STEPHANI BYZANTII ETHNICA
VOLUMEN II A-I
SIEPHANI ΒΥΖΑΝΤΗ ETHNICA
GORPUS FON TIUM HISTORIAE BYZANTINAE
CONSILIO SOCIETATIS INTERNATIONALIS STUDIS BYZANTINIS PROVEHENDIS DESTINATAE EDITUM
VOLUMEN XL11/2
SERIES BEROLINENSIS
EDIDIT ATHANASIOS KAMBYLIS
DE GRUYTER BEROLINI ET NOVI EBORACI MMXI
STEPHANI ΒΥΖΑΝΤΗ ETHNICA
VOLUMEN II: A-I
RECENSUERUNT GERMANICE VERTUNT ADNOTATIONIBUS INDICIBUSQUE INSTRUXERUNT
MARGARETHE BILLERBECK ET CHRISTIAN ZUBLER
DE GRUYTER BEROLINIET NOVI EBORACI MMXI
ISBN 978-3-11-020346-2 e-ISBN 978-3-11-021544-1
Bibliografische Information Der Deutschen Nationalbibliothek
Die Deutsche Nationalbibliothek verzeichnet diese Publikation in der Deutschen Nationalbibliografie; detaillierte bibliografische Daten sind im Internet über http://dnb.d-nb.de abrufbar.
© 2011 Walter de Gruyter GmbH & Co. KG, Berlin/New York
Einbandgestaltung: Christopher Schneider, Laufen Satz: Dörlemann Satz GmbH & Co. KG, Lemförde Druck und buchbinderische Verarbeitung: Hubert & Co. GmbH & Co. KG, Göttingen & Gedruckt auf säurefreiem Papier,
Printed in Germany
www.degruyter.com
Athanasios Kambylis in Freundschaft und Dankbarkeit gewidmet
VORWORT
Mit dem zweiten Band nähert sich die neue Stephanos-Ausgabe der Mitte des Projekts, und die Arbeit am dritten zeitigt bereits erste Schösslinge. Wenn der hier vorliegende Teil etwas länger auf sich warten liess als geplant, so hat dies zweierlei Gründe. Zu den Erfahrungen aus dem ersten Teil mussten wir manch Neues hinzulernen. Zudem haben wir, um den Erwartungen und Bedürfnissen von Historikern, Epigraphikern und Archäologen besser zu ent- sprechen, den Anmerkungsapparat im Bereich der inschriftlichen Zeugnisse sowie der Siedlungsgeschichte erweitert. Ein eigentlicher Kommentar zu den Eithnika des Stephanos bleibt freilich weiterhin ein Desiderat.
Vom Vorgängerband unterscheidet sich der zweite vor allem in überliefe- rungsgeschichtlicher Hinsicht, enthält er doch unter dem Buchstaben Delta rund ein Dutzend Artikel (139 Aupäves — 151 Awrıov), welche nicht bloss epitomiert, sondern auch in ursprünglicher oder zumindest vollständigerer Fassung des Lexikons durch ein Fragment (S) im Paris. Coisl. 228 auf uns ge- kommen sind. Separat, zweispaltig ediert, vermitteln die beiden Versionen im Vergleich einen anschaulichen Eindruck davon, wie reichhaltig das Original an Belegzitaten gewesen sein muss, in welchem Masse Stephanos sich kritisch mit den Meinungen anderer Grammatiker und Erklärer auseinandergesetzt hat und wieviel wertvolles Überlieferungsgut, gerade auch in kulturgeschichtlicher Hinsicht, durch das Messer des Epitomators für immer verlorengegangen ist. In der Anlage der Ausgabe sind wir von unseren Editionsprinzipien nicht ab- gewichen; hingegen haben wir den kritischen Apparat durch individuelle Zei- lenzählung leserfreundlicher gestaltet. Wo bei zitierten Gewährsautoren neue, massgebliche Ausgaben erschienen sind, wurden sie berücksichtigt, zum Teil auch gegen zuvor benutzte ausgetauscht.
Wie in den Prolegomena zum ersten Band angekündigt, sollte in der Einlei- tung zum zweiten das kulturelle Umfeld des Stephanos skizziert, seine Arbeits- weise untersucht und das Verhältnis von ursprünglichem Lexikon zur Epitome besprochen werden. Vorgesehen war auch ein Überblick über die Quellen des Stephanos oder präziser gesagt eine Diskussion darüber, welche Autoren unser Lexikograph direkt benutzt hat und welche Belege durch Vermittlung anderer Werke in die Eithnika eingeflossen sind. Quellenkritische Voruntersu- chungen, wie ich sie in Einzelbeiträgen vorgelegt habe, drängten sich einer- seits bei vielzitierten Gewährsautoren auf, so etwa beim Periegeten Pausanias, der seine Wiederentdeckung in der Spätantike bekanntlich dem byzantini- schen Lexikographen verdankt. Unser Augenmerk richtete sich aber auch auf fragmentarisch überlieferte Werke, für deren Kenntnis die Eihnika eine
ΝΠ Vorwort
Hauptüberlieferungsquelle darstellen, so im Fall des Geographen Artemidor und hellenistischer Dichter wie Rhianos, Euphorion und Parthenios. Detrlei Untersuchungen brauchen jedoch Zeit; denn wer Grundlegendes und Nach- prüfbares über die Gewährsautoren aussagen will und nicht bloss vorgefassten Meinungen und Spekulationen folgt, kommt an der Überlieferungsgeschichte jedes einzelnen von Stephanos zitierten Autors nicht vorbei.
Für die Einleitung des dritten Bandes hatten wir einen Abriss über die Spra- che der Eirhnika vorgesehen. Neben dem technischen Wortschatz sollte auch der oft formelhafte Charakter der lexikographischen Einträge vorgeführt werden, ferner die Ableitungen und Bildungen der Ethnika (Kanones), wie sie bereits vor über hundert Jahren W. Dittenberger in seinen beiden Aufsätzen „Ethnika und Verwandtes“ zusammengestellt hatte. Dieser Aspekt ist inzwi- schen in umsichtiger und umfassender Weise von P.M. Fraser aufgearbeitet worden, dessen soeben postum erschienenes Werk Gree« Ethnic Terminology (Oxford 2009) einen willkommenen Begleitband zu unserer Edition darstellt. Damit diese möglichst rasch zum Abschluss komme, machte Frau Dr. Sabine Vogt im Namen des Walter de Gruyter Verlags den Vorschlag, die geplanten Einzeleinleitungen in einer späteren, die Gesamtausgabe abrundenden Mono- graphie zu bündeln.
Der vorliegende Band erscheint unter doppelter Herausgeberschaft. Durch die Mitarbeit in der ersten Projektphase hatte sich Christian Zubler mit der Materie soweit vertraut gemacht, dass er im Rahmen eines Promotionsstipen- diums als selbständiger Editor in der Equipe weiterwirkte. Eine erste Fassung der Buchstaben E-I wurde im Wintersemester 2007/08 von der Philosophi- schen Fakultät der Universität Freiburg (Schweiz) als Dissertation angenom- men. Für die Drucklegung haben wir das Manuskript der Prüfschrift gemein- sam überarbeitet, dabei jedoch den besonderen historischen Interessen des Bearbeiters, wie sie in den Anmerkungen zum Ausdruck kommen, durchaus Rechnung getragen.
Die neue Stephanos-Ausgabe ist, soweit wir Kenntnis haben, in den bis- herigen Buchbesprechungen begrüsst worden, und diese erfreulichen Reak- tionen ermuntern uns in der täglichen Arbeit am schwierigen Text. Mit einschlägigen kritischen Anmerkungen sowie mit gemachten Ergänzungs- und Änderungsvorschlägen haben wir uns ernsthaft auseinandergesetzt und im Anhang „Addenda und Corrigenda zum 1. Band“, wo zutreffend, Zusätze, Richtigstellungen oder Verbesserungen aufgenommen. Gedankt sei hier in erster Linie den Herren Kollegen Camillo Neri (Bologna) für die ausführliche Rezension in Bryn Mawr Classical Review (2008.07.64) sowie Christof Schuler (Kommission für Alte Geschichte und Epigraphik, München), der über die Buchanzeige im Museum Felveticum (65 |2008]) hinaus zusammen mit seinem Wissenschaftlichen Mitarbeiter Dr. Victor Walser unser Manuskript durch- gesehen hat und wertvolle Ergänzungen und Hinweise auf epigraphische Zeugnisse und neuere Publikationen zur Siedlungsgeschichte Kleinasiens bei-
Vorwort IX
steuerte. Auf tatkräftige Unterstützung aus der erweiterten Equipe konnten wir uns auch diesmal wieder verlassen, so von Fanny Mülhauser, Mario So- mazzi und νοῦ allem Dr. Arlette Neumann-Hartmann, die mit unermüdlicher Hingabe die Kontrollarbeiten koordinierte und die Druckfassung ins Reine brachte. Der Schweizerische Nationalfonds erneuerte mit finanzieller Förde- rung sein Vertrauen in unser Editionsptojekt, und das Departement für Alter- tumswissenschaften unserer Universität garantierte wie bereits zuvor aus- gezeichnete Arbeitsbedingungen. Ungeschmälertes Wohlwollen durften wir wiederum von Nigel Wilson erfahren, und Bruce Karl Braswell stellte seine eigenen Arbeitsvorhaben über Pindar zurück, um die gemeinsam als Vorpro- jekt begonnene kommentierte Fragmentsammlung des Grammatikers Epa- phroditus abzuschliessen. Ihnen allen wie den unterstützenden Institutionen gilt unser wiederholter, auftichtiger Dank, besonders aber Athanasios Kamby- 115, dem Reihenherausgebet, langjährigen Förderer und Freund unseres Ste- phanos-Projekts. Ihm ist dieser Band gewidmet.
Freiburg (Schweiz), im Januar 2010. Margarethe Billerbeck
INHALT
VORWOLE ee ΣΕ Literaturverzeichnis . .. 2.2.2.2 2220. Tabula notarum in apparatibus adhibitarum
Textus et versio Germanica . .......
LITERATURVERZEICHNIS
1. Ausgaben der Ethnika des Stephanos
Aldina, Στέφανος περὶ πόλεων. Stephanus de urbibus (Venetiis 1502).
Juntina, Στέφανος περὶ πόλεων. Stephanus de urbibus (Florentiae 1521).
Xylander, G., Στέφανος περὶ πόλεων. Stephanus de urbibus (Basileae 1568).
Tennulius, S., Fragmentum Stephani de urbibus depromptum ex fidelissimis membranis perantiqui codicis Bibliothecae Seguerianae (Amstelodami 1669).
Berkelius, A., Genuina Stephani Byzantini de urbibus et populis fragmenta (Lugduni Batavorum 1674).
De Pinedo, 'Th., Στέφανος περὶ πόλεων. Stephanus de urbibus, quem primus Thomas de Pinedo Lusitanus Latii iure donabat, et observationibus, scrutinio variarum lingua- rum, ac praecipue Hebraicae, Phoeniciae, Graecae et Latinae detectis illustrabat. His additae praeter eiusdem Stephani fragmentum, collationes Iacobi Gronovii cum codice Perusino, una cum gemino rerum et verborum indice, ad Stephanum et Tho- mae de Pinedo observationes (Amstelodami 1678, Nachdruck 1725).
Gronovius, ]., Fragmentum Stephani Byzantini grammatici de Dodone, cum triplici nu- pera Latina versione et academicis exercitationibus (Lugduni Batavorum 1681).
Berkelius, A., Στεφάνου Βυζαντίου ᾿Εθνικὰ κατ᾽ ἐπιτομὴν, Stephani Byzantini Genti- lia per epitomen, antehac Περὶ πόλεων, De urbibus inscripta, quae ex mss. codicibus Palatinis ab Cl. Salmasio quondam collatis et ms. Vossiano restituit, supplevit, ac Latina versione et integro commentatio illustravit Abrahamus Berkelius. Accedunt collectae ab Jacobo Gronovio variae lectiones ex codice ms. Perusino, et admixtae ejusdem notae (Lugduni Batavorum 1688, Nachdruck 1694).
Montfaucon, B. de, Fragmentum insigne Stephani Byzantii de urbibus, in: Bibliotheca Coisliniana, olim Segueriana (Parisiis 1715), pp. 281-292.
Dindorf, W., Stephanus Byzantius cum annotationibus L. Holstenii, A. Berkelii et Th. de Pinedo, vol. I-IV (Leipzig 1825).
Westermann, A., Stephani Byzantii ᾿Εθνικῶν quae supersunt (Leipzig 1839).
Meinceke, A., Stephani Byzantii Ethnicorum quae supersunt (Berlin 1849, Nachdruck Graz 1958, Chicago 1992).
2Ὰ
Literaturverzeichnis
2. Ausgaben antiker und byzantinischer Autoren (Auswahl)!
A. fr. AB Agath.
Agatharch.
Alcm.
Ammon. Diff.
An. Bachm.
An. Ox.
An. Par.
Anon. Peripl.
Antim.
AP
AP App.
M. Eux.
Aeschylus, ed. S. Radt, TrGF ΠῚ (Göttingen 1985). Anecdota Graeca, ed. I. Bekker, I-UII (Berlin 1814-1821).
Agathiae Myrinaei Historiae libri quinque, ed. R. Key- dell. Corpus Fontium Historiae Byzantinae 2 (Berlin 1967).
Ex Agatharchidis De Mari Erythraco libris excerpta, ed. C. Müller, GGM I (Paris 1855, Nachdruck 1882, Hildesheim 1965) 111-195.
Alcman, ed. C. Calame. Lyricorum Graecorum quae exstant 6 (Roma 1983).
Ammonii qui dicitur liber De adfinium vocabulorum differentia, ed. Kl. Nickau (Leipzig 1966).
Anecdota Graeca e codd. manuscriptis Bibliothecae Regiae Parisinae, ed. L. Bachmann, I-II (Leipzig 1828, Nachdruck Hildesheim 1965). Anecdota Graeca e codd. manuscriptis Bibliothecarum Oxoniensium, ed. J.A. Cramer, I-IV (Oxford 1835- 1837, Nachdruck Amsterdam 1963). Anecdota Graeca e codd. manuscriptis Bibliothecae Regiae Parisiensis, ed. J.A. Cramer, I-IV (Oxford 1839-1841, Nachdruck Hildesheim 1967).
Periplus Ponti Euxini, ed. A. Diller, The tradition of the
Minor Greek geographers. Philological Monographs 14 (Lancaster Pa. 1952, Nachdruck Amsterdam 1986) 118-138.
Antimachus of Colophon: Text and commentary, ed. V.J. Matthews. Mnemosyne Suppl. 155 (Leiden/New York 1996).
Antimachi Colophonii reliquiae, ed. B. Wyss (Berlin 1935).
Anthologia Graeca, ed. H. Beckby, I-IV (München 21965-1967).
Anthologia Graeca ad fidem codicis olim Palatini nunc Patisini ex apographo Gothano edita, ed. F. Jacobs, II (Leipzig 1814) 745-880 (Appendix epigrammatum
apud scriptores veteres et in marmoribus servatorum).
! Die Namen der antiken Autoren und die Titel ihrer Werke sind nach Liddell/Scott/Jones (A Greek-English Lexicon) bzw. dem Index des Thesaurus Linguae Latinae, die Zeitschrif- ten nach L’Annee philologique abgekürzt.
Apollod.
Apollod. fr.
A.R. Archil.
Arist. fr.
Arr. fr. Arr. Peripl. M. Eux. Artemid. Eph.
C. Chalc.
Call.
Call. Hec.
CGFP
Choerob.
Conon
Const. Porph. Admin. imp.
Const. Porph. Them.
Corinn.
Literaturverzeichnis 3*
[Pseudo-] Apollodoro, I miti greci (Biblioteca), cd. P. Scarpi (Milano *1998, Nachdruck 2004).
[Pseudo-] Apollodori Bibliotheca, ed. R. Wagner. Mytho- graphi Graeci 1 (Leipzig ?1926, Nachdruck 1965) 1-237. Les fragments du Περὶ γῆς d’Apollodore d’Ath£nes, ed. D. Marcotte, Les Geographes grecs I (Paris 2000) Appendice A.
Apollonios de Rhodes, Argonautiques, ed. F. Vian, 1-Π|Ι (Paris 1976-1981).
Archilochus, ed. I. [= G.] Tarditi. Lyricorum Graeco- rum quae exstant 2 (Roma 1968).
Aristotelis qui ferebantur librorum fragmenta, cd. V. Rose (Leipzig 1886, Nachdruck 1967).
Aristotelis Opera. III: Librorum deperditorum frag- menta, ed. O. Gigon (Berlin/New York 1987).
Flavius Arrianus. II: Scripta minora et fragmenta, ed. A.G. Roos (München/Leipzig 2002).
Arrien, Periple du Pont-Euxin, ed. A. Silberman (Paris 1995).
Der Geograph Artemidoros von Ephesos, cd. R. Stiehle, Philologus 11 (1856) 193-244.
Acta conciliorum oecumenicorum: Concilium uni- versale Chalcedonense, ed. E. Schwartz, I-III (Berlin 1932-1938). Callimachus. I: Fragmenta; II: Hymni et epigrammata, ed. R. Pfeiffer (Oxford 1949-1953, Nachdruck 1987). Callimachus, Hecale, ed. A.S. Hollis (Oxford 1990). Comicorum Graecorum Fragmenta in Papyris reperta, ed. C. Austin (Berlin/New York 1973). Georgii Choerobosci Scholia in Theodosii Alexandtini canones, ed. A. Hilgard, GG IV 2 (Leipzig 1884, Nach- druck Hildesheim 1965).
The Narratives of Konon: Text, translation and com-
mentary of the Diegeseis, ed. M.K. Brown. Beiträge zur Altertumskunde 163 (München 2002).
Constantine Porphyrogenitus, De administrando impe- rio, ed. Gy. Moravcsik et R.H. Jenkins. Corpus Fontium Historiae Byzantinae 1 (Washington D.C. 21967). Costantino Porfirogenito, De Thematibus, ed. A. Per- tusi. Studi e Testi 160 (Cittä del Vaticano 1952). Corinna, ed. D.L. Page. Society for the Promotion of Hellenic Studies, Supplementary paper 6 (London 1953, Nachdruck 1963).
4Ὲ
CPG
Crater. Ctes.
Cyran.
Dem. Bith.
Dicaearch.
Did.
Din.
Dion. Byz.
Dionys.
EM
Literaturverzeichnis
Corpus Paroemiographorum Graecorum, ed. E.L. von Leutsch et FG. Schneidewin, I-II (Göttingen 1839- 1851, Nachdruck 1958-1961).
Cratero il Macedone: Testimonianze e frammenti, ed. D. Erdas. I frammenti degli storici greci 2 (Tivoli 2002). Ctesias de Cnide: La Perse, I’Inde, autres fragments, ed. D. Lenfant (Paris 2004).
Die Kyraniden, ed. D. Kaimakis. Beiträge zur Klassi- schen Philologie 76 (Meisenheim am Glan 1976). Demosthenes Bithynus, ed. I.U. Powell, Collectanea Alexandrina: Reliquiae minores poetarum Graecorum actatis Ptolemaicae 323-146 A.C. (Oxford 1925) 25-27.
Dionysii Halicarnassensis Antiquitatum Romanarum quae supersunt, ed. C. Jacoby, I-IV (Leipzig 1885- 1905, Nachdruck 1995-1997).
Dikaiarchos, ed. F. Wehrli. Die Schule des Aristoteles 1 (Basel/Stuttgart ?1967).
Dicaearchus of Messana: Text, translation and discus- sion, ed. W.W. Fortenbaugh et E. Schütrumpf (New Brunswick N.J. 2001).
Didymi Chalcenteri grammatici Alexandrini fragmenta quae supersunt omnia, ed. M. Schmidt (Leipzig 1854, Nachdruck Amsterdam 1964).
Dinarchi orationes cum fragmentis, ed. N.C. Conomis (Leipzig 1975).
Dionysii Byzantii Anaplus Bospori: una cum scholiis X saeculi, ed. R. Güngerich (Berlin 21958).
Dionysii Bassaricon et Gigantiadis fragmenta, ed. E. Li- vrea (Roma 1973).
Dionysius, ed. E. Heitsch, Die griechischen Dichter- fragmente der römischen Kaiserzeit I. Abhandlungen der Akad. der Wiss. in Göttingen. Philolog.-Hist. Klasse, 3 Nr. 49 (Göttingen ?1963) 60-77.
Dionysii orbis descriptio, ed. C. Müller, GGM I (Paris 1861, Nachdruck 1882, Hildesheim 1965) 103-176. Διονυσίου Ἀλεξανδρέως Οἰκουμένης περιήγησις, κριτικὴ ἔκδοση, ed. 1.0. Tsavari (Ioannina 1990). Euripides, ed. R. Kannicht, TrGF V (Göttingen 2004). Euripide, Fragments, ed. F. Jouan et H. Van Looy, I-IV (Paris 1998-2003).
Etymologicum Magnum, ed. Th. Gaisford (Oxford 1848, Nachdruck Amsterdam 1962).
Epaphr.
Epim. Hom.
Eratosth.
Et. Cas.
Et. Gen.
Et. Gud.
Et. Sym.
Eudox.
Euph.
Literaturverzeichnis 5*
The Grammarian Epaphroditus, ed. B.K. Braswell et M. Billerbeck. Sapheneia 13 (Bern 2008).
Epaphroditi Grammatici quae supersunt, ed. E. Lünz- ner (Bonn 1866).
Epimerismi Homerici, ed. A.R. Dyck. Pars prior: Epi- merismos continens qui ad lliadis librum A pertinent. Pars altera: Epimerismos continens qui ordine alpha- betico traditi sunt. Sammlung griechischer und latei- nischer Grammatiker 5/1 und 5/2 (Berlin/New York 1983-1995).
Die geographischen Fragmente des Eratosthenes, ed. H. Berger (Leipzig 1880, Nachdruck Amsterdam 1964).
Eratosthenes, ed. I.U. Powell, Collectanea Alexandtina: Reliquiae minores poetarum Graecorum aetatis Ptole- maicae 323-146 A.C. (Oxford 1925) 58-68. Etymologicum Casulanum, ed. O. Parlangeli, Bollettino della Badia greca di Grottaferrata 7 (1953) 115-126 et 8 (1954) 97-112.
Etymologicum Magnum genuinum, Symeonis Etymo- logicum una cum Magna grammatica, Etymologicum Magnum auctum, ed. F. Lasserre et N. Livadaras. I (a — ἀμωσγέτπως) (Roma 1976); II (ἀνά-βώτορες) (Athen 1992).
Etymologicum Graecae linguae Gudianum, ed. FG. Sturz (Leipzig 1818, Nachdruck Hildesheim 1973).
Etymologicum Gudianum, rec. A. De Stefani, I-II (Leipzig 1909-1920, Nachdruck Amsterdam 1965). Das Etymologicum Symeonis (α-ἀΐω), ed. H. Sell. Bei- träge zur Klassischen Philologie 25 (Meisenheim am Glan 1968).
Etymologicum Genuinum et Etymologicum Symeonis (B), ed. G. Berger. Beiträge zur Klassischen Philolo- gie 45 (Meisenheim am Glan 1972).
S. auch oben unter Et. Gen.
Die Fragmente des Eudoxos von Knidos, ed. F. Las- serre. Texte und Kommentare 4 (Berlin 1966). Euphorion of Chalcis, ed. J.L. Lightfoot, Hellenistic collection (Cambridge Mass./London 2009) 189-465. Euphorio, ed. I.U. Powell, Collectanea Alexandtina: Reliquiae minores poetarum Graecorum aetatis Ptole-
maicae 323-146 A.C. (Oxford 1925) 28-58.
6*
Eus. On.
Eust.
Eust. D. P,
Favorin.
FGE
FGrHist
FHG
FPhG
Genes. Chron.
Georg, Syncell. Chron.
GG
GGM
Habr.
Literaturverzeichnis
Eusebius, Das Onomastikon der biblischen Ortsnamen, ed. E. Klostermann (Leipzig 1904, Nachdruck Hildes- heim 1966).
Eustathii archiepiscopi Thessalonicensis commentarii ad Homeri Iliadem pertinentes, ed. M. van der Valk, I-IV (Leiden/New York/Kopenhagen/Köln 1971- 1987). Indices, comp. H.M. Keizer (Leiden/New York/ Köln 1995).
Eustathii archiepiscopi Thessalonicensis commentarii ad Homeri Odysseam ad fidem exempli Romani editi [ed. J.G. Stallbaum], I-II (Leipzig 1825-1826, Nach- druck Hildesheim 1960).
Eustathii commentarii in Dionysium Periegetem, ed. C. Müller, GGM II (Paris 1861, Nachdruck 1882, Hil- desheim 1965) 201-407.
Favorino di Arelate, Opere, ed. A. Barigazzi. Testi greci e latini con commento filologico 4 (Firenze 1966). Favorin von Arelate, Memorabilien und Omnigena Historia, ed. E. Mensching. Texte und Kommentare 3 (Berlin 1963).
Further Greek Epigrams: Epigrams before A. D. 50 from the Greek Anthology and other soutces, not in- cluded in Hellenistic epigrams or The Garland of Philip, ed. D.L. Page (Cambridge 1981).
Die Fragmente der griechischen Historiker, ed. F. Ja- coby (Berlin 1923-1930, Leiden 1940-1958, 1994-). Fragmenta Historicorum Graecorum, ed. C. Müller, I-V (Paris 1841-1870).
Fragmenta Philosophorum Graecorum, ed. FG.A. Mullach, I-III (Paris 1860-1881, Nachdruck Aalen 1968).
Iosephi Genesii Regum libri quattuot, ed. A. Lesmül- ler-Werner et I. Thurn. Corpus Fontium Historiae By- zantinae 14 (Berlin 1978).
Georgii Syncelli Ecloga chronographica, ed. A.A. Moss- hammer (Leipzig 1984).
Grammatici Graeci, ed. G. Uhlig et al., I-IV (Stuttgart 1883-1901, Nachdruck Hildesheim 1965).
Geographi Graeci Minores, ed. C. Müller, I-II (Paris 1855-1861, Nachdruck 1882, Hildesheim 1965).
Die Fragmente des Grammatikers Habron, ed. R. Berndt, Berliner Philologische Wochenschrift 35 (1915) 1451-1455, 1483-1488 et 1514-1520.
Harp.
Han.
Hat.
Heracle.
Heraclid. Lemb.
Hes. fr.
Hierocl.
Hsch.
IEG
Ilias byzant.
JA
Jo. Malal.
Luc. Tarrh.
Literaturverzeichnis ΤῈ
Harpocrationis Lexicon in decem oratotes Atticos, ed. W. Dindorf (Oxford 1853, Nachdruck Groningen 1969).
Harpocration, Lexeis of the Ten Orators, ed. J.]. Kea- ney (Amsterdam 1991).
Herodiani Technici reliquiae, ed. A. Lentz, GG ΠῚ 1-2 (Leipzig 1867-1870, Nachdruck Hildesheim 1965). Herodoti Historiae, ed. C. Hude, I-II (Oxford 31927). Herodotus, Historiae, ed. H.B. Rosen, I-II (Leipzig/ Stuttgart 1997).
Die Fragmente des Homererklärers Herakleon, ed. R. Berndt (Königsberg 1914).
Heraclidis Lembi Excerpta politiarum, ed. M.R. Dilts. Greck, Roman and Byzantine monographs 5 (Durham 1971).
Dagli seritti di Eraclide sulle costituzioni: Un com- mento storico, ed. M. Polito (Napoli 2001).
Hesiod. I: 'Theogony, Works and Days, Testimonia; II: The Shield, Catalogue of Women, Other fragments, ed. G.W. Most (Cambridge Mass./London 2006-2007). Hesiodi Theogonia, Opera et Dies, Scutum, ed. Fr. Solmsen, Fragmenta selecta, ed. R. Merkelbach et M.L. West (Oxford 31990).
Le synekdemos d’Hierokles et !’opuscule geographique de Georges de Chypte, ed. E. Honigmann (Bruxelles 1939).
Hesychii Alexandrini Lexicon. I (α- δὴ et II (e-o) ed. K. Latte (Kopenhagen 1953-1966); III (M-o) ed. PA. Hansen (Berlin/New York 2005); IV (T-w) ed. P.A. Hansen et I.C. Cunningham (Berlin/New York 2009).
lambi et Elegi Graeci ante Alexandrum cantati, ed. M.L. West, I-II (Oxford 21989-1992).
A Byzantine lliad: The text of Par. Suppl. Gr. 926, cd. L. Norgaard et O.L. Smith (Copenhagen 1975).
Flavii Iosephi Antiquitatum Iudaicarum libri I-XX, ed. B. Niese, I-IV (Berlin 1885-1890, Nachdruck 1955). Ioannis Malalae Chronographia, ed. I. Thurn. Corpus Fontium Historiae Byzantinae 35 (Berlin/New York 2000).
De Lucillo Tarrhaeo epigrammatum poeta, gramma- tico, rhetore, ed. A. Linnenkugel. Rhetorische Stu- dien 13 (Paderborn 1926).
8*
Lyec.
Man. Moschop. Opusc. gramm.
Marcian. Peripl.
Mela
Menipp. Peripl.
Mnase.
Nic.
Nic. Greg, Byz. Hist.
Otion
Panyas.
Paradox. Parmenis.
Parmeno
Parth.
Literaturverzeichnis
Lycophron, Alexandra, ed. A. Hurst et A. Kolde (Paris 2008).
Lycophronis Alexandra, ed. L. Mascialino (Leipzig 1964).
Manuelis Moschopuli Cretensis opuscula grammatica, ed. ΕΝ. Titze (Leipzig/Prag 1822).
Marciani Heracleensis ex Ponto Periplus Maris exteri, ed. C. Müller, GGM I (Paris 1855, Nachdruck 1882, Hildesheim 1965) 515-562.
Pomponius Mela, Chorographie, ed. A. Silberman (Pa- ris 1988).
Menippi Pergameni Periplus, ed. A. Diller, The tradi- tion of the Minor Greek geographers. Philological Mo- nographs 14 (Lancaster Pa. 1952, Nachdruck Amster- dam 1986) 151-156.
I frammenti di Mnasea: Introduzione, testo e com- mento, ed. P. Cappelletto. Pubblicazioni della Facoltä di ettere e filosofia dell’Universitä degli Studi di Milano 209 (Milano 2003).
Nicandre, Oeuvtes, ed. J.-M. Jacques, H-III (Paris 2002-2007).
Nicander, The poems and poetical fragments, cd. A.S.F. Gow et A.F. Scholfield (Cambridge 1953). Nicephori Gregorae Byzantina historia Graece et Latine, ed. L. Schopen et I. Bekker, 1--Π| (Bonn 1829-1855). Orionis Thebani Etymologicum, ed. F.G. Sturz (Leip- zig 1820, Nachdruck Hildesheim/New York 1973) 1-172.
Panyasis, ed. A. Bernab&, Poetarum Epicorum Grac- corum testimonia et fragmenta I (Leipzig ?1996) 171-187.
Panyassis, ed. M. Davies, Epicorum Graecorum Frag- menta (Göttingen 1988) 113-129. Paradoxographorum Graecorum reliquiac, ed. A. Gian- nini (Milano 1966).
De Parmenisco grammatico, ed. M. Breithaupt (Berlin 1915).
Parmeno, ed. I.U. Powell, Collectanea Alexandrina: Re-
liquiae minores poetarum Graecorum aetatis Ptolemai- cae 323-146 A.C. (Oxford 1925) 237-238.
Parthenius of Nicaea: The poetical fragments and the ’Epwrik& παθήματα, ed. J.L. Lightfoot (Oxford 1999).
Paus.
Paus. Gr.
Peripl. M. Rubr.
Philox. Gramm.
Phlp. Diff.
Phot.
Phryn.
Pisand.
ΡΙΡ.
PMG PMGF
Polem. Hist. Porph. fr. Posidipp.
Ps.-Antig.
Literaturverzeichnis ΘῈ
Pausaniae Graeciae descriptio, ed. M.H. Rocha-Pereira, 1-Π| (Leipzig 1973-1977, Nachdruck und Ergänzun- gen 1989-1990).
Pausaniae atticistae fragmenta, ed. H. Erbse, Unter- suchungen zu den attizistischen Lexika (Berlin 1950) 152-221.
Poetae Comici Graeci, ed. R. Kassel et C. Austin, I-II, III 2, IV-V, VI 2, VII-VII (Berlin/New York 1983-2001).
The ‚Periplus Maris Erythraei‘, ed. L. Casson (Princeton 1989).
Die Fragmente des Grammatikers Philoxenos, ed. Chr. Theodoridis. Sammlung griechischer und lateinischer Grammatiker 2 (Berlin/New York 1976).
Iohannis Philoponi De vocabulis quae diversum signi- ficatum exhibent secundum differentiam accentus, ed. L.W. Daly. Memoirs of the American Philosophical Society 151 (Philadelphia 1983).
Φωτίου τοῦ Πατριάρχου Λέξεων Συναγωγή e cod. Galeano descripsit R. Porsonus, ed. PP. Dobree, 1-Π (London 1822).
Photii Patriarchae Lexicon, ed. S.A. Naber, I-II (Lei- den 1864-1865, Nachdruck Amsterdam 1965).
Photii Patriarchae Lexicon, ed. Chr. Theodoridis, I-II (Berlin/New York 1982-1998).
Phrynichi sophistae Praeparatio sophistica, ed. I. de Borries (Leipzig 1911).
Pisander, ed. E. Heitsch, Die griechischen Dichterfrag- mente der römischen Kaiserzeit II. Abhandlungen der Akad. der Wiss. in Göttingen. Philolog.-Hist. Klasse, 3 Nr. 58 (Göttingen 1964) 44-47.
Polybii Historiae, ed. Th. Buettner-Wobst, I-IV (Leip- zig 1889-1904, Nachdruck 1993-1995).
Poetae Melici Graeci, ed. D.L. Page (Oxford 1962). Poetarum Melicorum Graecorum Fragmenta, cd. M. Davies, I (Oxford 1991).
Polemonis Periegetae fragmenta, ed. L. Preller (Leipzig 1838, Nachdruck Amsterdam 1964).
Porphyrii philosophi fragmenta, ed. A. Smith (Stutt- gart/Leipzig 1993).
Posidippi Pellaei quae supersunt omnia, ed. C. Austin et G. Bastianini (Milano 2002).
[Antigonus Carystius], Rerum mirabilium collectio, ed.
10*
Ps.-Arc.
Ps.-Codin. Patr. Const.
Ps.-Seyl.
Ps.-Sceymn.
Ptol. Ascal.
Ptol. Geog,
Rhian.
S. fr.
Satyr.
Sch. A.R.
Sch. Ὁ. P.
Sch. Hom.
Literaturverzeichnis
O. Musso. Hellenica et Byzantina Neapolitana 12 (Na- poli 1986).
Antigone de Caryste, Fragments, ed. T. Dorandi (Paris 1999).
Ailios Herodianos, Epitome tes katholikes prosodias, ed. M. Schmidt (Jena 1860, Nachdruck Hildesheim/ Zürich/New York 1983).
Ps.-Codini Πάτρια Κωνσταντινουπόλεως, ed. Th. Preger, Scriptores originum Constantinopolitanarum II (Leipzig 1907, Nachdruck 1989) 135-289.
Scylacis Caryandensis Periplus, ed. C. Müller, GGM I (Paris 1855, Nachdruck 1882, Hildesheim 1965) 15-96. I periplo di Scilace: Studio sul primo portolano del Me- diterraneo, ed. A. Peretti. Biblioteca di Studi antichi 23 (Pisa 1979).
Ps.-Scymnos, Circuit de la terre, ed. D. Marcotte, Les Geographes grecs I (Paris 2000).
Skymnos, Fragmente, ed. Fr. Gisinger, RE III A 1 (Stuttgart 1927) 664-671.
De Ptolemaeo Ascalonita, ed. M. Baege (Diss. Halle 1882).
Klaudios Ptolemaios, Handbuch der Geographie, ed. A. Stückelberger et G. Graßhoff, I-Ill (Basel 2006-2009). Claudii Ptolemaei Geographia, ed. C. Müller, 1-Π (Paris 1883-1901).
Rhianus, ed. I.U. Powell, Collectanea Alexandtina: Re- liquiae minores poetarum Graecorum aetatis Ptolemai- cae 323-146 A.C. (Oxford 1925) 9-21.
Sophocles, ed. S. Radt, TrGF IV (Göttingen 1999). Satyros aus Kallatis: Sammlung der Fragmente mit Kommentar, ed. S. Schorn (Basel 2004).
Scholia in Apollonium Rhodium vetera, ed. C. Wendel (Berlin 1935, Nachdruck 1974).
Scholia in Dionysium Periegetem, ed. C. Müller, GGM II (Paris 1861, Nachdruck 1882, Hildesheim 1965) 427-457.
Sch. AbT = Scholia Graeca in Homeri Iliadem (Scholia vetera), ed. H. Erbse, I-V (Berlin 1969-1977).
Sch. D = Scholia in D in Iliadem, ed. H. van Thiel. Pro- ecdosis 2000 (http://kups.ub.uni-koeln.de/volltexte/ 2006/1810).
Scholia Graeca in Homeri Odysseam, ed. W. Dindorf, I-U (Oxford 1855, Nachdruck Amsterdam 1962).
Sch. Lye.
Sch. Theoc. Seleuc.
SH
Sim.
Simon.
Stad.
Str.
Suid. SVF
Synagoge
Synes.
Theognost.
Theognost. An. Ox.
Literaturverzeichnis 11*
Scholia Graeca in Odysseam, ed. F. Pontani, I: Scholia ad libros a-P. Pleiadi 6.1 (Roma 2007).
Lycophronis Alexandra. II: Scholia, ed. Ed. Scheer (Berlin 1908, Nachdruck 1958).
Scholia vetera et paraphrases in Lycophronis Alexan- dram, ed. P.A.M. Leone (Galatina 2002).
Scholia in Theocritum vetera, ed. C. Wendel (Leipzig 1914, Nachdruck 1967).
De Seleuco Homerico, ed. M. Müller (Diss. Göttingen 1891).
Supplementum Hellenisticum, ed. H. Lloyd-Jones et P. Parsons. Texte und Kommentare 11 (Berlin/New York 1983). Supplementum Supplementi Hellenistici, ed. H. Lloyd-Jones. Texte und Kommentare 26 (Ber- lin/New York 2005).
Simias, ed. I.U. Powell, Collectanea Alexandrina: Reli- quiae minores poetarum Graecorum aetatis Ptolemai- cae 323-146 A.C. (Oxford 1925) 109-120.
De Simia Rhodio, ed. H. Fränkel (Leipzig 1915). Simonides lyricus: Testimonia und Fragmente. Einlei- tung, kritische Ausgabe, Übersetzung und Kommentar, ed. ©. Poltera. Schweizerische Beiträge zur Altertums- wissenschaft 35 (Basel 2008).
Anonymi Stadiasmus sive Periplus Maris Magni, cd. C. Müller, GGM I (Paris 1855, Nachdruck 1882, Hil- desheim 1965) 427-514.
Strabons Geographika, ed. S. Radt, I-VIII (Göttingen 2002-2009).
Suidae Lexicon, ed. A. Adler, I-V (Leipzig 1928-1938). Stoicorum Veterum Fragmenta, ed. 1. von Arnim, I-IV (Leipzig 1903-1924).
Synagoge. Συναγωγὴ λέξεων χρησίμων, ed. 1.C. Cun- ningham. Sammlung griechischer und lateinischer Grammatiker 10 (Berlin/New York 2003).
Synesios de Cyrene. II-II: Correspondance, ed. A. Garzya et D. Roques (Paris 2000).
Theognostos, Περὶ ὀρθογραφίας. Überlieferung, Quellen und Text der Kanones 1-84, ed. K. Alpers (Diss. Hamburg 1964).
Theognosti Canones, ed. J.A. Cramer, Anecdota Graeca e codd. manuscriptis Bibliothecarum Oxonien- sium II (Oxford 1835, Nachdruck Amsterdam 1963) 1-165.
12* Theon Timosth. TrGF Trypho Tz.H. VS
Zen. Ath. Zenod.
Zonat.
ATL
Barrington Atlas
BTCGI
Calderini/Daris, Dizionario
Cohen, Hell. settlements 1
Cohen, Hell. settlements 2
Dictionnaire des philosophes antiques
Literaturverzeichnis
Die Fragmente des Alexandrinischen Grammatikers Theon, ed. C. Guhl (Diss. Hamburg 1969).
Die Erdbeschreibung des Timosthenes von Rhodus, ed. E.A. Wagner (Leipzig 1888).
Tragicorum Graecorum Fragmenta, ed. B. Snell, S. Radt et R. Kannicht, I-V (Göttingen 1971-2004). Tryphonis grammatici Alexandrini fragmenta, ed. A. de Velsen (Berlin 1853, Nachdruck Amsterdam 1965). Ioannis Tzetzae Historiae, ed. PA.M. Leone (Napoli 1968).
Die Fragmente der Vorsokratiker, ed. H. Diels et W. Kranz, I-IIl (Berlin 61951-1952).
Zenobii Athoi proverbia: Vulgari ceteraque memoria aucta, ed. W. Bühler, I, IV, V (Göttingen 1982-1999). De Zenodoti studiis Hometicis, ed. H. Düntzer (Göt- tingen 1848, Nachdruck Hildesheim 1981).
[Pseudo-] Iohannis Zonarae Lexicon, ed. I.A.H. Titt- mann, I-II (Leipzig 1808, Nachdruck Amsterdam 1967).
Nachschlagewerke
Meritt, B.D./Wade-Gery, H.T./McGregor, ΜῈ, Athe- nian Tribute Lists, 4 Bde. (Cambridge Mass. /Princeton 1939-1953).
Talbert, R.]J.A. (Hg.), Barrington Atlas ofthe Greek and Roman World, 3 Bde. (Princeton 2000).
Nenci, G./Vallet, G. (Hg.), Bibliografia topografica della colonizzazione greca in Italia e nelle Isole Tirreni- che (Pisa/Roma 1977).
Calderini, A./Daris, S., Dizionario dei nomi geografici e topografici dell’Egitto greco-romano (Milano/Ma- drid/Bonn 1935-).
Cohen, G.M., The Hellenistic settlements in Europe, the Islands, and Asia minor. Hellenistic culture and society 17 (Berkeley/Los Angeles/Oxford 2005). Cohen, G.M., The Hellenistic settlements in Syria, the Red Sea basin, and North Africa. Hellenistic cul- ture and society 46 (Berkeley/Los Angeles/London 2006).
Goulet, R. (Hg.), Dictionnaire des philosophes antiques (Paris 1989).
DNP
IK
Inventory
Künstlerlexikon der Antike LfgrE
LGGA
LIMC
LS]
LTUR
PECS
RE
Roscher, Lexikon
SEG SGDI SIG
TAM
Literaturverzeichnis 13*
Cancik, H./Schneider, H. (Hg), Der Neue Pauly: Enzyklopädie der Antike, 16 Bde. (Stuttgart/ Weimar 1996-2003).
Die Inschriften griechischer Städte aus Kleinasien (Bonn 1972).
Hansen, M.H./Nielsen, ΤΉΝ. (Hg.), An inventory of archaic and classical poleis. An investigation conducted by the Copenhagen Polis Centre for the Danish Natio- nal Research Foundation (Oxford 2004).
Vollkommet, R. (Hg.), Künstlerlexikon der Antike, 2 Bde. (München 2001-2004).
Snell, B., u.a. (Hg), Lexikon des frühgriechischen Epos (Göttingen 1955-).
Montanati, F. (Hg.), Lessico dei Grammatici Greci An- tichi (http://www.aristarchus.unige.it/lgga).
Lexicon Iconographicum Mythologiae Classicae, 10 Doppelbände (Zürich/München 1981-2009). Liddell, H.G./Scott, R./Jones, H.S., A Greck-English Lexicon (Oxford ?1925-1940; with a Supplement 21996).
Steinby, E.M. (Hg.), Lexicon topographicum urbis Ro- mac, 6 Bde. (Roma 1993-2000).
Stillwell, R. (Hg.), The Princeton Encyclopedia of Clas- sical Sites (Princeton 1976).
Jones, A.H.M./Martindale, J.R./Morris, J. (Ηρ), The Prosopography of the Later Roman Empire, 3 Bde. (Cambridge/London 1971-1992).
Klauser, Th., u.a. (Hg.), Reallexikon für Antike und Christentum. Sachwörterbuch zur Auseinandersetzung des Christentums mit der antiken Welt (Stuttgart 1950-). Wissowa, G., u.a. (Hg.), Paulys Real-Encyclopädie der classischen Altertumswissenschaft, Neue Bearbeitung (Stuttgart 1893-1980).
Roscher, W.H. (Hg.), Ausführliches Lexikon der grie- chischen und römischen Mythologie, 6 Bde. (Leipzig 1884-1937), 4 Suppl.-Bde. (Leipzig 1893-1921). Supplementum Epigraphicum Graecum I (1923) —. Collitz, H./Bechtel, F. (Hg.), Sammlung der griechischen Dialekt-Inschriften, 5 Bde. (Göttingen 1884-1915). Dittenberger, W. (Hg.), Sylloge Inscriptionum Graeca- rum, 4 Bde. (Leipzig ?1915-1924).
Tituli Asiae Minoris, Österreichische Akademie der Wissenschaften (Wien 1901-,).
14: Literaturverzeichnis
TIB Tabula Imperii Byzantini, Österreichische Akademie der Wissenschaften (Wien 1976-). TIR Tabula Imperii Romani: sur la base de la carte inter-
nationale du monde, Union academique internationale (Paris et al. 1940—). Zgusta, Kleinasiatische Zgusta, L., Kleinasiatische Ortsnamen (Heidelberg Ortsnamen 1984).
4. Sekundärliteratur (Auswahl)
Bader, Fr. (Hg.), Langues indo-europeennes (Paris 1994).
Billerbeck, M., Lykophrons Alexandra in den Ethnika des Stephanos von Byzanz, in: A. Kolde/A. Lukinovich/A.-L. Rey (Hg.), Melanges offerts ἃ Andr& Hurst. Recher- ches et rencontres 22 (Geneve 2005) 411-415.
Billerbeck, M., Soutces et technique de citation chez Etienne de Byzance, Eikasmos 19 (2008) 301-322.
Billerbeck, M., Artemidorus’ Geographonmena in the Ethnika of Stephanus of Byzantium: Source and Transmission, in: K. Brodersen/]. Elsner (Hg.), Images and Texts on the „Artemidorus Papyrus“. Working Papers on P.Artemid. (St. John’s College Oxford, 2008) (Stuttgart 2009) 65-87.
Billerbeck, M., The Orus fragments in the Zihnica of Stephanus of Byzantium, in: Pro- ceedings ofthe Conference on Ancient Scholarship and Grammar. Trends in Classics, Suppl. Volumes (Berlin/New York, im Druck).
Braun, Th., Hecatacus’ knowledge of the western Mediterranean, in: K. Lomas (Hg,), Greck identity in the western Mediterrancan. Papers in honour of Brian Shefton (Lei- den/Boston 2004) 287-347.
Büchler, G.V., Diodoros der Perieget. Die Fragmente (Lizentiatsarbeit Universität Frei- burg Schweiz 2001).
Castelli, C., I Messeniaca di Riano. Testo ed esegesi dei frammenti, Acme 51 (1998) 3-50.
Chuvin, P., Mythologie et g&ographie dionysiaques: Recherches sur l’oeuvre de Nonnos
de Panopolis. Vates 2 (Clermont-Ferrand 1992).
Cluverius, Ph., Sicilia antiqua item Cotsica (Lugduni Batavorum [Leiden] 1619).
Cluverius, Ph., Italia antiqua, opus post omnium curas elaboratissimum. Tabulis geogra-
phicis aere expressis illustratum. Eiusdem Sicilia, Sardinia et Corsica (Lugduni Bata-
vorum [Leiden] 1624).
Cluverius, Ph., Italia antiqua (Guelferbyti [Wolfenbüttel] 1659).
Cluverius, Ph., Sicilia antiqua (Guelferbyti [Wolfenbüttel] 1659).
Cook, A.B., Zeus: A study in ancient religion, 5 Bde. (Cambridge 1914-1940).
Davies, J.K., Athenian propertied families, 600-300 B.C. (Oxford 1971).
Debord, P./Varinlioglu, E. (Hg.), Les Hautes terres de Carie (Bordeaux 2001).
Debrunner, A., Griechische Wortbildungslchre (Heidelberg 1917).
Literaturverzeichnis 15*
Dittenberger, W., Ethnika und Verwandtes, Hermes 41 (1906) 78-102, 161-219; Her- mes 42 (1907) 1-34, 161-234.
Fontenrose, |., The Delphic oracle: Its responses and operations with a catalogue of re- sponses (Berkeley/Los Angeles/London 1978).
Fowler, R.L., Early Greek mythography, Bd. 1 (Oxford 2000).
Fraser, P.M., Cities of Alexander the Great (Oxford 1996).
Fraser, P.M., Greek ethnic terminology. A lexicon of Greek personal names, Supplemen- tary Volume (Oxford 2009).
Gavel, ]., Notae in Stephanum Byzantium De urbibus, in: Miscellaneae observationes criticae novae in auctores veteres et recentiores, Bde. 4-5 (Amsterdam 1743-1744).
Gow, A.S.F./Page, D.L., The Greck Anthology: Hellenistic epigrams, 2 Bde. (Cambridge 1965).
Gusmani, R., Lydisches Wörterbuch: mit grammatischer Skizze und Inschriftensamm- lung, Ergänzungsband (Heidelberg 1980-1986).
Hammond, N.G.L., Epirus: "The geography, the ancient remains, the history and the topography of Epirus and adjacent areas (Oxford 1967).
Head, B.V. (Hg.), Historia numorum: A manual of Greek numismatics (Oxford 1911, Nachdruck Chicago 1967).
Hellenkemper, H./Hild, F., Lykien und Pamphylien. Tabula Imperii Byzantini 8, 3 Bde. (Wien 2004).
Honigmann, E., Stephanos (Byzantios), in: RE III A 2 (1929) 2369-2399.
Hunger, H., Die hochsprachliche profane Literatur der Byzantiner. Byzantinisches Handbuch 5,1-2 (München 1978).
Jannaris, A.N., An historical Greek grammar chiefly of the Attic dialect (London 1897, Nachdruck Hildesheim 1968).
Jones, A.H.M., The cities of the castern Roman provinces (Oxford ?1971).
Jost, M., Sanctuaires et cultes d’Arcadie. Etudes p&loponnesiennes 9 (Paris 1985).
Kaster, R.A., Guardians of language. The grammarian and society in late Antiquity (Ber- keley/Los Angeles 1988).
Knauss, W., De Stephani Byzantii Ethnicorum exemplo Eustathiano (Bonn 1910).
Lobeck, Chr.A., Paralipomena grammaticae Graecae (Leipzig 1837, Nachdruck Hildes- heim 1967).
Lobeck, Chr.A., Pathologiae sermonis Graeci prolegomena (Leipzig 1843).
Manni, E., Geografia fisica e politica della Sicilia antica. Testimonia Siciliae antiqua 1,1
(Roma 1981).
Marcotte, D., Les G&ographes grecs. I: Introduction generale. Ps.-Scymnos: Circuit de la
terre (Paris 2000).
Matthaios, St., Untersuchungen zur Grammatik Aristarchs: Texte und Interpretation zur
Wortartenlehre. Hypomnemata 126 (Göttingen 1999).
Mayser, E., Grammatik der griechischen Papyri aus der Ptolemäerzeit: mit Einschluss
der gleichzeitigen Ostraka und der in Ägypten verfassten Inschriften II 2 (Berlin
1934, Nachdruck 1970).
Meineke, A., Analecta Alexandrina sive commentationes de Euphorione Chalcidensi,
16* Literaturverzeichnis
Rhiano Cretensi, Alexandro Aectolo, Parthenio Nicaeno (Berlin 1843, Nachdruck Hil- desheim 1964).
Nilsson, M.P., Griechische Feste von religiöser Bedeutung: mit Ausschluss der attischen (Stuttgart ?1995).
Papazoglou, F,, Les villes de Mace&doine ἃ l’&poque romaine. BCH Suppl. 16 (Athenes 1988).
Parke, H.W./Wormell, D.E.W., The Delphic oracle, 2 Bde. (Oxford 1956).
Preger, Th., Inscriptiones Graecae metricae: Ex scriptoribus praeter Anthologiam col- lectae (Leipzig 1891, Nachdruck Chicago 1977).
Reitzenstein, R., Geschichte der griechischen Etymologika: Ein Beitrag zur Geschichte der Philologie in Alexandria und Byzanz (Leipzig 1897, Nachdruck Amsterdam 1964).
Robert, L., Etudes anatoliennes (Paris 1937, Nachdruck Amsterdam 1970).
Robert, L., Hellenica: Recueil d’epigraphie, de numismatique et d’antiquites grecques, XI-XI (Paris 1960).
Robert, L., Villes d’Asie mineure: Etudes de geographie ancienne (Paris 21962).
Robert, L., A travers l’Asie mineure: Poctes et prosateurs, monnaies grecques, voyageurs et geographie. Bibliotheques des Ecoles frangaises d’Athenes et de Rome 239 (Athe- nes/Paris 1980).
Robert, L./Robett, ]., La Carie. Histoire et geographie historique avec le recueil des in- scriptions antiques. II: Le plateau de Tabai et ses environs (Paris 1954).
Rousset, D., Le territoire de Delphes et la terre d’Apollon. Bibliotheques des Ecoles francaises d’Athenes et de Rome 310 (Athenes/Paris 2002).
Rutherford, W.G., The new Phrynichus (London 1881, Nachdruck Hildesheim 1968).
Sahin, S./Adak, M., Stadiasmus Patarensis, Itinera Romana Provinciae Lyciae. Monogra- phien zur Gephyra 1 (Istanbul 2007).
Schalit, A., Namenwörterbuch zu Flavius Josephus (Leiden 1968).
Schneider, O., Rezension von A. Meineke, Stephani Byzantii Ethnicorum quae super- sunt, in: Zeitschrift für die Alterthumswissenschaft 7 (1849) 525-542; 545-556.
Schubart, J.H.Chr., Rezension von A. Westermann, Stephani Byzantii ᾿Εθνικῶν quae supersunt (Leipzig 1839), in: Zeitschrift für die Alterthumswissenschaft (1841) 1122-1144 und (1843) 193-213.
Schuler, Chr., Ländliche Siedlungen und Gemeinden im hellenistischen und römischen Kleinasien. Vestigia 50 (München 1996).
Schwyzer, E., Griechische Grammatik. Handbuch der Altertumswissenschaft, 4 Bde. (München 1939-1950).
Tovat, A., Die Völker und die Städte des antiken Hispanien = Las tribus y las ciudades de la antigua Hispania, 3 Bde. (Baden-Baden 1974-1989).
Traill, 1.5., The political organization of Attica: a study ofthe Demes, Trittyes and Phylai, and their representation in the Athenian council. Hesperia Suppl. 14 (Princeton 1975).
Trapp, E., u.a. (Hg.), Lexikon zur Byzantinischen Gräzität besonders des 9.-12. Jahr- hunderts (Wien 1994-).
Literaturverzeichnis 17*
Visser, E., Homers Katalog der Schiffe (Stuttgart/Leipzig 1997).
Walbank, F.W., A historical commentary on Polybius, 3 Bde. (Oxford 1957-1979).
Whitehead, D., The demes of Attica 508/7 — ca. 250 B.C.: A political and social study (Princeton/Guildford 1986).
Wnhitchead, D., Site-classification and reliability in Stephanus of Byzantium, in: D. White- head (Hg), From political architecture to Stephanus Byzantius: Sources for the an- cient Greek polis. Historia Einzelschriften 87 (Stuttgart 1994).
TABULA NOTARUM IN APPARATIBUS ADHIBITARUM
Codex fragmentum Ethnicorum integrum continens
5 Parisinus Coislinianus 228 (Seguerianus), pars VI (saec. XI)
Codices epitomam continentes
R Rehdigeranus 47 (ca. a. 1500)
Q Vaticanus Palatinus gr. 253 (ante a. 1485)
M Marcianus gr. VII, 52 (ante a. 1492)
V Vossianus gr. F. 20 (ante a. 1522)
P Vaticanus Palatinus gr. 57 (ante a. 1492)
Im Perusinus 67, pars prior (ca. a. 1500)
TR Perusinus 67, pars posterior (saec. XVI ineuntis) N Neapolitanus IIIL.AA.18 (ca. a. 1490)
L Laurentianus Plut. IV.3 (a. 1492)
Ald. Aldina, editio princeps (a. 1502)
Codices Etymologici Symeonis
E Parmensis gr. 2139 (saec. XIV ineuntis) Ε Vindobonensis Phil. gr. 131 (intra a. 1250-1300) ἴθ: Laurentianus 5. Marci 303 (a. 1291 vel paulo prius) D Leidensis Vossianus gr. Q 20 (V apud Gaisford et Lasserre/Livadaras; saec. XIII exeuntis) Cetera ee lacuna textus <> litterae additae {} litterae deletae [] litterae suppletae una littera duae litterae duae vel plures litterae a. anno, annis, annum, annos ac ante correctionem acc. accentus add. addidit adn. adnotatio alt. m. altera manus, altera manu ca. circa
cancell. cancellavit
edd.
eg, eras. evan. exp. fort.
in app. in fen. in marg. in ras. inc. indic. iter.
lac. indic.
leg.
Tabula notarum in apparatibus adhibitarum
censuit
confer
collato, collatis codex, codice codices, codicibus codices plurimi coniecit correxit
delevit disposuit distinxit dubitanter
e correctione edidit, editio editiones exempli gratia erasit
evanuit expunxit fortasse
in apparatu
in fenestra
in margine
in rasura ineipit indicavit, indicata iteravit
lacuna indicata, lacunam indicavit
legitur
lin. litt. loc. cit.
pc
per comp. prop. recc.
rell.
rubr.
scr. secl.
sign.
sim.
sine comp. spat. superscr. suppl. supra scr. susp.
8.5.
transp.
vl.
vid.
linea
littera, litterae, litterarum loco citato monente
mutavit
omisit, omiserunt pagina
post correctionem per compendium proposuit recentiores reliqui
rubricata (littera) scilicet
scripsit
seclusit
signum, signo similia
sine compendio spatium, spatio superscripsit supplevit
supra scriptum suspicatus est sub voce transposuit
varia lectio videtur
TEXTUS ET VERSIO GERMANICA
ΜΕΙΝΕΚΕ 216 3 5 10 15
A
1 Δάαι: Σκυθικὸν ἔθνος. εἰσὶ δὲ νομάδες. λέγονται καὶ Δάκαι μετὰ τοῦ κ.
2 Δαδίκαι: ἔθνος Περσικόν, Ἡρόδοτος ζ (7,66).
3 Δαδόκερτα: φρούριον μέγα τῆς Ἀρμενίας μεταξὺ Μηδίας «καὶ Kr, τὸ ἐθνικὸν Δαδοκερτηνός τῷ ἐπιχωρίῳ τύπῳ.
4 Δαίδαλα: πόλις τῆς Ῥοδίας ἢ χωρίον, Στράβων ιδ (14,2,2 [C 651,17]; 14,3,1 [C 664,5]). ἔστι καὶ ὄρος τῆς Λυκίας τὰ Δαίδαλα. ἡ δὲ πόλις ἀπὸ Δαιδάλου τοῦ ᾿Ικάρου ἡ ἐν Λυκίᾳ. διά τινος γὰρ ἕλους ἐπορεύετο διὰ τοῦ Νίνου ποταμοῦ, καὶ ὑπὸ χερσύδρου δηχθέντα τελευ- τῆσαι καὶ ἐκεῖ ταφῆναι καὶ κτισθῆναι πόλιν φησὶν Ἀλέξανδρος ἐν Λυ- κιακοῖς (FGrHist 273 F 61). ἔστι καὶ ᾿Ινδικῆς. καὶ Κρήτης ἄλλη. ὁ πολίτης Δαιδαλεύς ὡς Σαμόσατα Σαμοσατεύς, καὶ Δαιδαλίς τὸ θηλυκόν.
5 Δαιδάλεια πόλις ᾿Ιταλίας, Δαιδάλου κτίσμα, ἥτις ᾿Ιουλία νῦν καλεῖται, ἹΡωμαίου ἄρχοντος κληρουχήσαντος. τὸ ἐθνικὸν Δαιδαλεύς.
1cf. ἱπέτα δ7 Str. 7,3,12 (C 304,22) τῶν Σκυθῶν οὗς καλοῦσι Δάας εἰ 11,7,1 (C 508,11) νο- μάδας Δάας Eust. D. P. 305 (p. 270,35) τοὺς Δάκας Δάους ἐκάλουν τινές 2 Hdt. 3,91,4 et 7,66,1 Δαδίκαι 4cf.St. Byz. 612,14 Str. 14,2,2 (C 651,17) τὰ Δαίδαλα, τῆς ἹΡοδίας χωρίον; Ptol. Geog. 5,3,2 Δαίδαλα τόπος; Liv. 37,22,3 Daedala et quaedam alia Peraeae castella de monti- bus Str. 14,3,2 (C 664,16) μετὰ τοίνυν Δαίδαλα τὰ τῶν ‘Podiwv ὄρος ἐστὶ τῆς Λυκίας ὁμώ- νυμον αὐτοῖς Δαίδαλα de urbe in India sita cf. Ptol. Geog. 7,1,47 πόλεις αἵδε: ... (49) Δαι- δάλα, sed γερο vocatur apud Curt. 8,10,19, montes apud Iust. 12,7,9 et Oros. hist. 3,19,1 Cretae urbs non nota est.
ante 1titulum ἀρχὴ τοῦ δ στοιχείου: βιβλίον ıBadd.R,&pxn τοῦ δ μετὰ τοῦ αΟ, ἀρχὴ τοῦ 1β βιβλίου Ρ ἀρχὴ τοῦ δ στοιχείου N 1 Δάαι RQPN: Δᾶαι Meineke inapp. Δάκαι μετὰ τοῦ κΟΙ. Dausqueius (cf. Eust. D. P. 305 [p. 270,36]): δάσαι μετὰ τοῦ σ ΚΟΡΝ 31 ἁρμενίας N καὶ add. et lac. indic. Billerbeck 2 τὸ om. RQP 41 ῥοδίας RQP(per comp.): -Sou N 4 διὰ ante τοῦ Νίνου del. Meineke 7 σαμόσατα σαμοσατεύς N: σάμοτα σαμοτεύς R, σάμο- τα σαμοσατεύς Q, σάμοτα σαμοσατές Ρ
D
1. Daer, skythisches Volk. Sie sind Nomaden. Man nennt sie auch Da- ker mit «.!
2. Dadiker, persisches Volk; Herodot <erwähnt sie> im siebten Buch (7,66).
3. Dadokerta, grosse armenische Festung, zwischen Medien und <*++*> <gelegen>. Das Ethnikon <lautet> Dadokertener, nach dem landes- üblichen Typus <gebildet>.?
4. Daidala, Stadt oder Örtlichkeit in der rhodischen Peraia; Strabon <erwähnt sie> im vierzehnten Buch (14,2,2 [C 651,17]; 14,3,1 [C 664,5]). Es gibt auch einen Gebirgszug in Lykien, die Daidala. Die Stadt indes <ist> nach Daidalos <benannt>, dem Vater des Ikaros,* <und zwar> die Stadt in Lykien. Denn <Daidalos> befand sich auf dem Marsch durch einen Sumpf des Flusses Ninos; und <hierbei> sei er am Biss einer Moorschlange gestor- ben. Dort habe man ihn begraben und eine Stadt gegründet, berichtet Ale- xander (Polyhistor) in den Ly&iaka (FGrHist 273 F 61). Es gibt auch «εἰπε Stadt namens Daidala> in Indien; und eine weitere auf Kreta. Der Bürger <heisst> Daidaleer, wie <man zu> Samosata Samosateer <bildet>, und Dai- dalidin <lautet> das Femininum.
5. Daidaleia, Stadt in Italien, Gründung des Daidalos, die jetzt Iulia heisst, nachdem ein römischer Imperator <dort> Landzuteilungen hat vor- nehmen lassen.? Das Ethnikon <lautet> Daidaleer.
1 Über die Daer handelt ausführlich Strabon (11,7 ff). Die Namensform schwankt zwischen Δάαιγδᾶαι (Pol. Geog, 6,10,2) und A&oı/Adoı, wobei in der handschriftlichen Überliefe- rung selten Einhelligkeit herrscht. Dausqueius’ glänzende Verbesserung Adkaı macht eine Diskussion über die unbelegte Alternativform Adoaı überflüssig.
Über eine Festung Dadokerta ist nichts bekannt. Der Sprachgebrauch bei Stephanos verlangt eine Konstruktion μεταξὺ ... Kal... .. Dass Textausfall nach Μηδίας anzunehmen ist, verrät auch der Verlust von τὸ (sc. ἐθνικὸν) in RQP. Durch die entsprechende Ergänzung versuchte N, den Text ins Lot zu bringen.
TIB 8,2,510f.
Dass hier nicht ein irriges Verwandtschaftsverhältnis (Daidalos, Sohn des Ikaros) konstruiert werden soll, hat bereits Berkel festgehalten; 5. Schwyzer, Griech. Grammatik 2,119. Gemeint ist wahrscheinlich die venetische colonia Iulia Concordia, welche Octavian zwischen 35 und 27 v.Chr. gegründet hatte. Über die hier erwähnte Umbenennung ist sonst nichts be- kannt; s. RE IV 1,830.
Eee)
217
20
25
6 Δ
6 Δαιδαλίδαι: δῆμος τῆς Κεκροπίδος φυλῆς. ὁ δημότης Δαι- δαλίδης. τὰ τοπικὰ ἐκ Δαιδαλιδῶν «ἐν Δαιδαλιδῶν εἰς Δαιδαλιδῶν.
7 Δακία: χώρα πλησίον Βορυσθένους. οἱ «οἰκοῦντες: Δακοί, οὺς καλοῦμεν Δάους:, Γέτας γὰρ τοὺς πρὸς τὸν Πόντον κεκλιμένους καὶ τὴν ἕω, Δάους δὲ τοὺς πρὸς τἀναντία πρὸς Γερμανίαν καὶ τὰς τοῦ Ἴστρου πηγάς. καὶ rap’ Ἀττικοῖς δὲ τὰ τῶν οἰκετῶν ὀνόματα Δᾶοι καὶ Γέται“ (Str. 7,3,12 [C 304.18]).
8 Δάλμιον: πόλις Δαλματίας μεταξὺ ᾿Ιλλυρίας καὶ ᾿Ιταλίας. τὸ ἐθ- νικὸν ὅμοιον ἢ Δαλμιεύς., ἴδιον δὲ τῶν Δαλματέων τὸ διὰ ὀκταετηρίδος τῆς χώρας ἀναδασμὸν ποιεῖσθαι“ (Str. 7,5,5 [C 315,19]). Αττπιανὸς (Ill. 32) δὲ τὴν πόλιν Δελμίνιον καλεῖ, Κουάδρατος (FGrHist 97 Η 23) δὲ Δέλμινον. φασὶ δὲ αὐτοὺς καὶ Δαλμάτας.
9 Δαμαῖοι: ἔθνος παρὰ τοῖς ᾿Ιχθυοφάγοις, ὡς Ἀπολλόδωρος (FGrHist 244 F 293).
6D.S.4,76,7 Phot. 810 7c£f.supra δ1 Str. 7,3,12 (C 304,18) Γέτας μὲν τοὺς πρὸς τὸν Πόντον κεκλιμένους καὶ πρὸς τὴν ἕω, Δακοὺς δὲ τοὺς εἰς τἀναντία πρὸς τὴν Γερμανίαν καὶ τὰς τοῦ Ἴστρου πηγάς (οὺς οἶμαι Δάους καλεῖσθαι τὸ παλαιόν: ἀφ᾽ οὗ καὶ παρὰ τοῖς Ἀττικοῖς ἐπεπόλασε τὰ τῶν οἰκετῶν ὀνόματα Γέται καὶ Δᾶοι Eust. D. P 305 (p. 270,39) Ὃ δὲ τὰ ᾿Εθνικὰ γράψας καὶ πλησίον τοῦ ποταμοῦ Βορυσθένους φησὶ τὴν Δακίαν διήκειν, περὶ οὗ Βορυσθένους κατωτέρω ῥηθήσεται. Λέγει δὲ καὶ ὅτι παρὰ τοῖς Ἀττικοῖς ὡς ἐπτὶ ττο- λὺ τὰ τῶν οἰκετῶν ὀνόματα Δάοι καὶ Γέται 8 App. Ill. 32 καὶ συνήλασεν ὅμως ἐς πόλιν Δελμίνιον, ὅθεν ἄρα καὶ τὸ ὄνομα αὐτοῖς ἐς Δελματέας, εἶτα Δαλμάτας ἐτράπη Eust.D.P. 95 (p. 235,37) Διχῶς δὲ τὸ ἔθνος λέγεται, καὶ Δαλμάται καὶ Δαλματεῖς. Ἢ δὲ πόλις αὐτῶν Δάλμιον ἢ Δελμίνιον ἢ Δέλμινον Ptol. Geog. 2,16,11 (2,16,7) Δαλματίας δὲ πόλεις μεσόγειοι" ... Δελμίνιον
6 2 ἐν -- Δαιδαλιδῶν add. Meineke 71 οἱ «οἰκοῦντες: Meineke in app.: οἱ οἱ Κ,, οἷοι Q, οἱ PN Δακοί Billerbeck: δάκοι RQPN 3 .τοῦ om. R 8 4 δέλμινον R: δαλ- ΟΡ, δάλμιον N
D 7
6. Daidalidai, Demos der Phyle Kekropis. Der Demot <heisst> Dai- dalide. Die Topika <lauten> ‚aus dem Daidaliden<-Demos>‘ (£k Δαιδαλι- δῶν), im Daidaliden<-Demos>‘ (ἐν Δαιδαλιδῶν), ‚in den Daidaliden<-De- mos>* (eis Δαιδαλιδῶν).“
7. Dakien, Landschaft in der Nähe des <Flusses> Borysthenes (Danjept). Die Bewohner <heissen> Daker, die wir Daer nennen. „Denn Ge- ten <nennt man> die, welche nach dem Schwarzen Meer hin, gegen Osten wohnen, Daer jedoch die, welche in entgegengesetzter Richtung <siedeln, nämlich> nach Germanien hin und den Quellen des Istros (Donau). Aber auch bei den Bewohnern Attikas gibt es die Sklavennamen Daos und Getas“ (Str. 7,3,12 [C 304,18]).7
8. Dalmion, Stadt in Dalmatien, zwischen Illyrien und Italien <gele- gen>. Das Ethnikon <lautet im Neutrum> gleich (Δάλμιον, d.h. Dalmi- sches) oder <es heisst> Dalmicer. „Es ist indes eine Eigentümlichkeit der Dalmateer, alle sieben Jahre eine Neuverteilung des Landes vorzunehmen“ (Str. 7,5,5 [C 315,19]). Appian (Il. 32) nennt die Stadt jedoch Delminion, (C. Asinius) Quadratus (FGrHist 97 F 23) hingegen Delminon. Man nennt die Bewohner aber auch Dalmater.
9. Damaier, Völkerschaft bei den Ichthyophagen (Fischessern), wie Apollodor (FGrHist 244 F 293) <angibt>.
6. Zur Konstruktion mit dem Genitiv der Zugehörigkeit vgl. α 121, Anm. 153. Die Reihung der Topika wird entweder durch τὰ Aoıträ (e 22, ἡ 28, 8 69) abgekürzt, oder es werden alle drei Richtungsadverbien ausgeschrieben (so ε 126, ε 164, ı 86, ı 129). Wie in ε 93, e 177 und ε 181 lässt sich auch hier der Textverlust durch das Homoioteleuton erklären.
” Zum verbreiteten Gebrauch dieser Sklavennamen in der Komödie 5. Radt, Kommen- tar 6,263; ferner M. Krieter-Spiro, Sklaven, Köche und Hetären. Das Dienstpersonal bei Menander. Beiträge zur Altertumskunde 93 (Stuttgart/Leipzig 1997) 17 und 55f.
10
15
21
8 A
10 Δαμασκός: πόλις Συρίας, μεσόγειος, ὕπερθε Φοινίκης, TTPOS τὸν ᾿Ιορδάνην ποταμόν. ὠνομάσθη δὲ ὅτι εἷς τῶν Γιγάντων Ἀσκὸς ὄνομα ἅμα Λυκούργῳ δήσας τὸν Διόνυσον ἔρριψεν εἰς τὸν ποταμόν, ὃν λύσας Ἑρμῆς τὸν Ἀσκὸν τοῦ δέρματος ἐγύμνωσεν, ὅθεν πρὸς οἶνον ἐπιτήδειον τὸ δέρμα. οἱ δὲ ὅτι Δαμασκὸς Ἑρμοῦ παῖς καὶ νύμφης Ἁλιμήδης ἐξ Ἀρκαδίας εἰς Συρίαν ἦλθε καὶ πόλιν ὁμώνυμον ἔκτισεν. ἄλλοι δὲ ὅτι Δαμασκὸς ἐφατίζετο ἀνήρ, Διονύσου δὲ τὴν Συρίαν ἀμπελόφυτον ποιήσαντος πελέκει ταῦτα ἔκοπτε, Διόνυσος δὲ ὀργισθεὶς ἐδίωξε καὶ ἐξέδειρεν *** ἐπράχθη Δαρμασκός *** καὶ οὕτω Δαμασκός κατὰ πα- ραφθοράν. ὁ πολίτης Δαμασκηνός καὶ ἡ χώρα καὶ ἡ πόλις Δαμασκηνή.
11 Δανδάριοι: ἔθνος περὶ τὸν Καύκασον, ὡς Ἑκαταῖος Εὐρώπῃ (FGrHist 1 F 191).
12 Δανθαλῆται: ἔθνος Θρᾳκικόν, Θεόπομπος un (FGrHist 115 221).
13 Δανούβιον: πόλις περὶ τὴν Ρώμην. τὸ ἐθνικὸν Δανούβιος ἢ Δα- νουβιεύς.
10 de urbe et eius situ cf. Str. 16,2,16 et 20 (C 754,32 et 756,5) de eius origine et etymologia tra- ditur apud Phot. Bibl. 348413 (ad Damascium) Ὅστι Διόνυσος, φησί, Λυκοῦργον καὶ τοὺς ἑπομένους αὐτῷ Ἄραβας κατηγωνίσατο οἴνῳ ἀπ᾽ ἀσκοῦ καταρράνας τὴν πολεμίαν στρα- τιάν: ἐξ οὗ καὶ τὴν πόλιν ἐκάλεσε Δαμασκόν. Οἱ δὲ τὴν ἐπωνυμίαν διδόασι τῇ πόλει ἀπὸ γίγαντός τινος, ᾧ ὄνομα Ἀσκός, ὃν ὁ Ζεὺς ἐδάμασεν ἐνταῦθα. Ἄλλοι δὲ καὶ ἄλλας λέγουσι τῆς ἐπωνυμίας αἰτίας. Ὃ δὲ συγγραφεὺς ἐκ ταύτης ὥρμητο τῆς πόλεως Et. Gud. 333,6 De Stefani; EM 247,19; Zonar. p. 466 Δαμᾶ σκηνὴ, Δαμασκός 11 cf. Str. 11,2,11 (C 495,16) 12 Str. 7,5,12 (C 318,20) Δανθηλητῶν; D. C. 51,23,4 τὴν Θράκην τὴν Δενθελητῶν
10 1 πρὸς R: περὶ Q(per comp.) PN 2 Ιορδάνην Berkel: Bapdivnv RQOPN 7 oupiav τὴν πόλιν ἀμπελόφυτον Κῷ 9ante etpost ἐπράχθη Sapnaoröslac.Slitt.indic. RQOPN 12 Aav- θαλῆται Xylander: Δαθα- R, Auıda- QPN
10
D 9
10. Damaskos, Stadt in Syrien, im Binnenland <gelegen>, oberhalb von Phönizien, gegen den Fluss Jordan hin.® Man hat sie deswegen <so> be- nannt, weil einer der Giganten namens Askos gemeinsam mit Lykurg den Dionysos gefesselt und hierauf in den Fluss geworfen hatte. Den Gott hat dann Hermes befreit und dem Askos die Haut abgezogen, weswegen die <gegerbte> Haut (ἀσκός) für den Wein <zur Aufbewahrung> dient. Andere hingegen <berichten, die Stadt heisse deshalb so>, weil Damaskos, ein Sohn des Hermes und der Nymphe Halimede, aus Arkadien nach Syrien ausgewan- dert sei und <dort> eine gleichnamige Stadt gegründet habe. Wieder andere <erzählen, man nenne die Stadt deswegen so>, weil ein Mann den Namen Damaskos erhielt, der, nachdem Dionysos Syrien zu einem mit Weinstöcken bepflanzten Land gemacht hatte, diese mit einem Beil umhaute. Dionysos aber, der darüber in Zorn geraten war, habe ihn verfolgt und gehäutet. *** <so> erging es dem Darmaskos *** und auf diese Weise sei <der Name> Damaskos <aus Darmaskos> entstellt worden. Der Bürger <heisst> Da- maskenert, und sowohl das Umland als auch die Stadt Damaskene.?
11. Dandarier, Volk am Kaukasos, wie Hekataios in der Zurope (FGrHist 1 F 191) <angibt>.
12. Danthaleter, thrakisches Volk; Theopomp <erwähnt sie> im acht- undvierzigsten Buch <der Philippika> (FGrHist 115 F 221).
13. Danubion, Stadt in der Nähe von Rom. Das Ethnikon <lautet> Da- nubier oder Danubieer.!"
8 Hinter dem unbekannten Flussnamen Βαρδίνην vermutete Berkel, mit Blick auf Strabon (16,2,16 [C 755,7]), zu Recht den ’lopdävnv.
° Die Namensetymologie Aapä σκηνή (Et. Gud. 333,8 De Stefani und EM 247,22) zeigt, dass am überlieferten Text καὶ ἡ πόλις nicht zu rütteln ist; zu Meinekes Konjektur πτολῖτις 5. un- ten S. 310.
10 Bereits Holste merkte an, dass Stephanos offensichtlich eine Vorlage hatte, welche Λα- νούβιον (Lanuvium; vgl. Ptol. Geog. 3,1,62 [3,1,54]) zu Δανούβιον verschrieben hatte. Ent- sprechend fehlt ein Eintrag im Buchstaben A der Eihnika.
218
10 A
14 Δάνουβις ἢ Δάνουσις: Ἴστρος ὁ ποταμός, πάλαι Ματόας Ka- λούμενος. συμφορᾶς δὲ τοῖς Σκύθαις ἐπιπεσούσης οὕτως ἐκλήθη. Ματόας δὲ λέγεται εἰς τὴν Ἑλληνίδα γλῶσσαν αἴσιος, ὅτι πτολλάκις περαιούμε- νοι οὐδὲν ἐπεπόνθεισαν. ὁ δὲ Δάνουσις ἑρμηνεύεται ὥσπερ τοῦ ἁμαρτεῖν ἔχων αἰτίαν.
15 Δαόνες: ἔθνος ἀπὸ Δαόνα ποταμοῦ τῆς ᾿Ινδικῆς.
16 Δάραψα: πόλις Βακτρίας, ὡς Στράβων (11.11.2 [C 516,30]). τὸ ἐθνικὸν Δαραψηνός καὶ Δαραψιανός.
17 Δάρδαι: ᾿Ινδικὸν ἔθνος ὑπὸ Δηριάδῃ πολεμῆσαν Διονύσῳ, ὡς Διονύσιος ἐν γ Βασσαρικῶν (fr. 8 Livrea = p. 61 Heitsch).
14 Eust. D. Ρ 298 (p. 268,44) Φησὶ δὲ ὁ αὐτὸς Γεωγράφος καὶ ὅτι ὁ Ἴστρος ποτὲ Ματόας ἐλέγετο, ὃ ἔστι κατὰ Ἕλληνας ἄσιος᾽ καὶ ὅτι πολλάκις μὲν οἱ Σκύθαι 81’ αὐτοῦ περαιούμε- νοι οὐδὲν ἔπασχον, συμφορᾶς δέ ποτε αὐτοῖς ἐπεισπεσούσης ἡρμηνεύθη Δάνουβις ἢ Δάνουσις, ὥσπερ τοῦ ἁμαρτεῖν ἐκείνους αἰτίαν ἔχων, τουτέστιν αἰτιώμενος διὰ τοῦ τοιούτου ὀνόματος ὑπ᾽ ἐκείνων κατὰ τὴν αὐτῶν γλῶσσαν, ὡς αἴτιος αὐτοῖς δυστυχίας γενόμενος 15 Ptol. Geog. 7,2,7 Δαόνα ποταμοῦ ἐκβολαί, 11 ὁ Δαόνας, 20 Δαόναι παρὰ τὸν ὁμώνυμον ποταμόν 17 Δάρδαι etiam Nonn. D. 26,61 et Dardae apud Plin. nat. 11,111; Str. 15,1,44 (C 706,1) ἐν Δέρδαις, Ptol. Geog, 7,1,42 Δαράδραι
141i0oTosQ 39 εἰς κ: ἐξ ΟΡΝ αἴσιος Müller (GGM 2,269, in app.): ἄσιτος RQOPN 5 TMvante aitiavadd.PN 15 Δαόνες ΚΟ: Δάονες PN δαόνα ΚΝ: δάονας Ο, δαόνος ΡΝ ποταμοῦ Bil- lerbeck (e Ptol. Geog.): ἀπὸ ROPN 171 δηριάδη R: -5ı QPN
D 11
14. Danubis oder Danusis (Donau),!! der Fluss Istros (Hister), einst Matoas genannt. Nachdem aber den Skythen <bei der Überquerung> ein Unglück zugestossen war, bekam er diesen Namen (Danusis). Matoas bedeu- tet nämlich, wenn man es in die griechische Sprache übersetzt,!? der ‚Glücks- fluss‘ (αἴσιος), hatten doch <die Skythen> trotz häufiger Überfahrt kein Unglück erlitten. <Der Name> Danusis (‚Unglücksfluss‘) wird aber so ver- standen, als ob bei ihm die Schuld für Misserfolg liege.'3
15. Daonen, Volk <benannt> nach Daonas, einem Fluss Indiens.
16. Darapsa, Stadt in Baktrien, wie Strabon (11,11,2 [C 516,30]) <an- gibt>. Das Ethnikon <lautet> Darapsener und Darapsianer.!*
17. Darder, indisches Volk, das unter Deriades gegen Dionysos Krieg geführt hat, wie Dionysios im dritten Buch der Bassarika (fr. 8 Livrea = S. 61 Heitsch) <angibt>.
1! Die verschliffene Namensform Aavoußıs (neben dem geläufigeren Δανούβιος) ist im spä- teren Griechisch gut belegt (vgl. etwa Paraphr. D. P. 298 [p. 413,2], Anon. Peripl. M. Eux. 68 [14v14 Diller]) und wird hier für die Epitome durch das Referat des Eustathios gestützt.
12 Zum Präpositionsgebrauch (eis) vgl. Ilias byzant. 302, Tz. H. 12,101; hingegen κατὰ τὴν
αὐτῶν γλῶσσαν bei Eust. D. Ρ 298 (p. 269,5), ferner St. Byz. 183,12.
Der Artikel wurde wohl arg gekürzt, besonders was die sonderliche Etymologie betrifft.
Gestützt und etwas erhellt wird der Gedankengang durch das Referat des Eustathios, wel-
cher dem Text der Epitome eng folgt. Den sonst nicht belegten Alternativnamen Δάνουσις
empfindet man offensichtlich als Kompositum, dessen Vorderglied mit dem Präfix öV-/dVo-
(übel-, unglücks-) in Verbindung gebracht wird. Dass freilich hinter dem Stammwort nicht
das unbelegte Adjektiv &o1os (schlammig?) anzunehmen ist, sondern a<i>o10s (günstig,
glückverheissend), hat bereits Salmasius vermutet (ἀσινής); Bernhardy (zu Eust. D. P. 298)
und in seiner Folge Müller (GGM 2,269, in app.) stützen sich dabei auf die entsprechende
Lesart (wohl eher Konjektur) im einschlägigen Kommentar des Eustathios (D. P. 298), wie er
im Cod. Monac. gr. 283 überliefert wird. Etymologien des Flussnamens scheinen auch sonst
in Umlauf gewesen zu sein, vgl. etwa Joh. Lyd. Mag, 3,32,5 Δανούβιον ... τὸν νεφελοφόρον,
Isid. orig. 13,21,28 Dannbins ... vocari fertur a nivinm copia. Ausführlich darüber C.G. Brandis,
RE IV 2,2103-2105.
14 Die Stadt ist wohl identisch mit Drepsa bei Ptol. Geog. 6,12,4 und 6.
219
10
15
10
12 Δ
18 Δάρδανος: πόλις Τρωάδος, ἡ πρότερον Τευκρίς. Μνασέας (fr. 41 Cappelletto) δέ φησιν ὅτι, Δάρδανος ἐκ o1*** ἐκ τοῦ νεὼ τῆς ᾿Αθηνᾶς τὸ παλλάδιον ἀράμενος ἀφίκετο εἰς Σαμοθράκην μετὰ Ἁρμονίας καὶ ᾿Ιασίωνος τῶν ἀδελφῶν, κἀκεῖ διάγοντα Κάδμος ὁ Ἀγήνορος ἐφιλο- ποιήσατο, καὶ ἀποθανούσης Τηλεφάης γαμεῖ τὴν Ἁρμονίαν ὁ Κάδμος καὶ ἀποστέλλει τὸν Δάρδανον εἰς τὴν Ἀσίαν μετὰ τῶν ἑταίρων πρὸς Τεῦκρον τὸν Tpwa ὁ δὲ Τεῦκρος ἀναγνωρίσας τὸν Δάρδανον δίδωσιν αὐτῷ τὴν θυγατέρα Βάτειαν καὶ ἀποθνήσκων τὴν βασιλείαν. καὶ πόλιν ὦκισε Δάρδανον καὶ Δαρδανίαν τὴν χώραν ὠνόμασεν, ἣ Τευκρίς πρότε- ρον ἐκαλεῖτο“. αὕτη καὶ Δαρδανία. καὶ Δαρδανική καὶ Δαρδάνιοι καὶ Δαρδανίδαι καὶ «Δάρδανοι:.
19 Δάριδνα: κώμη Παφλαγονίας, ὡς Ἀλέξανδρος ἐν τῷ περὶ αὐτῆς (FGrHist 273 F 69). τὸ ἐθνικὸν Δαριδναῖος, ὡς Πύδνα Πυδναῖος.
20 Δαραί: ὃ νῦν Δάρας φασί, φρούριον Ἀναστασιούπολις λεγόμε- νον, ὀχυρώτατον. ὁ πολίτης Δαρηνός ws Δουσαρή Δουσαρηνός. δύνα- ται καὶ Δαραῖος. εἰσὶ δὲ «καὶ: Δαρραί διὰ δύο pp ἔθνος πρὸς τῇ Ἐρυθρᾷ θαλάσσῃ.
21 Δαριστάνη᾽ πόλις Περσική. ἔστι καὶ ἔθνος Δαρῖται.
22 Δαρίειον: πόλις τῆς Φρυγίας. τὸ ἐθνικὸν τῷ λόγῳ τῶν Φρυγίων παρὰ μίαν συλλαβὴν Δαριεύς, ὡς Κοτιάειον Κοτιαεύς, «ἢ» τῷ λόγῳ τοῦ Ροίτειον καὶ Σίγειον Δαριειεύς.
18 cf. St. Byz. α 426; 640,3 Τρῳάς: ἡ χώρα τοῦ ᾿Ἰλίου, ἣ ἐκαλεῖτο Τευκρίς καὶ Δαρδανία καὶ Ξάνθη de urbis origine Str. 7 fr. 20b; 13,1,24-25 et 28 (C 592,1 et C 595,9) Str. 13,1,44 (C 602,33) ἡ Aapdavırr) (sc. χώρα) de gentilis formis Δάρδανοι et Aapdavıoı Eust. ad B 278 (I 335,14), B 819 (1552,25), H 414 (II 486,7) etc. 20 EM 248,20 Δάρας: παρὰ τὸ ἐν τῷ αὐτῷ χωρίῳ συλληφθῆναι Δαρεῖον ὑπὸ ᾿Αλεξάνδρου. Ὑπὸ δὲ Ἀναστασίου κτισθὲν, ἐκλήθη Ava- στασιούπολις Ptol. Geog, 6,7,4 Δάρραι inter Arabiae Felicis populos 21 Ptol. Geog, 6,2,6 ἡ Δαρεῖτις χώρα in Medorum terris sita
18 2 ἐκ σι cum spat. ca. 5-6 litt. RQPN: ἐκ Σιςδῶνος: Holste, ἐξιὼν Berkel, ἐκ Zı<yiou> vel Zı<yeiou> Huxley νεὼ τῆς ΚΕ: νεῶ τῆς PN, vewrnsQ 3 ἁρμονίας N: ἀρ- P, ἀρμενίας R, ἀρ cum spat. 4 litt. Q 4 Ἰασίωνος Salmasius: ἰάσονος ΚΟΡΙΝ κάδρμος lac. indic. om. Q, in lac. suppl. Pre 5 ἀποθανούσης N: ἀποθανοῦσ (R, sine acc. Q, -oVo P) cum spat. 3—4 litt. RQP nAedannsR, Τηλεφάσσης Berkel 7 Τεῦκρος Lobeck: τρῶς RQOPN δάρδανον N: lac. indic. om. RQP ὃ βασιλείαν καὶ RN: post βασιλείαν lac. indic. QP(ubi καὶ cancell) 9 ὦκισε δάρδανον καὶ Sapdaviav τὴν χώραν ὠνόμασεν (Yubi δάρδανον Kal dapdaviav το iter. et postea exp.)PN: ὥκισε δάρδανον καὶ ὠνόμασεν αὶ ἣ τευκρὶς πρότερον ΡΝ: ἣ τεὺ cum spat. RQ 11 καὶ «Δάρδανοι! Salmasius: καὶ cum spat. RQP, καὶ sine spat. om. N 19 1 κώμη RQP: mörısN 28apıövoios (ex-oı) PPP 201 ὃ νῦν Δάρας Meineke: ὃν cum spat. pas RQPN, ὃ καὶ Δαρὰς Salmasius ἀναστασιούπολις RQ: ἀναστασίου πόλεως PN 2 Δουσαρή (-& Meineke) Δουσαρηνός Holste (e St. Byz. δ 121): σοῦσαρ σουσαρηνός (-eupnvös Q) RQPN 3 Aapalos Pinedo: Sapp- RQOPN δὲ «καὶ Grumach: δὲ RQPN, καὶ Meincke 21 ἔστι δὲ καὶ PN 22 1 Δαρίειον Holste: Δαρεῖον RQOPN 2 δαριεύς ΚΟ: δαρειεύς PN κοτιάειον N: σκοτάειον R, κοτάειον ΟΡ Κοτιαεύς Xylander: σκοταεύς R, κοτα- QPN ἢ add. Lobeck ϑΔαριειεύς Berkel: δαριεύς ΚΟ, δαρειεύς PN
10
D 13
18. Dardanos, Stadt in der Troas, früher Teukris <genannt>.!5 Mnaseas (fr. 41 Cappelletto) erzählt <Folgendes zu dieser Stadt>: „Dardanos gelangte <auf der Flucht aus Sidon?>, nachdem er das Palladion aus dem Tempel der Athene entwendet hatte, mit Harmonia und Iasion, seinen Geschwistern, auf <die Insel> Samothrake, und ihn, der <nun> dort lebte, machte sich Kad- mos, der Sohn des Agenor, zum Freund. Und nach dem Tod der Telepha& heiratet Kadmos Harmonia und entsendet Dardanos mit seinen Gefährten nach Asien zu Teukros, dem Troer. Teukros erkennt indes Dardanos wie- der und gibt ihm darauf seine Tochter Bateia <zur Frau> und <hinterlässt ihm> sterbend die Königsherrschaft. Und <Dardanos> erbaute eine Stadt <namens> Dardanos und nannte ihr Umland Dardanien, welches früher Teukris hiess“.!° Dieselbe <Stadt nennt man> auch Dardania. Und das Dar- danische <bezeichnet das Umland>, und <die Bewohner heissen> sowohl Dardanier als auch Dardaniden sowie Dardaner.
19. Daridna, Dorf in Paphlagonien, wie Alexander (Polyhistor) in sei- nem Werk über Paphlagonien (FGrHist 273 F 69) <angibt>. Das Ethnikon <Jautet> Daridnaier, <gebildet> wie <zu> Pydna Pydnaier.
20. Darai, das man jetzt Daras nennt, eine überaus starke Festung, mit dem Namen Anastasiupolis.!?” Der Bürger <heisst> Darener, wie <man zu> Dusare Dusarener <bildet>. Er kann auch Daraier <genannt werden>. Es gibt aber noch die Darrher, <geschrieben> mit doppeltem p, ein Volk am Roten Meer.
21. Daristane, persische Stadt. Es gibt auch ein Volk <namens> Dari- ter.13
22. Darieion, Stadt in Phrygien.!” Das Ethnikon <lautet>, analog zu <den> bei den Phrygiern <gebräuchlichen Ethnika> um eine Silbe <verkürzt>, Darieer, <gebildet> wie <zu> Kotiaecion Kotiacer, oder <es lautet>, in Entsprechung zu Rhoiteion <Rhoiteieer> und Sigeion <Si- geieer>, Darieieer.?"
15 Inventory Nr. 774.
Zum Referat des Mnascas und seinen Quellen ausführlich Cappelletto, Frammenti di Mnasca 288-292.
Diese Namensform ist sonst nicht belegt, Daras hingegen häufig, allerdings mit wechseln- dem Akzent (Δάρας öfters bei Prokop, EM 248,20; für Δαράς vgl. Phot. Bibl. 25b13, 27a11). Nicht ganz auszuschliessen ist, dass die Epitome hier bis zur Unkenntlichkeit verstümmelt ist und sich hinter Δαρῖται ein ursprünglich neues Lemma verbirgt.
19. Inventory Nr. 739; Zgusta, Kleinasiatische Ortsnamen $ 271-2; bereits Holste vermutete Verwechslung mit ö8 112 Dorieion. Daraus und besonders aus den folgenden Analogien em- pfiehlt sich — gegen den inschriftlichen Befund (s. IG P 1,71,109 Δαρεῖον) -- die Verbesse- rung Aapieıov.
Die verlangte Gleichsilbigkeit zwischen Toponym und abgeleitetem Ethnikon weist Stepha- nos in den entsprechenden Artikeln nach (547,7 Ῥοίτειον ‘Porteieus und 564,11 Σίγειον Σιγειεύς); zum Kanon vgl. y 99 Γορδίειον.
20
220
221
15
10
15
20
14 Δ
23 Δαρσανία: πόλις ᾿Ινδική, ἐν ἧ αὐθημερὸν ἱμάτιον ἱστουργοῦσι γυναῖκες, ὡς Διονύσιος Βασσαρικῶν y (fr. 2 Livrea = fr. 6 Heitsch) ἢ οἵ Δαρσανίην ναῖον πόλιν εὐρυάγυιαν, ἔνθα τε πέπλα γυναῖκες Ἀθηναίης ἰότητι αὐτῆμαρ κροκόωσιν ἐφ᾽ ἱστοτπόδων τανύουσαι, αὐτῆμαρ δ᾽ ἔταμόν τε «καὶ ἐξ ἱστῶν; ἐρύσαντο. τὸ ἐθνικὸν Δαρσάνιοι ὡς Καρμάνιοι Ὑρκάνιοι ***uavıoı.
24 Δάρσιοι: ἔθνος Θράκιον, Ἑκαταῖος Εὐρώπῃ (FGrHist 1 Ε 175).
25 Δασέαι: πόλις Ἀρκαδική, Παυσανίας ἡ (8,36,9). τὸ ἐθνικὸν Δα- σεάτης ὡς Καφυάτης.
26 Δασκύλιον: πόλις Καρίας ἐπὶ τοῖς ὅροις τῆς ᾿Εφεσίας, ἀπὸ Δασκύλου τοῦ υἱοῦ Περιαύδου. ἔστι καὶ ἑτέρα πόλις μετὰ τὰ Τρωικὰ κτισθεῖσα. y τῆς ᾿Ιωνίας, τὸ μέγα λεγόμενον, ὡς μεῖζον τῶν ἄλλων. δ περὶ Βιθυνίαν. ε τῆς Αἰολίδος καὶ Φρυγίας. τὸ ἐθνικὸν Δασκυλίτης, ὡς Κύπρος Κυπρίτης. ἔστι καὶ Δασκυλῖτις λίμνη ἢ Δασκυλία, ὥστε kai Δασκύλιος ὁ πολίτης. Εὐδαίμων (RE VI 1,885 Nr. 8) δὲ καὶ Apkadıos (RE U 1,1153 Nr. 5) διὰ τῆς εἰ διφθόγγου γράφουσι τὴν λι συλλαβήν. λέγεται καὶ Δασκυλίς θηλυκόν.
27 Δάσκων: Σικελίας χωρίον. Φίλιστος ς Σικελικῶν (FGrHist 556 F 24) „eis τὸ Πλημμύριον καὶ Δάσκωνοα“. τὸ ἐθνικὸν Δασκώνιος ἢ Δασκωνίτης.
28 Δασσαρῆται: ἔθνος ᾿Ιλλυρίας, Πολύβιος ἡ (8,14".1). καὶ τὸ θηλυ- κὸν Δασσαρῆτις. λέγονται καὶ Δασσαρηνοί καὶ Δασσαρήτιοι καὶ Δασ- σαρητῖνος.
24 nescio an eidem sint atque Δερραῖοι (δ 57) cf. App. Ill. 4 Δάρσοι 25 Paus. 8,36,9 ἐκ Δα- σεῶν, sed 3,3 et 27,4 singularis numeri δασέα 26 urbs Cariae non differre videtur a Δασκύλου κώμη apud Paus. 4,35,11 et Ath. 2,43a de urbe et lacu in Bithynia sitis cf. Str. 12,8,10 (C 575,13) ὑπέρκεινται δὲ τῆς Δασκυλίτιδος |sc. λίμνης] ἄλλαι δύο λίμναι μεγάλαι, ἥ TE ATTOAAWVIÄTIS ἥ τε Μιλητοπολῖτις" πρὸς μὲν οὖν τῇ Δασκυλίτιδι Δασκύλιον πόλις 27 ΤΉ. 6,66,2 ἐπὶ τῷ Δάσκωνι ἔρυμά τι 28 ΡΙΡ. 5,108,2 Δασσαρήτιδος, App. Il. 4 Δασσαρήτιοι, sed Str. 7,5,7 (© 316,6) et 12 (C 318,25) Δασαρήτιοι
23 1 αὐθημερὸν N: außnpepovRQP 5ῆ οἵ Berkel: ἣ οἱ PITV,n οἵ Ο, οἵη Κ, οἵ οἱ Ν 4 Ἐἔνθάτε ΟΡ 5ἐφ᾽ ἱστοττόδων Casaubonus: ἀφ᾽ ἱστοπέδων R, ἀφιστοπόδων ΟΡ, ἀφυστοπόδων N 6 ἔταμόν τε Salmasius: ἐτάμοντο RQOPN καὶ ἐξ ἱστῶν suppl. Salmasius: lac. indic. ΚΟΡΝ 7 lac. ca. 4 litt. indic. RQPN 25 1 Δασεάτης Salmasius: δασυώτης Ald., lac. indic. om. RQPN 2 Καφυάτης Salmasius (e St. Byz. 370,16): -votns RQPN 263 τῆς R: πόλις QPN 4 περὶ lac. indic. om. Q 6 καὶ ante Δασκύλιος om. R εὐδαίμων R: εὐδαιμὺ cum spat. Q, εὔδαιμος PN 8 θηλικὸν Q 27 1 Σ;σσικελικῶν ΕΟ: -λῶν PN 2 eis τὸ Meincke: eis τὸν RQPN 28 1-2 Δασσαρῆται ... Δασσαρῆτις ... Δασσαρήτιοι Holste: -pltaı ... -pITIS ... -ρίτιοι RQOPN 2 Δασσαρητῖνος Meineke: -pıTivos ΚΟ, -ρατῖνος PN
D 15
23. Darsania, indische Stadt, in welcher Frauen in einem einzigen Tag ein <ganzes> Oberkleid am Webstuhl herstellen, wie <es> Dionysios im dritten Buch der Bassarika (fr. 2 Livrea = fr. 6 Heitsch) <beschtreibt>:
Oder die <Krieger>, welche Darsanie bewohnten, die Stadt mit den breiten Gassen, wo nach dem Willen der Athene Frauen einen Peplos am selben Tag weben, wenn sie <das Garn> in den Webstuhl spannen; am selben Tag haben sie <das Gewobene> abgeschnitten und aus den Web- stühlen ausgespannt. Das Ethnikon <lautet im Plural> Darsanier, <gebildet> wie Karmanier, Hyrkanier, ***,21
24. Darsier, thrakisches Volk; Hekataios <erwähnt sie> in der Europe (FGrHist 1 F 175).
25. Daseai, arkadische Stadt;?? Pausanias <erwähnt sie> im achten Buch (8,36,9). Das Ethnikon <lautet> Daseat, <gebildet> wie Kaphyat.
26. Daskylion, Stadt in Karien, an der Grenze zum Hinterland von Ephesos <gelegen>, nach Daskylos <benannt>, dem Sohn des Periaudos. Es gibt auch eine zweite Stadt <gleichen Namens>, nach dem Krieg gegen Troia gegründet. Eine dritte in lIonien, die Grossdaskylion heisst, weil sie grösser als die anderen <ist>. Eine vierte gegen Bithynien hin <gelegen>, eine fünfte zur Aiolis gehörig und in Phrygien <gelegen>.?? Das Ethnikon <lautet> Daskylit, <gebildet> wie <zu> Kyptos Kyprit.”* Es gibt auch einen See <namens> Daskylitis oder Daskylia, so dass der Bürger auch Daskylier <heisst>. Eudaimon (aus Pelusion, RE VI 1,885 Nr. 8) und Arkadios (RE 1 1,1153 Nr. 5) schreiben jedoch die Silbe Aı mit dem Diphthong εἰ. Als Femininum sagt man auch Daskylidin.
27. Daskon, Kastell auf Sizilien. Philistos <erwähnt es> im sechsten Buch der Si£elika (FGrHist 556 F 24): „Nach Plemmyrion und Daskon“. Das Ethnikon <lautet> Daskonier oder Daskonit.
28. Dassareten, Volk in Illyrien; Polybios <erwähnt sie> im achten Buch (8,14b,1). Und das Femininum <dazu lautet> Dassaretidin. Man nennt sie auch Dassarener und Dassaretier, und <das Ktetikon lautet> dassareti- nisch.
21 Geht man von einer strikten Analogie aus, bleibt die Auswahl des zu ergänzenden Ethnikons
beschränkt, Arıvravıoı (a 519), Βαρκάνιοι (B 44), vgl. ferner 8 18 Δαρδάνιοι, ζ 22 Ζηράνιοι, τ 14 ᾿Ιαρδάνιοι, τ 118 ᾿Ιτάνιοι, 505,11 TTapıkavıoı, 554,18 Zavıoı. 22 Inventory 5. 506. 3 Inventory Nr. 740; Cohen, Hell. settlements 1,391-392; Zgusta, Kleinasiatische Ortsnamen $ 246-2. Auf die hinkende Analogie hat Meineke aufmerksam gemacht und angenommen, Stephanos habe ursprünglich die Namensform Δάσκυλος erwähnt. Im Gegensatz zu Kypros ist die Übereinstimmung von Eponym und Toponym nicht belegt, hingegen gibt es den Ortsnamen Δασκύλου κώμη (5. Similia).
24
10
15
16 Δ
29 Δᾶτον: πόλις Θράκης, Ἡρόδοτος θ (9,75). Trp*** δὲ τοῦτό φασιν. οἱ οἰκοῦντες Δατηνοί, τὸ κτητικὸν Δατήνιος.
30 Δατύλεπτοι᾽ ἔθνος Θράκης, Ἑκαταῖος Εὐρώπῃ (FGrHist 1 F 177).
31 Δαύη: βαρυτόνως, πόλις Ἀραβίας. τὸ ἐθνικὸν Δαυαῖος ἢ Δανηνός, ᾧ τύπῳ φιληδοῦσιν Ἄραβες. δύναται καὶ Δαυίτης.
32 Δαυλίς: πόλις Φωκίδος, ἐν ἧ τὰ κατὰ Πρόκνην καὶ Φιλομήλαν. Ὅμηρος (Β 520), Δαυλίδα καὶ Πανοτῆοσ“. δαῦλον δὲ τὸ δασύ: δασεῖα δὲ ἡ πόλις. οἱ 8’ ὕστερον Δαύλειάν φασι. Παυσανίας δὲ τ (10,4,7) „Arrd νύμφης Δαυλίδος“. διὸ λέγεται καὶ Δαυλίς. ὁ πολίτης Aaukıeus' „Aau- λιεῦσι δὲ ἱερὸν ᾿Αθηνᾶς καὶ ἄγαλμα ἀρχαῖον“ (Paus. 10,4,9). τὸ θηλυκὸν Δαυλιάς. λέγεται καὶ Δαύλιος. ἀτὸ δὲ τοῦ Δαυλίς τὸ ἐθνικὸν Δαυλίδιος. ὀξύνεται τὸ Δαυλίς. τὸ δὲ αὔλις αἰολικῶς βαρύνεται.
29 Hdt. 9,75 ἐν Δάτῳ variatur genus nominis Harp. 8 7 Δάτος: πόλις ἐστὶ Θράκης σφόδρα εὐδαίμων: ATTO ταύτης γοῦν ἐλέγετό τις καὶ παροιμία, Δάτος ἀγαθῶν. δεδηλώκασι δὲ περί τε αὐτῆς καὶ τῆς παρακειμένης χώρας ὁτὲ μὲν τὸ Δάτον οὐδετέρως λέγοντες, ὁτὲ δὲ τὴν Δάτον θηλυκῶς, ὡς ἀεὶ Ἔφορος ἐν τῇ ὃ (FGrHist 70 F 37). ἅπαξ 8’ ἀρρενικῶς τὸν Δάτον Θεόπομπος y Φιλιππικῶν (FGrHist 115 Ε 43). μετωνομάσθη μέντοι ἡ πόλις τῶν Δατηνῶν «Φίλιτπποι;, Φιλίπτπττου τοῦ Μακεδόνων βασιλέως κρατήσαντος αὐτῆς, ὡς ΓΕφορός τέ φη- σι καὶ Φιλόχορος ἐν τῇ e (FGrHist 328 Ε 44) gentile Δατηνός etiam apud St. Byz. a 60, α 336 et Str. 7 fr. 16a 31 de gentilis forma cf. St. Byz. 425,4 Μαδιηνοί καὶ Μαδιανῖται, ἔθνος Ἀραβίας. εἴπομεν δὲ ὅτι οἱ Ἄραβες τοῖς δυσὶ τύποις χρῶνται 32 Str. 9,3,13 (C 423,16) Aau- λὶς πολίχνιον, ὅπου Τηρέα τὸν Θρᾷκά φασι δυναστεῦσαι καὶ τὰ περὶ Φιλομήλαν καὶ Πρόκνην ἐκεῖ μυθεύουσι (Θουκυδίδης [2,29,3] δ᾽ ἐν Μεγάροις φησί). τοὔνομα δὲ τῷ τόπῳ γεγονέναι ἀπὸ τοῦ δάσους: δαυλοὺς γὰρ καλοῦσι τὰ δάση. Ὅμηρος (B 520) μὲν οὖν Δαυλίδα εἶπεν, οἱ δ᾽ ὕστερον Δαυλίαν Paus. 10,4,7 τὸ δὲ ὄνομα τῇ πόλει τεθῆναι λέγουσιν {μὲν} ἀπὸ Δαυλίδος νύμφης, θυγατέρα δὲ εἶναι τοῦ Κηφισοῦ τὴν Δαυλίδα. τοῖς δέ ἐστιν εἰρημένον ὡς τὸ χωρίον, ἔνθα ἡ πόλις κίσθη, παρείχετο συνεχῆ δένδρα, καλεῖσθαι δὲ τὰ δασέα ὑπὸ τῶν πάλαι δαῦλα Paus. 10,4,9 Δαυλιεῦσι δὲ ᾿Αθηνᾶς ἱερὸν καὶ ἄγαλμά ἐστιν ἀρχαῖον Eust. ad Β 520 ([ 420,17) Τὸ δὲ Δαυλίς ὀξύνεται, καθὰ καὶ ἡ Αὐλίς τὸ τοπικόν. ἡ γὰρ αὖλις, ὡς προερρέθη, Αἰολικῶς βαρύνεται. δασεῖα δὲ ἡ πόλις καὶ σύμφυτος, ὅθεν καὶ τὴν κλῆσιν ἔλαχε. δαῦλον γὰρ τὸ δασὺ ἔλεγον προπερισττωμένως, ὡς δηλοῖ Παυσανίας εἰ- πών, ,δαῦλον τὸ δασύ. ἡ προτέρα περισπᾶται. Αἰσχύλος (fr. 27 Radt)‘ „Aaudos 8’ ὑπτήνη“.“ κατὰ δὲ ἑτέρους ἀπὸ Δαυλιέως τυράννου ἐκλήθη οὕτως. οἱ δὲ ὕστερον Δαύλειαν αὐτήν φα- σι προπαροξυτόνως καὶ διὰ διφθόγγου, ὡς ὁ τὰ ᾿Εθνικὰ γράψας λέγει. Παυσανίας δέ φη- σιν ἐν ἰῶτα (10,4,7): διὸ πολίτης αὐτῆς Δαυλιεὺς καὶ Δαύλιος καὶ Δαυλίδιος cf. EM 250,1
29 1 πρ cum spat. R: τρ cum spat. QP(Tp alt. m.), lac. indic. om. N 2 Δατηνοί, τὸ κτητικὸν Δατήνιος Meineke in app.: δατήνιοι, τὸ ἐθνικὸν δατηνός ROPN 32 1 Aaufis Xylander: Δαυλίδα RQOPN 3 .Δαύλειαν Holste (ex Eust.): δαυλῖ ROPN 4 δαυλίδος PN: δαυλιάδος RQ 6 δαυλίδιος R: δαυλίδος QPN
D 17
29. Daton, Stadt in T'hrakien;?® Herodot <erwähnt sie> im neunten Buch (9,75). ***. Die Einwohner <heissen> Datener, das Ktetikon <lautet> datenisch.?°
30. Datylepter, Volk in Thrakien; Hekataios <erwähnt sie> in der Eu- rope (FGrHist 1 F 177).
31. Daue, auf der vorletzten Silbe betont, Stadt in Arabien. Das Ethni- kon <lautet> Dauaier oder Dauener; an diesem <letzteren> Typus finden die Araber besonders Gefallen. Es kann <aber> auch Dauit <lauten>.
32. Daulis, Stadt in Phokis,?’ in welcher die Geschichte von Prokne und Philomela <spielte>. Homer (ll. 2,520) <sagt>: „<welche> Daulis und Pa- nopeus <innehatten>“. <Das Wort> δαῦλος bedeutet ‚dicht bewachsen‘, ist doch die Stadt dicht bewaldet. Später nannte man sie Dauleia. Pausanias hin- gegen <vermerkt> im zehnten Buch (10,4,7) „nach der Nymphe Daulis <be- nannt>“. Deswegen <heisst die Stadt> auch Daulis. Den Bürger <nennt man> Daulieer; „Die Daulieer besitzen ein Athena-Heiligtum und ein altes Bildnis <der Göttin>“ (Paus. 10,4,9). Das Femininum <lautet> Dauliadin. <Der Bürger> heisst auch Daulier. Ferner <bildet man> von Daulis das Eth- nikon Daulidier. Daulis wird auf der letzten Silbe betont; hingegen trägt das Wort ‚Nachtlager‘ (αὖλις) nach äolischer Art den Zirkumflex.
> Inventory Nr. 629.
2° Der Ortsname ist unterschiedlich belegt, sowohl als Neutrum (wie hier und z.B. bei Str. 7 fr. 16a-b) als auch als Maskulinum und als Femininum. Allerdings findet sich der Zirkumflex nur in den Erhnika. Dass die Formen für das Ethnikon und das Ktetikon verwechselt wur- den, hat bereits Meineke vermerkt. Der Artikel ist offenbar stark beschnitten worden; davon zeugt in erster Linie die Lücke. Die Stadt ist vor allem durch das Sprichwort „ein Daton von guten Dingen“ (Str. 7 fr. 16a-c Δάτον ἀγαθῶν, aber auch Zen. 3,11 [1 60 Leutsch/Schnei- dewin] Δάτος ἀγαθῶν) bekannt, welches auf ihr fruchtbares Umland und die reichen Metallvorkommen anspielt. Ob sich hinter der verstümmelten Ligatur in R παροιμία ver- birgt, wie Meineke vermutete, lässt sich angesichts des folgenden Textverlustes nicht mehr ausmachen.
27 Inventory Nr. 176.
222
10
18 A
33 Δαύνιον: πόλις ᾿Ιταλίας. Λυκόφρων (1254) οὑπὲρ Λατίνους Δαυνίους T’ ὠκισμένην“. τὸ ἐθνικὸν Δαύνιοι, καὶ Δαυνία τὸ θηλυκόν, καὶ Δαυνική. «καὶ Δαυνῖται!; κατὰ συγκοττὴν ἀπὸ τοῦ Δαυνιᾶται, καὶ Δαυνιατικός. ἔστι καὶ Δαύνιον τεῖχος πόλις Θράκης. ὁ πολίτης Δαυνιοτειχίτης.
34 Δαύσαρα: πόλις περὶ "Ἔδεσσαν. ὁ πολίτης Δαυσαρηνός ὡς Αὐαρηνός Ἀδαρηνός.
35 Δάφνη: προάστειον ἐπισημότατον τῆς ἕω Ἀντιοχείας μητροπό- λεως. τὸ ἐθνικὸν Δαφνίτης, καὶ Δαφνιτικός κτητικόν. ἔστι καὶ ἄλλη Δάφνη, Λυκίας χωρίον. ἔστι καὶ ἄλλη πλησίον Πηλουσίου. ὅτι παρὰ τῶν ἐκεῖ πολλῶν φυομένων δαφνῶν. οἱ οἰκοῦντες Δαφναοῖοι. ἔστι καὶ λι- μὴν Δάφνη Μαινομένη ἐν τῷ στόματι τοῦ Πόντου ἐν δεξιᾷ ἀνατπλέοντι. ἔστι καὶ προάστειον Δάφνη ἐν τῷ στόματι τοῦ Πόντου, ἐν ἀριστερᾷ ἐπὶ τὸν Ἀνάπλουν ἀνιοῦσιν. {ὃ λέγεται Σέργιον.)
33 Lyc. 1253-1254 κτίσει δὲ χώραν ἐν τόποις Βορειγόνων | ὑπὲρ Λατίνους Δαυνίους T’ ᾧκισμένην (χώρο) Δαυνία (= Apulia) apud St. Byz. α 350 εἰ α 405 34 Procop. Acd. 2,6,14 (φρούριον) Δασαυρών 35 Eust. D. Ρ 916 (p. 379,7) Σημείωσαι δὲ ὅτι αὕτη μὲν ἡ Δάφνη Evi- κῶς λέγεται, πρὸς δὲ τῷ Πηλουσιακῷ τοῦ Νείλου στόματι χωρίον τι πληθυντικῶς Δάφναι λέγονται παρὰ τῷ Ἡροδότῳ (2,30,2 et 107,1). Ὃ δὲ τὰ ἐθνικὰ γράψας προάστειον ἐπισημότατον τῆς ἑῴας Ἀντιοχείας τὴν Δάφνην ταύτην εἰπὼν λέγει καὶ ἄλλην εἶναι Δάφνην, χωρίον Λυκίας, καὶ λιμένα Δάφνην ἐν τῷ στόματι τοῦ Πόντου, ἐν δεξιᾷ ἀνατπλέ- οντι, καὶ προάστειον δὲ αὐτόθι που ἐν ἀριστερᾷ ἐπὶ τὸν Ἀνάπλουν ἀνιοῦσιν Sch.D.P. 916 (p. 455,11) Δάφνην δὲ οἱ μὲν τὴν Λαοδίκειαν λέγουσιν εἶναι, οἱ δὲ προάστειον εἶναι Ἀντιοχείας de portu lauri insanae Arr. Peripl. M. Eux. 25,4 et Anon. Peripl. M. Eux. 90 (16r26 Diller)
33 1 Δαύνιον N: Δαύιον Q, Δύνιον ΚΡ Λατίνους Aauvious τ’ ᾧκισμένην Xylander (e Lyc. codd.): λακίου δαυνίου τ’ ᾧκισμένη RQOPN 3 Kal Δαυνῖται add. Meineke in app. 4 πόλις ΟΡ: möresR,om.N 341 Δαύσαρα RPPeN: Δάσσαρα QPı ἔδεσσαν ΟΡ: ἔδεσαν RN δασ- σαρηνὸς Pe 2 αὐαρηνός V: ἀναρηνός ΚΟΡΝ 35 1 μητροπόλεως Ald.: μητρόπολις RQPN 2 δαφνίτης QPN: δαφνῖτις R Δαφνιτικός Meineke: δαφνιτικόν Q, δαφνητικός Κ, -κόνριν 3 παρὰ ΚΡΝ: περὶ ὦ 5 μαινομένη Holste (e P. Gyllii translatione, De Bosp. Thracio [1632] p. 135: Daphne insana): φαινομένη RQOPN ἐν τῶ ΚΕ: ἐπὶ TON, ἐπὶ ΟΡ ἐν δεξιᾷ — τοῦ Πόντου om. R 76 λέγεται Σέργιον secl. Μείπεκε
D 19
33. Daunion, Stadt in Italien. Lykophron (1254) <sagt>: „besiedelte <Gegend> jenseits der Latiner und Daunier“.?® Das Ethnikon <lautet> Daunier <im Plural> und das Femininum Daunierin sowie Daunikerin. Aus- serdem ist <die Form> Dauniten unter Wegfall <von a> aus der Form Dau- niaten hervorgegangen;? ferner <lautet das Ktetikon> dauniatisch. Es gibt auch <einen Ort namens> Daunion Teichos, eine Stadt in Thrakien. Der Bürger <heisst> Daunioteichit.
34. Dausara, Stadt nahe bei Edessa. Der Bürger <heisst> Dausarener, <gebildet> wie Auarener <und> Adarener.
35. Daphne, überaus berühmter Vorort von Antiocheia, der Hauptstadt im Osten. Das Ethnikon <lautet> Daphnit, und daphnitisch das Ktetikon. Es gibt noch ein weiteres Daphne, eine Örtlichkeit in Lykien.?! Ferner gibt es eines in der Nähe von Pelusion,?? <so genannt>, weil dort viele Lorbeer- bäume wachsen. Die Bewohner <heissen> Daphnaier. Es gibt auch einen Hafen, Daphne Mainomene <genannt>, an der Einfahrt ins Schwarze Meer, auf der rechten Seite, wenn man hinauffährt.?? Zudem gibt es einen Vorort Daphne an der Einfahrt ins Schwarze Meer, linker Hand für jene, die in Rich- tung Anaplus fahren.?*
2
©
Das Lykophronzitat ist verballhornt, und die Verantwortung dafür liegt wohl beim Epitoma-
tor, welcher den Beleg für das Toponym Δαύνιον heranzog und dazu mit ᾧκισμένη (-nv Lyc.
codd.) noch eine unwillkommene Tautologie schuf. Die bisherige Stephanosforschung hat sich im Gegensatz zu Xylander zwar darauf geeinigt, das Zitat nicht zu normalisieren. Doch lässt die Tatsache, dass ein Ort Λάκιον völlig unbekannt ist und im Folgenden das Ethnikon
im Plural Δαύνιοι erscheint, den Schluss zu, Stephanos habe den Vers aus Lykophron
(ὑπὲρ ... Aauvious) richtig zitiert.
29 Meinekes Ergänzung findet Bestätigung durch Str. 6,3,7 (C 282,29), wo man die Überliefe-
rung Δαυνιτῶν (gegen Δαυνίων) halten sollte.
30 Cohen, Hell. settlements 2,82-83. Wie Meineke (ad loc.) vermerkt, ist τῆς τὴν πρὸς ἕω Sprachgebrauch des Epitomators („ut solent medii aevi scriptores‘“‘), vgl. α 128, β 36,8 7 usw.; Eustathios hingegen, der hier Stephanos namentlich folgt (s. Similia), gibt mit τῆς ἑῴας Avrioxelas möglicherweise den originalen Wortlaut wieder.
1 'TIB 82,513.
? Calderini/Daris, Dizionario 2,2,93; Inventory S. 1234.
3 RE II 1,753 Nr. 95.
* RE II 1,747 Nr. 46. Mit Meineke wird man darin übereinstimmen, dass die wohl mittelalter-
liche, sonst nicht nachweisbare Metonomasie Σέργιον auf einen Epitomator zurückgeht.
223
11
20 Δ
36 Δαφνοῦς: Φωκικὴ πόλις, ἀρσενικῶς λεγομένη. ὁ πολίτης Δαφ- νούντιος ἢ Δαφνούσιος, καὶ θηλυκῶς Δαφνουσίς. Δάφνουσαν δὲ αὐτήν φησιν Εὐφορίων (fr. 170 Lightfoot = fr. 167 Powell). τὸ ἐθνικὸν Δαφνου- σαῖος ἢ Δαφνούσιος. ἔστι καὶ Δαφνουσὶς λίμνη πλησίον τοῦ "OAUUTTOU τοῦ Βιθυνοῦ. ἔστι καὶ δῆμος πλησίον τῆς Κῶ ὁ Δαφνοῦς λεγόμενος, καὶ ὁ δημότης Δαφνούσιος. ἔστι καὶ Δαφνούδιον πρὸς τῷ Ῥηγίῳ πλησίον τῆς Θρᾳκῶν γῆς. ἔστι καὶ Αἰγύπτου κώμη.
37 Δαχαρηνοί: ἔθνος Ἀραβίας, ἀπὸ Ναβάτου προσαγορευθὲν Να- βαταῖον. σημαίνει δὲ τὸ Δαχαρηνοί ἀρσενικούς.
38 Δέδμασα: ὡς Πήγασα, πόλις Καρίας. ὁ πολίτης Δεδμασεύς ὡς Πηγασεύς.
39 Δασιλοί: ἔθνος Θρᾳκικόν, Ἑκαταῖος Εὐρώπῃ (FGrHist 1 F 176).
36 Zonar. p. 469 (ubi perperam Φοινίκης pro Φωκική traditur) Δαφνοῦς: πόλις Φοινίκης. ἀρσε- νικῶς. ὁ πολίτης Δαφνούτιος, ἢ Δαφνούσιος, καὶ θηλυκῶς Δαφνουσίς. τὸ ἐθνικὸν Δαφνου- σαῖος. ἔστι καὶ Δαφνουσὶς λίμνη, πλησίον τοῦ ᾽Ολύμπου τοῦ Βιθυνοῦ de nominis etymo- logia vel formatione cf. St. Byz. 19,4 et 590,14 de Phociorum (postea Locrorum) urbe passim agitur apud Strabonem, cf. 9,3,1 (C 416,13); 9,3,17 (C 424,34) ad Apollinis templum (ATröAAwv Δαφνούσιος) in ora Bithynici lacus situm spectant inscriptiones SEG 43 (1993) Ntr. 879-884 37 Eust. D. Ρ 954 (p. 384,41) ὁ δὲ τῶν ᾿Εθνικῶν ἀναγραφεὺς λέγει ὅτι (sc. Ναβαταῖοι) καὶ Δα- χαρηνοὶ τὸ τοιοῦτον ἔθνος ἐκλήθη, ὃ ἔστιν ἀρσενικοί idem gentis nomen etiam St. Byz. 8 121 (237,25) et 482,17, sed cf. Ptol. Geog, 6,7,23 Δαχαριμηνοί (Δαχαρηνοί cod. A)
36 2 Δάφνουσαν Meincke (cf. St. Byz. α 315, adn. 452): Sadvoloav RQPN 3 φησιν N: φασὶν RQP 3 δαφνουσοῖος N: δαφνουσσ- RQOP 4 δαφνούσιος R«QPN: δαφνούσσ- (alt. o supra ser.) RP ἔστι δὲ καὶ Ν 6öanteönuörnsom. PN δαφνούδιον RQPN: Δαφνούσιον V Ber- kel 37 2 σημαίνει Ald.: σῆ ROPN ἀρσενικούς Nic. Fuller (Misc. theol. [1650] p. 563; ex Eust.): ἀρσενικῶς RQOPN 38 πήγασα QPN: πήγδασαη R 2 πηγασεύς PN: πηγδασεύς RQ 39 Δασιλοί RQP: Δεσιλοί N, Δεξιλοί dub. Holste
D 21
36. Daphnus, phokische Stadt,?® <mit Namen> im Maskulinum bezeich- net. Der Bürger <heisst> Daphnuntier oder Daphnusier, und im Femininum Daphnusidin. Euphorion (fr. 170 Lightfoot = fr. 167 Powell) nennt die Stadt Daphnusa. Das Ethnikon <lautet> Daphnusaier oder Daphnusier. Auch Daphnusis Limne gibt es, <einen See> in der Nähe des Bithynischen Olymps <gelegen>. Ferner gibt es einen Demos in der Nähe <der Stadt> Kos, wel- cher Daphnus heisst, und der Demot <heisst> Daphnusier. Zudem gibt es ein Daphnudion bei der Ortschaft Rhegion, in der Nähe des Thrakerlandes <gelegen>.3° Es gibt <aber> auch ein Dorf <Daphnusion> in Ägypten.37
37. Dacharener, Volk Arabiens, nach Nabates auch als nabataisches be- zeichnet. Der Name Dacharener bedeutet ‚die Männlichen‘.?®
38. Dedmasa, <gebildet> wie Pegasa, Stadt in Karien. Der Bürger <heisst> Dedmaseer, <gebildet> wie Pegascer.??
39. Dasiler, thrakisches Volk; Hekataios <erwähnt sie> in der Europe (FGrHist 1 F 176).
35 Inventory 5. 666.
36 Um welche Örtlichkeit es sich handelt, ist nicht sicher auszumachen. Ein Ort Δαφνούδιον (RQPN) ist westlich von Philippi belegt (5. TIR, K 35, I: Philippi, 23 δ 4); offen bleibt, ob hier Rhegion identisch ist mit dem westlich von Konstantinopel gelegenen gleichnamigen Ort, vgl. Procop. Acd. 4,8,10ff. Folgt man mit Berkel der Konjektur Δαφνούσιον in der Hs V, bleibt die Lokalisierung ebenfalls problematisch; denn die Identifikation mit einer angeb- lichen Festung Δαφνουσία, wie sie Meineke (ad loc.) mit Hinweis auf den Historiker Nike- phoros (Brev. 74,31 Mango) erwog, trifft nicht zu; dort handelt es sich um die kleine, der süd- lichen Schwarzmeerküste vorgelagerte Insel, vgl. Ptol. Geog, 5,1,15 (5,1,3).
37 Calderini/Daris, Dizionario 2,2,94.
38 Stephanos konstruiert σημαίνει sowohl mit dem Nominativ, so ζ 13 (294,23) und 477,1, als auch mit dem Akkusativ (476,19; 575,13). Der letztere (ἀρσενικούς), wie ihn Nicholas Fuller aus Eustathios’ Kommentar zu D. P. 954 wieder gewonnen hat, empfiehlt sich im Licht der Verderbnis ἀρσενικῶς, während Salmasius trotz variierter Syntax bei Eustathios für den No- minativ ἀρσενικοί plädiert.
3° Der Ortsname ist unbekannt; Zgusta, Kleinasiatische Ortsnamen $ 250. Meineke vermutet
Verderbnis aus 440,3 Μέδμασα: πόλις Καρίας. Ἑκαταῖος Ἀσίᾳ (FGrHist 1 F 244). τὸ ἐθ-
vıxov Μεδμασεύς τῷ τύπῳ τῆς χώρας, ὡς TInyaoeus, vgl. auch 396,11 Κύρβασα: ws
Πήδασα Μέδμασα. Zudem geht Meincke davon aus, dass der übergeschriebene Buchstabe δ
in Rund Q die Namensvariante Πήδασα anzeigt, „significat, opinor, Πήγασα ἢ Πήδασα“.
Die Alternativformen werden in der Tat s.v. Πήγασα (520,12) aufgeführt. Dort könnte der
Hinweis, dass der Ortsname als Neutrum (οὐδετέρους) aufzufassen sei, Überrest einer Dis-
kussion über das Geschlecht des Toponyms anzeigen und erklären, weshalb in der Hs R mit
dem übergeschriebenen ἢ auch die feminine Variante IInd&on erwogen wird.
Das Volk ist unbekannt; mögliche Identität mit den Darsiern (8 24) ist also nicht auszu-
machen.
40
224
15
20
22 Δ
40 Δειπνιάς. κώμη Θεσσαλίας περὶ Λάρισσαν, ὅπου φασὶ τὸν Ἀπόλλωνα δειπνῆσαι πρῶτον, ὅτε ἐκ τῶν Τέμπεων καθαρθεὶς ὑπέστρε- wev' καὶ τῷ παιδὶ τῷ διακομιστῇ τῆς δάφνης ἔθος εἰς τήνδε παραγε- νομένῳ δειπνεῖν. Καλλίμαχος δ (fr. 87 Pfeiffer) „Asımvias ἔνθεν μιν δειδέχαται“. τὸ ἐθνικὸν Δειπνιεύς ὡς Ἀφροδισιεύς καὶ ᾿Ορθωσιεύς.
41 Δειράδες: δῆμος τῆς Λεοντίδος φυλῆς, ἀπὸ Δειράδου τινός. ὁ δημότης Δειραδιωώτης.
42 Δείρη: ἄκρα καὶ πόλις ὁμώνυμος πρὸς τῇ Αἰθιοπίᾳ. Στράβων τς (16,4,4 [C 769,1]). ἔστι καὶ πόλις <***> Ἀθηναίων συμμαχική. τὸ ἐθνικὸν Δειραῖος.
43 Δεκέλεια: δῆμος τῆς Immodowvridos φυλῆς, ἀπὸ Δεκέλου τοῦ ἡγησαμένου τοῖς Διοσκούροις εἰς Ἀφίδνας, ὡς Ἡρόδοτος θ (9,73,1). ὁ δημότης Δεκελειεύς. τὸ τοπικὸν Δεκελειᾶθεν: τὰ γὰρ ἀπὸ ὀξυτόνων eis a ἢ εἰς ἡ γινόμενα διὰ τοῦ ηθεν ἢ αθεν TTPOTTEPIOTTÄTaI. TTAP& δὲ Καλλιμάχῳ (Hec. fr. 52 Hollis = fr. 272 Pfeiffer) Δεκελειόθεν. Δεκελειᾶζε, Δεκελειᾶσι.
41 Harp. 8 11 Δειραδιώτης᾽ δῆμος τῆς Λεοντίδος Δειράδες, ἀφ᾽ οὗ ὁ δημότης Δειραδιώτης Phot. 5 140; Suid. 8 362 42 Str. 16,4,4 (C 769,1) ποιεῖ δὲ ἄκρα τὰ στενὰ πρὸς τὴν Ἀραβίαν Δείρη καλουμένη καὶ πολίχνιον ὁμώνυμον αὐτῇ; Str. 16,4,5 (C 769,20) Ptol. Geog, 1,15,11 Anpnv (Aeipnv VRXA) et 4,7,9 (4,7,2); 8,16,12 de accentu, quo appellativum (δειρή) anomine proprio (Asipn) distinguitur, cf. Eust. ad ὦ 465 (11 330,31) οὕτω δὲ κατὰ τοὺς παλαιοὺς καὶ Εὐμάθης μὲν κύριον, εὐμαθὴς δὲ τὸ ἐπίθετον: καὶ Εὐσθένης μὲν κύριον, εὐσθενὴς δὲ ὁ ῥωμαλ- ἔος" ... καὶ Δείρη μὲν πόλις Αἰθιόπων, δειρὴ δὲ ὁ τράχηλος; Phlp. Diff. δ 6 p. 16 Daly; EM 262,52 43 IG I/II? 1,2,1237,33. 42 Δεκελειῶν; IG I/II? 2,2,1927,93 Δεκελεῖς; IG Π.ΠΙΣ 2,2,2377,20 [ΔεἸκελεῆς; IG U/II? 1,2,1242,5 Δεκελεᾶσι Hdt. 9,73,1 ἐκ δήμου Δεκελεῆθεν Lys. 23,2 Δεκελειόθεν A.D. Adv. p. 601,31 (GG ΠΊ,188,21) = Trypho fr. 75 Velsen καὶ ἔτι περὶ τοῦ Δεκελειόθεν᾽ Ev οἷς ἔλεγε μὴ παρὰ τὸ Δεκέλεια παρῆχθαι, παρὰ δὲ τὸν μετειληφότα τοῦ δήμου Δεκελέα, ὥστε παρὰ γενικὴν τὴν Δεκελέος Δεκελεόθεν εἶναι, καὶ μετὰ περισσοῦ τοῦ ı Δεκελειόθεν
401 παρὰ R 5 δεδείχαται N 42 1 Δείρη Radt (ad Str. 769,1): Δειρή ROPN τις Berkel: τε RQPN 2lac. indic. Meineke 431 Δεκέλου Meursius: δεκελίου R, de cum spat. 3-5 litt. ΟΡ, δὲ sine spat. N 2 ἀφνίδας αὶ 3 δεκελειεύς PN: -λιεύς RQ δεκελειᾶθεν RN: -λείαθεν ΟΡ 5 δε- κελειᾶζε R: -ειάζε Q, -είαζε PN
D 23
40. Deipnias, Dorf in Thessalien, bei Larissa, wo Apollon, wie man sagt, zum ersten Mal <wieder> Mahlzeit gehalten hat (δειπνῆσαι), als er entsühnt aus dem Tempetal zurückgekehrt war; und so besteht <denn auch> für den Knaben, den Überbringer des <heiligen> Lorbeers, der Brauch, seine Mahl- zeit <erst dann> einzunehmen, wenn er in diesem <Dorf> angekommen ist. Kallimachos <sagt> im vierten Buch <der Aitia> (fr. 87 Pfeiffer): „Von dort hat Deipnias ihn (d.h. Apollon) gastlich aufgenommen“.*! Das Ethnikon <lautet> Deipnieus, <gebildet> wie Aphrodisieus und Orthosieus.
41. Deirades, Demos der Phyle Leontis, nach einem gewissen Deirades <benannt>. Der Demot <heisst> Deiradiot.
42. Deire,*? Vorgebirge und gleichnamige Stadt an der Küste Äthio- piens.* Strabon <erwähnt Deire> im sechzehnten Buch (16,4,4 [C 769,1]). Es gibt eine weitere Stadt <***>, eine Bundesgenossin der Athener.** Das Ethnikon <lautet> Deiraier.
43. Dekeleia, Demos der Phyle Hippothoontis, nach Dekelos <be- nannt>, der den Dioskuren als Führer nach Aphidnai gedient hat, wie Hero- dot im neunten Buch (9,73,1) <berichtet>. Der Demot <heisst> Dekeleicer. Das Topikon <lautet> ‚aus Dekeleia‘ (Δεκελειᾶθεν). Denn <die Topika>, welche aus endbetonten Stammwörtern auf -a und auf -n hervorgehen und die Endung -ndev oder -αθεν haben, tragen den Zirkumflex auf der vorletzten Silbe. Bei Kallimachos (Hee. fr. 52 Hollis = fr. 272 Pfeiffer) hingegen <findet man die Form> Δεκελειόθεν. <Die beiden anderen Topika lauten> ‚nach De- keleia‘ (Δεκελειᾶζε), ‚in Dekeleia‘ (Δεκελειᾶσ!ι)."5
# Zum Sitz des Fragments innerhalb des vierten Aitienbuches mit Erklärung der ‚Daphnepho- ria‘ (der Prozession des heiligen Lorbeers von Tempe nach Delphi) 5. F. Nisetich, The poems of Callimachus (Oxford 2001) 153f.; zum Fest ‚Septerion‘, zu dessen Bestandteilen die Pro- zession, das Fasten des Knaben (Architheos) und seine Verköstigung in Deipnias gehörten, ausführlicher Nilsson, Griechische Feste 150 ff., bes. 157.
#2 Cohen, Hell. settlements 2,313f. Wie EM 262,52 und Phlp. Diff. δ 6 belegen, schienen die Grammatiker in der Akzentuierung zwischen dem Appellativ δειρή (Hals) und dem Topo- nym Aeipn zu unterscheiden; entsprechend korrigierte Radt in Strabon durchgehend die überlieferte oxytone Form (s. Bd. 8, S. 123).
# Calderini/Daris, Dizionario 2,2,94.
4 Meineke rechnet mit ausgefallener Lokalisierung einer weiter nicht bekannten, mit Athen verbündeten Stadt Deire und vermutet Krateros’ Werk Über (athenische) Volksbeschlüsse (FGrHist 342) als Quelle des Stephanos; wie z.B. α 456 und δ 150.
# Der Artikel hat durch die Verkürzung an Klarheit eingebüsst. Den Widerspruch zwischen dem proparoxytonen Demosnamen, wie er gewöhnlich ist und im Lemma auch einhellig über- liefert wird, und den Topika, welche ausdrücklich von einem endbetonten Stammwort (ἀττὸ ὀξυτόνων) abgeleitet werden, hatte Berkel durch die Abänderung «προταρϑοξυτόνων ins Lot zu bringen versucht. Dagegen erhob Meineke zu Recht Widerspruch und schloss aus dem Kanon der Topika auf eine alternative Namensform Δεκελιά. Entsprechend verweist Lentz zu Hdn. 1,277,36 auf St. Byz. α 74 Acnvıa ὡς Πλωθιά ... δῆμος Ev Ἀττικῇ, eine Analogie, welche durch das Lemma Πλώθεια (528,5) bestätigt wird (mit ähnlicher, durch Kürzung verursachter Unklarheit in der Überlieferung der Topika). Dass in der ursprüng- lichen Fassung unseres Artikels die Namensform Δεκελιά zur Sprache gekommen wat, dür-
10
16
24 Δ
44 Δεκέντιοι᾽ ἔθνος Παννονίας, Kto Δεκεντίου τοῦ Μάγνου παιδός, Μαγνεντίου δ᾽ ἀδελφοῦ. τὸ θηλυκὸν Δεκεντιάς, ὡς Παρθένιος ὁ Φωκαεύς (cf. RE XVII 4,1900 Nt. 17).
45 Δεκίητον᾽ πόλις ᾿Ιταλίας. τὸ ἐθνικὸν Δεκιῆται, ὡς Ἀρτεμίδωρος ἐν a Γεωγραφουμένων (fr. 41 Stiehle).
46 Δελματία: ᾿Ιταλίας χώρα. οἱ οἰκήτορες Δελματεῖς καὶ Δαλμάται.
47 Δέλτα: πόλις πρὸς τῇ Συρίᾳ, καὶ νῆσος Αἰγύπτου, ὡς Ἔφορος (FGrHist 70 F 169), kat’ Αἰγυπτίους καλουμένη Πτίμυρις, ἀπτὸ τῆς τοῦ σχήματος ὁμοιότητος. ἐθνικὸν τῆς νήσου Δελτίτης, τῆς δὲ πόλεως Δελτηνός τῷ ἐγχωρίῳ τύπῳ: οὐ γὰρ ἐνετύχομεν.
45 vulgo Δεκιῆται, sed Ptol. σεορ. 2,10,8 (2,10,5) Δεκιάτιοι 46 de gentilium formis cf. etiam supradö8 47 de Delta profuse Hdt. 2,15ss. Str. 17,1,4 (C 788,10) ἀπὸ γὰρ τῶν Αἰθιοπικῶν τερμόνων ῥεῖ ἐπ᾽ εὐθείας ὁ Νεῖλος πρρὸς ἄρκτους ἕως τοῦ καλουμένου χωρίου Δέλτα .... γέγονε δὴ νῆσος ἔκ τε τῆς θαλάττης καὶ τῶν ῥευμάτων ἀμφοῖν τοῦ ποταμοῦ, καὶ καλεῖται Δέλτα διὰ τὴν ὁμοιότητα τοῦ σχήματος: τὸ δ᾽ ἐπὶ τῇ κορυφῇ χωρίον ὁμωνύμως κέκληται διὰ τὸ ἀρχὴν εἶναι τοῦ λεχθέντος σχήματος᾽ καὶ ἡ κώμη δὲ ἡ ἐπ’ αὐτῷ καλεῖται Δέλτα, et Eust. D. P. 242 (p. 259,19)
44 1 mavvovias N: mavovias RQP 2 dekevriäs PN: κεντιάς RQ 45 2 a RQPN: 8 Stiehle 46 δελματεῖς ΚΟ: δαλ- PN δαλμάται PN: δαλάται RQ
D 25
44. Dekentier, pannonisches Volk, nach Decentius <benannt>, Sohn des Magnus und Bruder des (Magnus) Magnentius.*° Das Femininum <lau- τεῦ» Dekentiadin, wie Parthenios aus Phokaia (vgl. RE XVIII 4,1900 Nr. 17) <sagt>.
45. Dekieton (Deciatum), Stadt in Italien. Das Ethnikon <lautet> Dekieter, wie Artemidor im ersten Buch der Geographumena (fr. 41 Stiehle) <angibt>.*
46. Delmatia (Dalmatien), Landschaft in Italien. Die Bewohner <heis- sen> Delmateer und Dalmater.**
47. Delta, Stadt an der Grenze zu Syrien und Inselland Ägyptens, wie Ephoros (FGrHist 70 F 169) <festhält>, bei den Ägyptern Ptimyris genannt; <es heisst so>, weil es im Umriss <einem Delta> gleicht. Das Ethnikon zum Nildelta <lautet> Deltit, dasjenige zur Stadt hingegen Deltener, <gebildet> nach Landesbrauch; denn wir haben es nicht <in der Literatur> belegt ge- funden.
fen wir mit grosser Wahrscheinlichkeit auch aus der gespaltenen Überlieferung des Demoti- kons sowie vor allem der Topika schliessen, wo die Hs P eindeutig Harmonisierungstendenz verrät. Durch die Epitomierung verloren gegangen ist freilich nicht bloss die alternative Form Δεκελιά; auch das Topikon Δεκελειόθεν, wie es vor Kallimachos auch Lysias (23,2-3) überliefert, wurde von den Grammatikern diskutiert. So leitet es Apollonios Dyskolos vom Ethnikon Δεκελεύς ab, GG II 1,188,21 (= Trypho fr. 75 Velsen).
4 Zum umstrittenen Verwandtschaftsverhältnis zwischen Decentius (Caesar 350-353) und
dem Usurpator Magnentius s. B. Bleckmann, Decentius, Bruder oder Cousin des Magnen-
tius?, Göttinger Forum für Altertumswissenschaft 2 (1999) 85-87.
Zu Stiehles Vorschlag, Artemidors Aussage in das vierte Buch der Geographumena zu verschie-
ben, s. C. Schiano, in: L. Canfora, Il papiro di Artemidoro (Roma/Bari 2008) 115f.
# In den Eihnika ist die Schreibweise des Toponyms nicht einheitlich. Dass die Variante Δελματία hier wohl richtig überliefert ist, ergibt sich aus der alphabetischen Reihenfolge, ob- wohl im Artikel Δάλμιον (8 8), wo Stephanos die Varianten diskutiert, alle Hss Δαλματία geben; ebenso ı 106 (339,16), hingegen 552,9 Δελματία (RQP, AoA- N).
47
225
20
10
26 Δ
48 Δελφοί: πόλις ἐπὶ τοῦ Παρνασσοῦ πρὸς τῇ Φωκίδι, ἔνθα τὸ ἄδυ- τον ἐκ Πεντελησίων κατεσκεύασται λίθων, ἔργον Ἀγαμήδους καὶ Τρο- φωνίου. ἔστι καὶ Δελφοῦσσα τοῦ τόπου κρήνη. τὸ ἐθνικὸν ὁμωνύμως τῇ πόλει. τὸ θηλυκὸν Δελφίς. καὶ κτητικὸν Δελφικός. ἐκλήθησαν δὲ Δελφοί ὅτι Ἀπόλλων συνέπλευσε δελφῖνι εἰκασθείς" καὶ ἵδρυται Ἀπόλλων ἱερόν. ἔστι καὶ Δελφουσία πόλις Ἀρκαδίας, ὡς Ἀνδροτίων ἐν B Ἀτθίδος (FGrHist 324 F 7). «τὸ: ἐθνικὸν Δελφουσιάτης τῷ τύπῳ τῆς χώρας.
49 Δελφίνιον: φρούριον Χίων, ὡς Θουκυδίδης ἡ (8,38,2; 8,40,3). τὸ ἐθνικὸν Δελφίνιος (τροκατελήφθη γὰρ ὁ τύπος τοῦ ἐθνικοῦ) ἢ Δελφι- νιεύς.
50 Δενθάλιοι: πόλις μία τῶν περιμαχήτων «ὑπὸ; Μεσσηνίων καὶ Λακεδαιμονίων. τὸ ἐθνικὸν ὅμοιον.
51 Δεξαμεναί: μέρος τῆς Ἀμβρακίας, ἀπττὸ Δεξαμενοῦ τοῦ Μεσόλου παιδὸς καὶ Ἀμβρακίας τῆς θυγατρὸς Φόρβαντος τοῦ Ἡλίου. τὸ ἐθνικὸν Δεξαμεναῖος, ὡς Ἀριστοτέλης φησὶν ἐν τῇ Ἀμβρακιωτῶν πολιτείᾳ (fr. 477 Rose = fr. 481,1 Gigon).
48 de Delphis longius dicit Str. 9,3,2-12 (C 417,30) Agamedes et Trophonius, qui Apollinis templum aedificavisse dicuntut, passim laudantur, cf. imprimis h. Ap. 296 λάϊνον οὐδὸν ἔθηκε Τροφώνιος ἠδ’ Ἀγαμήδης, Charax FGrHist 103 F 5, Paus. 9,37,5 de fabula, quomodo Apollo forma delphini assumpta Cretenses in Crisaeum sinum duserit, cf. ἢ. Ap. 382-451; breviter Serv. Aen. 3,332, Orion 46,21 (= Sch. Lyc. 208b, p. 43-44 Leone) AsAdivios ὁ Ἀπόλλων. ὅτι Ka- σταλίῳ τῷ κριτῇ eis ἀποικίαν στελλομένῳ ὁ Ἀπόλλων ὁμοιωθεὶς δελφῖνι προηγήσατο τῆς νεὼς ἕως τοῦ Κρισίου κόλπου καὶ ἐκεῖ κατοικήσας ὁ Καστάλιος οὗ ὁ υἱὸς Δέλφις ἐπεκράτησε τῶν τόπων καὶ ἀπ᾽ αὐτοῦ Δελφοὺς ἐκάλεσε τοὺς ἐνοικοῦντας καὶ Δελφινίου Ἀπόλλωνος ἱερὸν ἐνιδρύσατο. τινὲς δέ φασιν ὅτι ὁ δελφὶν εἰς τὴν ναῦν ἦλθε καὶ κατὰ τοῦ- τον τὸν τρόπον ἐπήδησεν εἰς θάλασσαν; EM 255,17 49 ΤΉ. 8,38,2 οἱ δ᾽ ἐκ τῆς Λέσβου ᾿Αθηναῖοι ἤδη διαβεβηκότες ἐς τὴν Χίον τῇ στρατιᾷ καὶ κρατοῦντες καὶ γῆς καὶ θαλάσσης Δελφίνιον ἐτείχιζον, χωρίον ἄλλως τε ἐκ γῆς καρτερὸν καὶ λιμένας ἔχον καὶ τῆς τῶν Χίων πόλεως οὐ πολὺ ἀπέχον; cf. etiam D. 5. 13,76,3 Harp. 8 20 Δελφίνιον: χωρίον ἐν Χίῳ, ὡς Θουκυδίδης ἡ (8,38,2). ἕτερον δ᾽ ἐστὶ Δελφίνιον ᾿Αθήνησιν ἱερὸν Ἀπόλλωνος, ἔνθα ἦν καὶ τὸ ἐν Δελφινίῳ δικαστήριον: Δημοσθένης ἐν τῷ Πρὸς Βοιωτόν (40,11), unde Phot. δ 176, Suid. 8206 50 Tac. ann. 4,43,1 auditae dehine Lacedaemoniorum et Messeniorum legationes de iure templi Dia- nae Limnatidis, ... . contra Messenüi veterem inter Fercnlis posteros divisionem Peloponnesi protulere, suoque re- gi Denthaliatem (Nipperdey, recident heliatem M, regi Dentheliatem Lipsius) agrum, de eadem re cf. etiam Str. 8,4,9 (C 362,1) et Paus. 4,4,2. 31,3, qui tamen Denthalios ignorant
48 2 TTevreAnoiwv Berkel: eR, πέντε QPN τρωφωνίου αὶ 3 δελφοῦσσα ΚΟ: -φοῦσαΡἢΝ, 5 δελφῖνι RPN: δελφὶν. ὦ ἀπόλλων Κρ: -wvı PN 7 τὸ «44. Berkel τῷ τύπῳ Ald.: τύπος RQ, TUT (τ supra scr.) P, τύπωΝ 492 προκατελήφθη ΚΕ: -εἰφθη QPN 501 Δενθάλιοι Hol- ste (cl. Τὰς. ann. 4,43,2, ubi J. Lipsius Dentheliatem correxerat): Δελθάνιοι RQOPN περιμαχήτων R: mepıu®- QPN ὑπὸ add. Billerbeck (cf. Isoc. 8,106) μεσσηνίων καὶ λακεδαιμονίων RQPN: Μεσσηνίοις καὶ Λακεδαιμονίοις Holste, quem sequitur Meineke „nisi forte post Aaxe- δαιμονίων excidit aliquid“ τὸ om. RQ 511 Δεξαμενοῦ Meineke: -uevou RQOPN τοῦ με- σόλου RP(ToU μεσ alt. m.)N: spat. 4-5 litt. (in lineae fine) όλου Q
D 27
48. Delphoi, Stadt am Parnass <gelegen>, zu Phokis <gehörend>,* wo sich der Tempel <des Apollon> befindet, aus Pentelischem Marmor erbaut, ein Werk des Agamedes und des Trophonios. Es gibt auch eine Orts- quelle <namens> Delphussa.5’ Das Ethnikon <hat im Plural> dieselbe Form wie <der Name> der Stadt. Das Femininum <lautet> Delphidin. Und für das Ktetikon <sagt man> delphisch. Delphoi heisst <der Ort deswe- gen>, weil Apollon in Gestalt eines Delphins <mit den Kretern> zur Sce ge- fahren war; und Apollon errichtete sich <dort> ein Heiligtum.?! Zudem gibt es eine Stadt Delphusia in Arkadien, wie Androtion im zweiten Buch der Atthis (FGrHist 324 F 7) <vermerkt>.5? Das <entsprechende> Ethnikon <lautet> Delphusiat, nach dem Landesbrauch.
49. Delphinion, Festung <auf der Insel> der Chier, wie Thukydides im achten Buch (8,38,2; 8,40,3) <angibt>.°? Das Ethnikon <lautet> Delphinier (der Ableitungstypus für das Ethnikon ist nämlich <im Stammwort> vorge- geben) oder Delphinieer.5*
50. Denthalioi, eine der Städte, welche zwischen den Messeniern und Lakedaimoniern strittig waren. Das Ethnikon ist <im Plural> dasselbe <wie der Name der Stadt>.
51. Dexamenai, Teil von Ambrakia,’° nach Dexamenos <benannt>, dem Sohn des Mesolos und der Ambrakia, der Tochter des Phorbas, des Soh- nes von Helios. Das Ethnikon <lautet> Dexamenaier, wie Aristoteles in der Politeia der Ambrakioten (fr. 477 Rose = fr. 481,1 Gigon) sagt.
# Inventory Nt. 177; ausführlich Rousset, Le territoire de Delphes.
50 Gemeint ist die Quelle Telphusa, von welcher im homerischen Apollon-Hymnus ausführlich die Rede ist. Die dort handschriftlich weit verbreitete Schreibung mit δ anstatt T (vv. 244, 247, 276) soll, wie hier bei Stephanos, die Verbindung mit dem Toponym herstellen; s. T.W. Allen/W.R. Halliday/E.E. Sikes, The Homeric hymns (Oxford ?1963) 239, mit Hinweis auf P. Kretschmer, Kuhn’ Zeitschrift 33 (1895) 467 ff. über den Austausch von τ (δ. Dass der Name der Quelle bzw. der eponymen Nymphe stark schwankte, ergibt sich aus der Diskus- sion im Artikel Τέλφουσα (613,10).
51. Hauptquelle der aitiologischen Sage (Ἀπόλλων Δελφίνιος) ist der hometische Apollon- Hymnus, 382ff. Ob Stephanos hier direkt auf ihn zurückgegriffen hat oder einer zusam- menfassenden Zwischenvorlage folgte, ist nicht mehr auszumachen. Das letztere dürfte wahrscheinlicher sein, vgl. Similia; Plu. Moralia 984a spricht in diesem Zusammenhang von μυθογράφοι. Die Hss ΚΟ haben mit dem Nominativ Ἀπόλλων die sagenkonforme Version behalten, nach welcher der Gott selbst sich bei der Quelle Telphusa einen Altar errichtet hatte, h. Ap. 384 βωμὸν ποιήσατ᾽ ἐν ἄλσει, während PN mit ἵδρυται Ἀπόλλωνι ἱερόν tri- vialisieren.
52 Identisch mit # 3 Θάλπουσα, s. ad loc.
> Inventory 5. 1059.
>* Im Licht von Harp. δ 20 und den byzantinischen Lexika (s. Similia) ist Textverlust (Hinweis auf den athenischen Tempel des Apollon Delphinios) infolge Epitomierung nicht auszu- schliessen.
55 Es ist unklar, ob es sich um einen Stadtteil handelt oder einen Bezirk des Umlandes. Der Ar- tikel Außpoxia (a 265) gibt nichts aus; vgl. jedoch EM 81,3 Ἀμβρακία: πόλις "Hrreipou‘ ἀφ᾽ ἧς ἐκλήθη ἡ χώρα Außporia.
226
15
20
28 A
52 Δεξάροι: ἔθνος Χαόνων, τοῖς ᾿Εγχελέαις προσεχεῖς, Ἑκαταῖος Εὐρώπῃ (FGrHist 1 F 103). ὑπὸ Ἄμηρον ὄρος οἰκοῦν.
53 Δέρα’ τόπος Λακωνικῆς. τὸ ἐθνικὸν Δεραῖος ἢ Δερεάτης, ἀφ᾽ οὗ Δερεάτιδος ᾿Αρτέμιδος ἱερόν. καὶ τὸν δῆμον δὲ Δειράδας φασὶ καὶ τοὺς δημότας Δειραδιῶτας, ἀττό τινος ἥρωος.
54 Δέρβη᾽ φρούριον ᾿Ισαυρίας καὶ λιμήν. ὁ κατοικῶν Δερβήτης ὡς Σιδήτης Πυλήτης. λέγεται δ’ ἴσως καὶ Δέρβεια καὶ τὸ ἐθνικὸν Δερβείτης. Καπίτων (FGrHist 750 F 16) δὲ Δέρμην φησί. τινὲς δὲ Δέλβειαν, ὅ ἐστι τῇ τῶν Λυκαόνων φωνῇ ἄρκευθος. καὶ Ἀρκεύθη ἡ πόλις.
55 Δερβίκκαι: ἔθνος πλησίον τῶν Ὑρκανῶν. Ἀπολλώνιος (FGrHist 244 F 311) δὲ δὶς τὸ κ γράφει. Κτησίας (FGrHist 688 F 43) δὲ Δερβισσοὺς αὐτούς φησιν ἢ Τερβισσούς.
56 Δέραια: πόλις Ἀρκαδίας. τὸ ἐθνικὸν Δεραιεύς ὡς Ἡραιεύς. Apkadias γὰρ ἀμφότερα.
52 montis Ameri mentionem faciunt Theognost. An. Ox. 2,131,10 Ἄμηρον, ὄνομα ὄρους, Et. Gen. a 647 „TO Ἄμηρον“ οὐδετέρως. ἔστιν ὄνομα ὄρους (= EM 83,18; ex Oro?) 53 Paus. 4,15,4 τότε δὲ οἱ Μεσσήνιοι Λακεδαιμονίοις συμβάλλουσιν Ev Δέραις καλουμέναις τῆς σφε- πέρας Paus. 3,20,7 τοῦτό τε οὖν τὸ Λαπίθαιόν ἐστιν ἐν τῷ Ταὐγέτῳ καὶ οὐ πόρρω Δέρει- ον, ἔνθα Ἀρτέμιδος ἄγαλμα ἐν ὑπαίθρῳ Δερεάτιδος; Hsch. κ 379 IG V 1,1429,2 κατὰ Δέραν; cf. etiam SEG 41 (1991) Nr. 325 54 St. Byz. a1 Δέρβη γὰρ φρούριον ᾿Ισαυρίας, τὸ δὲ ἐθνικὸν Δερβήτης καὶ Aspßoios, ὡς Σιδήτης καὶ Πυλήτης, ὡς δειχθήσεται, ἀττὸ τοῦ Σίδη καὶ Πύλη Str. 12,6,3 (C 569,3) Τῆς 8° ᾿Ισαυρικῆς ἐστιν ἐν πλευραῖς ἡ Δέρβη, ... τὸ τοῦ Ἀντιπάτρου τυραννεῖον τοῦ Δερβήτου Ptol. Geog, 5,6,17 (5,6,16) <ZTpatnyias> Ἀντιο- χειανῆς: Δέρβη Suid. 8 260 Δέρμη 55 Str. 11,8,8-11,11,8 (C 514,6), qui tamen Δέρβικες praebet Δερβίκκαι apud Ptol. Geog. 6,10,2; Ael. ΝῊ 4,1 in Ctesiae excerptis Atpßıkes appel- lantur, FGrHist 688 F 1b, 2,3; F 9,7; Mela 3,39 Derbices
52 1 Δεξάροι RQPN: Δέξαροι Meineke (cf. Hdn. 1,194,12) 53 1 Δέρα Meineke: Δέρρα RQPN δεραῖος RQP: δερρ- N δερεάτης RQP: depp- N 2 φασί PN: φησί RQ 542 δέρβεια QPN: δέρβειον 53 καπείτων ῷ depunvRQP:-BnvN 4 ἀρκεύθη PN: -εὐθης RQ 551 Δερβίκκαι Salmasius: Δελβίκκαι ROPN 2KR:KKQPN γράφει N: καλῶς γράφει RQB, κακῶς γράφει Meineke 1 Δερβισσοὺς Salmasius: δερβίους ROPN 56 Δέραια Lobeck (Paralip. 27): δέρεα RQOPN δεραιεύς R: δερεεύς QPN
D 29
52. Dexarer, Volk der Chaonen, Anrainer der Encheleer; Hekataios <er- wähnt sie> in der Europe (FGrHist 1 F 103). Ansässig ist es am Fuss des Ber- ges Ameron.’®
53. Dera, Ort in Lakonien. Das Ethnikon <lautet> Deraier oder Dereat; davon kommt das Heiligtum der Artemis Dereatis. Ferner nennt man den Demos Deirades und die Demoten Deiradioten, <nämlich> nach dem ent- sprechenden Heros.?’
54. Derbe, Kastell und Hafen <an der Küste> von Isaurien.’® Der Bewohner <heisst> Derbet, <gebildet> wie Sidet <und> Pylet. Man sagt vielleicht auch Derbeia mit dem Ethnikon Derbeit. Kapiton (FGrHist 750 F 16) nennt <die Örtlichkeit> jedoch Derme. Und gewisse Leute <sprechen von> Delbeia, was in der Sprache der Lykaonen soviel wie Wacholder bedeu- tet. Entsprechend <heisst> die Stadt auch Arkeuthe.
55. Derbikker, Volk in der Nachbarschaft der Hyrkaner. Apollonios (FGrHist 244 F 311) schreibt <den Namen> jedoch zweimal mit <nur> einem K.5? Ktesias (FGrHist 688 F 43) seinerseits nennt sie Derbisser oder Terbisser.
56. Deraia, Stadt in Arkadien. Das Ethnikon <lautet> Deraieer, <gebil-
det> wie Heraieer, denn in beiden Fällen <handelt es sich um Toponyme> Arkadiens.°'
5° Im Licht der Similia erübrigt sich Holstes Konjektur Ἄμυρον (aus a 287, gefolgt von Mei- neke und Jacoby), zumal sie vom geographischen Standpunkt aus problematisch ist.
57 Der Artikel bereitet einige Schwierigkeiten. Während der lakonische Ort wohl identisch ist mit dem von Pausanias (4,15,4 und 7) erwähnten messenischen Aspaı, lokalisiert dieser das Heiligtum der Artemis Dereatis im lakonischen Δέρειον (3,20,7). Von einem lakonischen, bzw. messenischen Demos, der gleichlautend mit dem athenischen (5. oben ὃ 41) Δειράδες heisst, ist nichts bekannt. Hingegen erwähnt der Perieget das Heiligtum des Ἀπόλλων Δει- padıwrns, welches im argivischen Δειράς liegt (2,24,1. 25,1 und 4). Da diese Epiklese mit dem athenischen Demotikon lautlich übereinstimmt, könnte die ursprüngliche Fassung un- seres Artikels eine diesbezügliche Diskussion enthalten haben; eine vage Spur davon mag sich hinter der Verbform φησί (RQ) verbergen, welche PN angesichts eines fehlenden Sub- jekts zu φασί verallgemeinert hätten.
58 Zgusta, Kleinasiatische Ortsnamen $ 253. » Offensichtlich liegt, wie St. Byz. 429,6, Verwechslung mit dem Chronographen Apollodor vor (unter dessen Namen Jacoby das Fragment aufgenommen hat), wo im iambischen Werk metrische Gründe für die Schreibweise mit einfachem Κ ausschlaggebend waren. An καλῶς hat Meineke Anstoss genommen und ursprüngliches κακῶς vermutet. Eine Formulierung wie οὐ καλῶς ist nicht ausgeschlossen (cf. St. Byz. 92,11). Dass es sich jedoch um eine In- terpolation handelt, ist wahrscheinlicher; entsprechend tilgte N den Zusatz.
Der Ort ist unbekannt. Lobecks Verbesserung Δέραια (Paralipomena 27) ergibt sich nicht
bloss aus dem zu “Hpouevs analogen und allein in R richtig überlieferten Ethnikon Δεραιεύς,
sondern steht auch in Übereinstimmung mit den arkadischen Ortsnamen Aitraıa (8 97) und
Εὔταια (ε 173). Zusammen mit den Ortsnamen auf -eıa bilden sie die Ethnika (auf -eus) nach
dem sog, arkadischen Typus, vgl. & 290 (Ἄμφεια) mit Anm. 413. Die alternative Bildung auf
-TNS, wie sie Meineke an unserer Stelle ergänzen will („mihi gentile Δερειάτης excidisse vi-
detur‘), drängt sich jedoch nicht auf. Von den untersuchten Ortsnamen (Θώκνεια, Παρώ-
ρεια, Φορίεια und Φιγάλειο) erwähnt Stephanos nur beim letzten die Alternativbildungen,
664,12 Φιγαλεύς καὶ Φιγαλείτης.
60
10
30 A
57 Δερραῖοι: Θράκιον ἔθνος. Ἡρόδοτος (7,110) Δερσαίους αὐτούς Φησι.
58 Δέρτων: πόλις Λιγύρων. Ἀρτεμίδωρος ἐν ἐπιτομῇ τῶν τα (Epit. fr. 4 Stiehle) „Trv καλουμένην Δερτῶνα πόλιν“. τὸ ἐθνικὸν Δερτώνιος ὡς ᾿ἈΑντρώνιος.
59 Δηλία: πόλις Καρίας. τὸ ἐθνικὸν Δηλιεύς τῷ τῶν Καρικῶν λόγῳ.
60 Δήλιον: πολίχνιον Βοιωτίας ἐν τῇ Ταναγραίᾳ καὶ ἱερὸν Ἀπόλλωνος. τὸ ἐθνικὸν Δηλιεύς ὡς Σουνιεύς.
57 Th. 2,101,3 ἐφοβήθησαν δὲ καὶ οἱ πέραν Στρυμόνος πρὸς βορέαν Θρᾷκες, ὅσοι πεδία εἶχον, Παναῖοι καὶ ᾿᾽᾿Οδόμαντοι καὶ Δρῶοι καὶ Δερσαῖοι: αὐτόνομοι δ᾽ εἰσὶ ττάντες Theo- gnost. An. Ox. 2,53,12 Τὰ διὰ τοῦ a10S προπερισττώμενα, ἔχοντα πρὸ τῆς αἵ ἕν τι τῶν διπλῶν, ἢ τὸ σ διὰ τῆς αἱ διφθόγγου γράφονται: κολαξαῖος: Γαζαῖος" ... Δερσαῖος ὄνομα ἔθνους 58 Str. 5,1,11 (C 217,8) Δέρθων ... πόλις ἀξιόλογος κειμένη κατὰ μέσην τὴν ὁδὸν τὴν ἀπὸ Γενούας εἰς Πλακεντίαν, ἑκατέρας διέχουσα σταδίους τετρακοσίους Ptol. Geog. 3,1,35 (3,1,31) Ταυρινῶν ... Δερτῶνα, Plin. nat. 3,49 Dertona 60 ΤΉ. 4,76,4 τοὺς δὲ ᾿Αθηναίους ἔδει Δήλιον καταλαβεῖν τὸ ἐν τῇ Ταναγραίᾳ πρὸς Εὔβοιαν τετραμμένον Ἀπόλλωνος ἱερόν, Str. 9,2,7 (C 403,15) εἶτα Δήλιον (codd., <, o0> Holwerda et Radt) τὸ ἱερὸν τοῦ Ἀπόλλωνος ἐκ Δήλου ἀφιδρυμένον, Ταναγραίων πολίχνιον Αὐλίδος διέχον σταδίους τριάκοντα, Paus. 9,20,1 ἔστι δὲ τῆς Ταναγραίας ἐπὶ θαλάσσῃ καλούμενον Δήλιον
57 1 Δερραῖοι Meineke (mon. Xylander Δεραῖοι): Δερρᾶν ΚΟΡΝ 58 1 Δέρτων ΚΟΡΝ: Δερτών Berkel Λιγύρων Meineke: -γυρῶν ΚΟΡΝ 2 Δερτῶνα Cluverius (Italia ant. [1659] p-58):5£prouvaRQPN 59 τῷ τῶν καρικῶν λόγῳ ΚΕ: τῷ λόγῳ τῶν καρικῶν QPN 601 τῇ Ταναγραίᾳ Billerbeck (e Th. et Paus.): τῇ τανάγρᾳ ΚΟΡ, τανάγρᾳ N
D 31
57. Derrhaier, thrakisches Volk. Herodot (7,110) nennt sie Dersaier.
58. Derton (Tortona), Stadt der Ligurer. Artemidor <erwähnt> in der Epi- tome der elf Bücher <Geographumena> (Epit. fr. 4 Stiehle) „die Stadt, welche Derton heisst“. Das Ethnikon <lautet> Dertonier, <gebildet> wie Antronier.
59. Delia, Stadt in Karien. Das Ethnikon <lautet> nach Ableitungsweise der karischsprachigen Delieer.‘!
60. Delion, Kleinstädtchen in Boiotien, in der Tanagraia, und Apollon- Heiligtum.‘? Das Ethnikon <lautet> Delieer, <gebildet> wie Sunieer.
61 Zgusta, Kleinasiatische Ortsnamen $ 257-1. Die Wortstellung τῷ λόγῳ τῶν Καρικῶν (QPN) findet sich bereits in a 83; aber Hyperbaton begegnet auch 689,4 τῷ μὲν τῆς τέχνης λόγῳ. Inventory S. 433. Die genaue Vorlage des Stephanos ist nicht auszumachen; die Bestimmung πολίχνιον mag auf Strabon verweisen (wenn das zutrifft, rät die Fassung bei Stephanos da- von ab, mit Holwerda und Radt ein lokales Relativum οὗ vor ἱερόν zu ergänzen). Dass N vor Τανάγρᾳ den Artikel fallen liess, könnte mehr als blosser Zufall sein und Unbehagen mit dem Ausdruck verraten. Im Licht von Thukydides und Pausanias, welche das bekannte Hei- ligtum in der Chora von Tanagra (Tavaypaigi) lokalisieren, sowie der Genitivkonstruktion bei Strabon (Ταναγραίων πολίχνιον) scheint sich die leichte Verbesserung der Paradosis Τανάγρᾳ zu ursprünglichem Ταναγραίᾳ aufzudrängen.
62
227
15
32 A
61 Δῆλος: νῆσος μία τῶν Κυκλάδων. Δῆλον EKUKAWOAVTO καὶ οὔνομα Κυκλάδες εἰσίν“ (0. Ῥ 526). ἢ παρὰ τὰς γονὰς {ἢ μαντείας}. ἱερὸν γὰρ Δῆλος τοῦ Ἀπόλλωνος, τοῦ θεοῦ πρῶτον ἐν αὐτῇ γενομένου. ἢ διὰ τὰς μαντείας, δηλοῦσα γὰρ ἦν τὰ δυσεύρετα. ἐκαλεῖτο δὲ Κύνθος ἀπὸ Κύνθου τοῦ ᾽Ωκεανοῦ, καὶ Ἀπτόλλων Κύνθιος. καὶ Ἀστερία καὶ Πελασγία καὶ Χλαμυδία. τινὲς δὲ ὅτι Ζάκυνθος ἐκαλεῖτο, κακῶς εἰδότες. κεκλῆσθαι δὲ αὐτὴν καὶ Σκυθίδα Νικάνωρ (FHG III 633 Ε 11) φησίν. ἐξ αὐτοῦ Δήλιος καὶ Δηλία καὶ Δηλιάς. καὶ Δηλιαστής ὁ εἰς Δῆλον ἐρχόμενος χορός, Καλλίμαχος y (fr. 71 Pfeiffer). καὶ Δηλιακός τὸ κτητικόν.
61 EM 264,22 Δῆλος: ἡ ἱέρεια τοῦ Ἀπόλλωνος, εἴρηται ὅτι κρυπτομένην αὐτὴν ἐν τῇ θαλάσσῃ ὁ Ζεὺς δήλην ἐποίησε, καὶ ἀνέδωκεν, ἵνα ἦ Λητώ de Delo copiose disserit Str. 10,5,1-5 (C 485,1) Eust. D. P. 525 (p. 317,39) αἱ νῆσοι αἵ τὴν Δῆλον ἐκυκλώσαντο, καὶ δι’ αὐτὸ οὔνομα Κυκλάδες εἰσί. καὶ ἔστι τοῦτο ἐτυμολογία τοῦ ὀνόματος τῶν Κυκλάδων. ᾷδε- ται δὲ πάνυ ἐν ταῖς ἱστορίαις ἡ Δῆλος, ws Ἀπόλλωνος ἱερὰ, οὗ καὶ μαντεῖον ἦν ἐκεῖ περι- φανές. ἐκαλεῖτο δέ ποτε καὶ ᾿Ορτυγία, ὡς ὁ Γεωγράφος (Str. 10,5,5 [C 486,18]) φησί ... Appıavös (FGrHist 156 F 69 = Bith. fr. 60 Roos) δὲ περὶ ταύτης φησὶν, ὅτι Δῆλος ἡ πάλαι πλωτὴ οὖσα ἔστη, ὅτε ἡ Λητὼ ἐπέβη αὐτῆς διδύμους ἔχουσα παῖδας. Kal ἄλλοι δὲ συν- τερατευόμενοι αὐτῷ φασι Δῆλον αὐτὴν κληθῆναι, διότι φερομένη ποτὲ ὑπὸ θάλασσαν ἀνέσχεν ὕστερον κάτωθεν, ὡς καὶ ἄλλαι τινὲς, καὶ ἐξ ἀδήλου βάσεως ἐρριζώθη στηριχθεῖ- oa... (318,36) ἡ Δῆλος, οὕτω λεγομένη ἢ διὰ τὴν θρυλουμένην μυθώδη αἰτίαν, ὅτι ὑπὸ θάλασσαν, ὡς ἐρρέθη, οὖσα πρώην, ὕστερον φανεῖσα ἐδηλώθη, ἢ διὰ τὰς ἐν αὐτῇ μαντείας, ἐξ ὧν ἐδηλοῦτο τὰ δυσεύρετα varia insulae nomina passim afferuntur, e.g.: Ἀστερία Pi. fr. 526,38-42, Call. Del. 36-40; Sch. A. R. 1,308a Δῆλος μία τῶν Κυκλάδων νήσων, ἱερὰ ATTOAAwvoS, ἣ πρὶν μὲν ἄδηλος, ὕστερον δὲ Ἀστερία διὰ TO σχῆμα, πάλιν δὲ "OpTuyla ἀπὸ τῆς ἀδελφῆς τῆς Λητοῦς Κύνθος St. Byz. 393,15 (ex Antim. fr. 12, ubi vide Matthews, p- 106-107) Plin. nat. 4,66 /onge clarissima et Cycladum media ac templo Apollinis et mercatu celebrata Delos ... . Aglaosthenes Cynthiam, αἰ Ortygiam, Asteriam, Lagiam, Chlamydiam, Cynethum, Pyrpylen igne ibi primum reperto. cingitur V passuum, adsurgit Cynthio monte, Sol. 11,18 Delon ante omnes terras radiis so- lis inluminatam, sortitamqne ex eo nomen, quod prima reddita foret visibus ... (19) eadem est Ortygia quae cla- rissima in Cycladum numero multifarie traditur: nunc Asteria a cultu Apollinis: nunc a venatibus Lagia vel Cy- netho: Pyrpile etiam, quoniam et ignitabula 10] et ignis inventa sunt Deliades laudantur apud h. Ap. 157, E. HF 687, Call. Del. 256. 296. 323
612 παρὰ RPN: repiQ ἢ vavreiassecl. Holste 3 yäpom.N 4 κύνθος PN: κὔνθος ῷ 6 καὶ χλαμυδία RPP°(koi ab alt. m. in spat.)N: καὶ ante χλαμυδία lac. indic. om. Q κακῶς RPre(-axdss ab alt. m. in spat.)N:«k cum spat. 45 litt. Q 7 σκυθίδα Κ: σκυθιάδα ΟΡΝ 8 Δηλι- αστής Berkel: δηλίτης RQPN
D 33
61. Delos, eine der Kykladeninseln.% „Sie (d.h. die umliegenden Inseln) bildeten einen Kreis um Delos und heissen <deshalb> Kykladen“ (Ὁ P. 526). <Den Namen hat die Insel> entweder wegen der Geburt <der Letokin- der>;°* Delos ist nämlich dem Apollon geweiht, dem Gott, der zuerst (d.h. vor Artemis) auf ihr geboren wurde. Oder <sie hat den Namen Delos>, weil sie durch Orakelsprüche zu offenbaren (önAoVoo) pflegte, was man nicht leicht herausfinden kann. Kynthos hiess sie nach <dem gleichnamigen> Kynthos, dem Sohn des Okeanos; und <deswegen heisst> Apollon <mit Beinamen> Kynthios. Asteria und Pelasgia und Chlamydia <sind weitere Na- men für sie>. Einige <behaupten> sogar, dass <Delos> Zakynthos geheis- sen habe, wobei sie <jedoch> schlecht unterrichtet sind. Nikanor sagt <in seiner Schrift über Umbenennungen> (FHG ΠῚ 633 F 11), die Insel habe auch Skythis geheissen. Vom <Stammwort> Delos abgeleitet <sind das Eth- nikon> Delier sowie <die beiden Feminina> Delierin und Deliadin. Ferner gibt es den Deliasten-Chor, welcher <in der Festgesandtschaft> nach Delos geht, <so> Kallimachos im dritten Buch <der Aitia> (fr. 71 Pfeiffer). Und delisch <lautet> das Ktetikon.
63 Inventory Nr. 478.
64 Vgl. EM 264,23 ὁ Ζεὺς δήλην (sc. τὴν νῆσον) ἐποίησε.
65 Dass das unbelegte Ethnikon Δελίτης nicht richtig sein kann, hat Berkel als erster gesehen. Wie die Erklärung zeigt, geht es um die Festgesandtschaft, die Δελιασταί (Harp. 8 26 = Ly- curg, 14 fr. 7 Conomis; Hsch. 5 809, usw.), welche mit Frauen, Kindern und Chören nach Delphi strömen, vgl. Th. 3,104,3; Nilsson, Griechische Feste 144-149. Dass dieses Fest im 3. Buch der Aitia den Hintergrund bildet für die Geschichte von Akontios und Kydippe, ist unbestritten, s. Pfeiffer ad loc. Im Gegensatz zum Hinweis auf den Mädchenchor der Delia- den (Δηλιάς) kann aber schon aus metrischen Gründen weder AnAitns noch Δηλιαστήῆς direktes Zitat des Kallimachos sein. Für einen ähnlichen Überlieferungsfehler vgl. St. Byz. 598,16 Taıvapıorai/Taıvapitaı (RQPN); dazu 5. Billerbeck, The Orus fragments (ad F 9).
228
10
14
34 Δ
62 Δημητριάς: πόλις Θεσσαλίας, ἀπὸ Δημητρίου βασιλεύσαντος, «ὃς; καὶ τὰς ὑπὸ τὸ Πήλιον κειμένας πόλεις κατέσκαψε. κεῖται δὲ TTPOS τῷ Παγασητικῷ κόλπῳ {ἐν μέσῳ Εὐβοίας καὶ τῆς Φωκίδος}. B Μακε- δονίας. y Περσίδος πρὸς ᾿Αρβήλῳ. τὸ ἐθνικὸν Δημητριεύς, ὡς τὸ Ἀφρο- δισιεύς ᾿Ορθωσιεύς.
63 Δημήτριον: τόπος περὶ Θεσσαλίαν περὶ τὸ Κροκωτὸν πεδίον κείμενος παρὰ τὸν Ἄμφρυσον. ἔστι καὶ πόλις Αἰολίδος. ὁ πολίτης Δημητριεύς ὡς Δουλιχιεύς.
64 Δημόνησος: περὶ Χαλκηδόνα νῆσος, ἀπὸ Δημονήσου τινός. ἔχει 8° ὁ τόπος κυανοῦ μέταλλον καὶ χρυσοκόλλης. καὶ χρυσίον εὑρίσκεται τίμιον, ὀφθαλμῶν τε φάρμακόν ἐστιν. ὁ νησιώτης Δημονήσιος.
62 de Thessaliae urbe Str. 9,5,15 (C 436,10) τῆς δὲ Δημητριάδος ἑπττὰ σταδίους ὑπέρκειται «ἀπὸ: τῆς θαλάττης ᾿Ιωλκός. ἔκτισε δὲ Δημήτριος ὁ Πολιορκητὴς ἐπτῶώνυμον ἑαυτοῦ τὴν Δημητριάδα μεταξὺ Νηλείας καὶ Παγασῶν ἐπὶ θαλάττῃ τὰς πλησίον πολίχνας εἰς αὐτὴν συνοικίσας, Νήλειάν τε καὶ Παγασὰς καὶ ’Oppeviov, ἔτι δὲ 'ριζοῦντα ***, Σηπιάδα, ᾿Ολιζῶ- να, Βοίβην, ᾿Ιωλκόν, ai δὴ νῦν εἰσι κῶμαι τῆς Δημητριάδος. καὶ δὴ καὶ ναύσταθμον ἦν τοῦ- το καὶ βασίλειον μέχρι πολλοῦ τοῖς βασιλεῦσι τῶν Μακεδόνων, ἐπεκράτει δὲ καὶ τῶν Τεμ- πῶν καὶ τῶν ὀρῶν ἀμφοῖν, «καθάξ περ εἴρηται (C 428,34), τοῦ τε Πηλίου καὶ τῆς ΓΟσσης᾽ νῦν δὲ συνέσταλται μέν, τῶν δ᾽ ἐν τῇ Μαγνησίᾳ πασῶν ὅμως διαφέρει; Str. 9,5,18 (C 438,26) ᾽Ορμένιον ... κώμη ... τῶν συνῳκισμένων εἰς τὴν Δημητριάδα πόλεων, ὡς εἴρηται (C 436,11) de urbe, quae Macedonum esse dicitur, cf. D. 5. 31,8,6 συνεῖδον τὰ τείχη AnunTpi- άδος πόλεως Μακεδόνων πρώτης de urbe in Assyria sita Str. 16,1,4 (C 738,1) περὶ Ἄρβηλα δέ ἐστι καὶ Δημητριὰς πόλις 63 Str. 9,5,14 (C 435,26) καὶ Ἅλος δὲ καὶ Λάρισα ἡ Κρεμαστὴ καὶ τὸ Δημήτριον ὑπ᾽ ἐκείνῳ (sc. Protesilao), ττᾶσαι πρὸς ἕω τῆς Ὄθρυος. τὸ δὲ Δημήτριον Δήμητρος! εἴρηκε, τέμενος' καὶ ἐκάλεσε Πύρασον (B 695--96). ἦν δὲ πόλις εὐλίμενος ἡ Πύρα- σος ἐν δυσὶ σταδίοις ἔχουσα Δήμητρος ἄλσος καὶ ἱερὸν ἅγιον, διέχουσα Θηβῶν σταδίους εἴκοσι. ὑπέρκεινται δὲ Πυράσου μὲν αἱ Θῆβαι, τῶν Θηβῶν δ᾽ ἐν τῇ μεσογαίᾳ τὸ Κρόκιον πεδίον πρὸς τῷ καταλήγοντι τῆς Ὄθρυος, 81’ οὗ ὁ Ἄμφρυσος ῥεῖ 64 Ps.-Arist. Mir. 834b18 = 58 Giannini Δημόνησος ἡ Καλχηδονίων (edd. recc., Καρχηδονίων codd.) νῆσος ἀπὸ Anpovrioou τοῦ πρώτου ἐργασαμένου τὴν ἐπωνυμίαν elAndev' ἔχει δ᾽ ὁ τόπος KU- άνου τὸ μέταλλον καὶ χρυσοκόλλης. ταύτης δ᾽ ἡ καλλίστη πρὸς χρυσίον εὑρίσκει τιμήν" καὶ γὰρ φάρμακον ὀφθαλμῶν ἐστιν. ἔστι δὲ αὐτόθι χαλκὸς κολυμβητὴς ἐν δυοῖν ὀργυιαῖς τῆς θαλάσσης: ὅθεν ὁ ἐν Σικυῶνί ἐστιν ἀνδριὰς ἐν τῷ ἀρχαίῳ νεῷ τοῦ Ἀπόλλωνος καὶ ἐν Φενεῷ οἱ ὀρείχαλκοι καλούμενοι. ἐπιγέγραπται δ᾽ αὐτοῖς, «Ἡρακλῆς Ἀμφιτρύωνος Ἦλιν ἑλὼν ἀνέθηκεν““- αἱρεῖ δὲ τὴν Ἦλιν, ἡγουμένης κατὰ χρησμὸν γυναικὸς, ἧς τὸν πατέρα Αὐγείαν ἀπέκτεινεν. οἱ δὲ τὸν χαλκὸν ὀρύττοντες ὀξυδερκέστατοι γίνονται καὶ οἱ βλε- φαρίδας μὴ ἔχοντες φύουσι: παρὸ καὶ οἱ ἰατροὶ τῷ ἄνθει τοῦ χαλκοῦ καὶ τῇ τέφρᾳ τῇ Φρυγίᾳ χρῶνται πρὸς τοὺς ὀφθαλμούς, cf. Thphr. Lap. 25 et 39 cf. etiam Hsch. 8 870
62 2ösadd. Holste 3 παγασητικῶ RPN (cf. St. Byz. 149,8): -σιτικῶ Q £v μέσῳ — Φωκίδος del. Meineke (ad geographicum situm non quadrat) 4 ἀρβήλῳ RQPN: Ἀρβήλοις Berkel (cf. St. Byz. a 389) 63 2 παρὰ V(per comp.): περὶ RQOPN 64 1 Aönuövnoos Q παρὰ R 2 χρυσοκόλλης Salmasius: -κάλλης RQOPN
D 35
62. Demetrias, Stadt in Thessalien, nach Demetrios, dem Gewaltherr- scher (Poliorketes) <benannt>; dieser hatte auch die am Fuss des Pelion ge- legenen Städte niederreissen lassen. Sie ist am Golf von Pagasai gelegen. Ein zweites <Demetrias gehört zu> Makedonien; eine dritte <Stadt dieses Na- mens liegt> im persischen Reich, nahe bei Arbela. Das Ethnikon <lautet> Demetrieer, <gebildet> wie Aphrodisieer <und> Orthosieer.‘°
63. Demetrion, Ort bei Thessalien,°” bei der Krokoton-Ebene, am <Fluss> Amphrysos gelegen. Es gibt auch eine Stadt <namens Demetrion> in der Aiolis.°® Der Bürger <heisst> Demetricer, wie <man zu Dulichion> Dulichieer <bildet>.
64. Demonesos, Insel nahe bei <der Stadt> Chalkedon, nach einem ge- wissen Demonesos <benannt>. Der Ort hat Vorkommen an Lapislazuli und Malachit. Ausserdem findet man wertvolles Golderz, welches als Heilmittel für Augenleiden dient. Der Inselbewohner <heisst> Demonesier.
66 Dazu s. Fraser, Ethnic terminology 351-353. 67 Inventory Nr. 442. 68 Identifikation mit der bithynischen Stadt Demetrion (RE IV 2,2767 Nr. 2) ist fraglich.
10
15
20
36 A
65 Δῆμος: παρ᾽ Ἀθηναίοις ἡ κώμη καὶ ἡ τοῦ πλήθους συλλογή. καὶ τὸν ἕνα δημότην, οὐ μὲν ἔοικε | δῆμον ἐόντας“ (M 211-12). καὶ τὸν τόπον »δήμῳ ἐνὶ Τρώων“ (ν 266). καὶ τὸ κατὰ πόλιν πλῆθος ἐν τοῖς ἀρίστοις εὐνήν T’ αἰδομένη πόσιος δήμοιό τε φήμην“ (τ 75). καὶ τὸ Ἑλλήνων πλῆθος ἔξω τῆς ἰδίας χώρας <***> θεὸς δ᾽ ὡς τίετο δήμῳ“ (N 218). καὶ τὸ ὅλον ἔθνος. καὶ τόπος ἐν ᾿Ιθάκῃ ὃς καὶ Κροκύλειον. καὶ τὸ πᾶν «πλῆθος, ὡς ἐν Σφηξί (Ar. V. 41) „Tov δῆμον ἡμῶν βούλεται διιστά- νειν“. ὁ οἰκήτωρ δημότης, ἀφ᾽ οὗ δημόσιος, καὶ δημοτεύομαι ἀντὶ τοῦ οἰκῶ. καὶ δήμιος, καὶ δημότερος συγκριτικόν, οὐκ ἀποκοττῇ, ἀλλ᾽ ἐκ τοῦ θετικοῦ τοῦ, δῆμον ἐόντα παρὲξ ἀγορευέμεν“ (M 212). καὶ δημοτικός καὶ δημοτικώτερος, καὶ δημαγωγός ὁ προεστηκὼς δήμου, καὶ δημοποίητος ὁ εἰσπετοιημένος δημότης ἐξ ἑτέρου τινὸς εὐεργεσίας. καὶ σύνθετα, δημήλατος-- Αἰσχύλος Ἱκετίσιν (614),.ἄτιμον εἶναι ξὺν φυγῇ δημηλάτῳ“.-- ὁ ἀπὸ τοῦ δήμου ἐλαθείς. καὶ δημιότπρατον ᾿Αριστοφάνης “πτπεῦσιν (103) ..ἐπίπαστα λείξας δημιότπραθ᾽ ὁ βάσκανος“.
66 Δηρά: «πόλις; τῆς ᾿Ιβηρίας, ἧς ὁ Σικανὸς ποταμός. οἱ οἰκήτορες Δηραῖοι.
65 Harp. 8 29 Δημοποίητος" ὁ ξένος μὲν ὧν τῷ φύσει, ὑπὸ δὲ τοῦ δήμου πολίτης γεγενημέ- νος. ὃν δὲ τρόπον γίνονταί τινες δημοποίητοι δεδήλωκε Δημοσθένης ἐν τῷ Κατὰ Νεαίρας (59,88), εἰ γνήσιος Hsch. δ 820 δημαγωγός’ ἄρχων, ἐκ τοῦ τὸν δῆμον ἄγειν καὶ διοικεῖν, 5 840 δήμιον: κοινόν, 8 844 δήμιος" ὁ τοὺς καταγνωσθέντας ἀναιρῶν, ἢ ὁ ὑπηρέτης τῶν βασάνων, 8 867 δῆμον ἐόντα: {ὀξυτόνως} δημότην, καὶ ἕνα τῶν πολλῶν (Μ 213), 8 873 δημοποίητον: ὁ κατὰ ψήφισμα δήμου γεγονὼς πολίτης, ξένος ὧν φύσει, δ 879 δημο- τεύεσθαι: τὸ μετέχειν δήμου καὶ πολιτείας κατὰ νόμον, δ 880 δημότης" ὁ ἐκ τοῦ δήμου. δηλοῖ δὲ καὶ ἰδιώτην, 8 881 δημοτικά: τὰ τοῖς πολλοῖς ἐμττρέποντα; similiter Phot. 8 249ss. Suid. 8 451 Δημοποίητος: ὁ ὑπὸ τοῦ δήμου εἰσπτοιηθεὶς καὶ γεγονὼς πολίτης. Περικλῆς γὰρ ὁ Ξανθίππου, νόμον γράψας τὸν μὴ ἐξ ἀμφοῖν ἀστυπολίτην μὴ εἶναι, οὐ μετὰ μακρὸν τοὺς γνησίους ἀποβαλών, ἄκων καὶ στένων καὶ λύσας τὸν ἑαυτοῦ νόμον καὶ ἀσχημονήσας, ἐλεεινὸς ἅμα καὶ μισητὸς ἔτυχεν ὧν ἐβούλετο. ὅμως γε μὴν ἀντιβολοῦντος καὶ δεκάσαντος τοὺς ἐντεῦθεν ζῶντας, ὀψὲ καὶ μόλις τὸν νόθον οἱ παῖδα τὸν ἐξ Ἀσπασίας τῆς Μιλησίας ἐποίησε δημοποίητον. Δημοποίητος οὖν ὁ φύσει ξένος, ὑπτὸ δὲ τοῦ δήμου πολίτης γεγονώς Demus in Ithaca situs refertur ad Il. 3,201 (Οδυσσεύς), ὃς τράφη ἐν δήμῳ ᾿Ιθάκης, quod vocabulum scholia D ad loc. κυρίως Δῆμος λεγόμενος interpretantur; cf. Str. 7,3,6 (C 299,24)
65 4 αἰδομένη R: -uevnv QPN 5 lac. indic. Meineke (mon. Holste „hanc τοῦ δῆμος significa- tionem non probat locus poetae“‘) 6 τόπος ΚΟΡΝ: τόπον Berkel πᾶν «πλῆθος: Salmasius: av cum spat. ca. 7 litt. RQOPN 9 äroko" N: ἐκκοτῆ P, Ekko" RQ 10 θετικοῦ Salmasius: ἐπιθετικοῦ RQPN 12 εὐεργεσίας RQPN: -ia Schneider (1849) 550 13 δημήλατος Meineke: δημήλατ RQB -ArnsN αἰσχύλοςῷ ÖnunAAatwR:-ou QP-ovN 661 «πόλις; TNissusp. Meineke: γῆς ROPN ißnpias RPN: ἱμηρίας Q ἧς RQPN: δι’ ἧς dub. Meincke in app. oikavos Q
10
15
D 37
65. Demos <bedeutet> bei den Athenern sowohl die Dorfgemeinschaft als auch die Volksversammlung,.°° Zudem kann <das Wort> den einzelnen Demot <bezeichnen>: „Zwar ziemt es sich nicht <für einen>, der nur ein Mann aus dem Volke ist“ (I. 12,211-12). Auch das Gebiet <bezeichnet es, wie> „im Gebiet der Troer“ (Od. 13,266). Und unter den Adeligen <bezeich- net man damit> die Volksmenge, welche in der Stadt wohnt: „<Ob sie (d.h. Penelope) das Bett ihres Gatten ehren und die üble Nachrede des Volkes scheuen soll“ (Od. 16,75). <Demos bezeichnet> auch das Heer der Griechen ausserhalb des eigenen Landes <***> „Wie einen Gott ehrte man ihn im Volk“ (11. 13,218). Zudem <bezeichnet es> eine ganze Völkerschaft. Ferner <nennt man Demos> einen Ort auf <der Insel> Ithaka, der auch Krokyleion <heisst>; zudem die ganze Bevölkerung, wie es in den Wespen (Ar. V. 41) <er- kennbar ist>: „Unser Volk will er entzweien“. Der Bewohner <der Ge- meinde heisst> Demot, wovon <das Adjektiv> δημόσιος (staatlich, öffent- lich; der Staatsdiener) <abgeleitet ist>; auch <sagt man> ‚ich wohne in einer Gemeinde‘ anstatt ‚ich bewohne‘. Dazu <kommen> noch δήμιος (gemeind- lich; der Henker) und önuötepos (gewöhnlich, gemein), <der Form nach> ein Komparativ, <aber> nicht durch das Weglassen <des ı zu δήμιος hinzu- gebildet>, sondern aus dem Positiv von “δῆμος wie bei Homer> „als gemei- ner Mann aus dem Volk eine abweichende Meinung zu äussern“ (11. 12,212). Und <das Ktetikon lautet> demotisch (volkstümlich) und <der zugehörige Komparativ> δημοτικώτερος; Demagoge <wird genannt>, wer dem Volk votsteht, und eingebürgert <heisst>, wer durch die Gunst eines anderen als Gemeindemitglied aufgenommen worden ist.” Auch Komposita <gibt es>: ‚öffentlich verbannt‘ (önurAaTos), — Aischylos in den Fiketiden (614) „... soll in Verbindung mit öffentlich beschlossener Verbannung ehrlos sein“ — <heisst> der vom Volk Verbannte; ferner ‚öffentlich verkauftes Konfiska- tionsgut‘ (δημιόπρατον), <so> Aristophanes in den Ritern (103): „Als der Neidhammel die konfiszierten Streuselkuchen abgeleckt hatte“.
66. Dera, Stadt in Iberien, wo der Fluss Sikanos <strömt>. Die Einwoh- ner <heissen> Deraier.’!
69. Zum Gattungsbegriff δῆμος und seiner Aufnahme in den Lexika 5. Whitehead, The Demes of Attica 53-55. Der ganze Artikel macht einen recht gerafften Eindruck; dazu gehört nicht bloss der unor- ganisch eingeschobene Hinweis auf Δῆμος als vermeintlichen Ort auf Ithaka, sondern auch die unspezifizierte Erklärung ἐξ ἑτέρου τινὸς εὐεργεσίας. Schneiders Änderungsvorschlag εὐεργεσίᾳ trägt nichts zur Klärung bei. So bleibt nur die Vermutung, es könnte sich hinter der verallgemeinernden Formulierung (welche möglicherweise auf den Epitomator zurück- geht) eine Anekdote verbergen wie jene, welche Suid. 8 451 (= Ael. fr. 68 Hercher) über Pe- rikles überliefert. 71 Bereits Berkel machte darauf aufmerksam, dass die unbekannte Örtlichkeit verwechselt wurde mit ı 62 ᾿Ινδάρα Σικανῶν πόλις ... τὸ ἐθνικὸν ᾿Ινδαραῖος ws Ἱμεραῖος. Dafür spricht in der Tat die Erwähnung des Flusses Sikanos sowie die irrige Lesart ‘Iunpias in Q.
70
229
10
38 A
67 Δηρουσιαῖοι: ἔθνος Περσικόν. Ἡρόδοτος a (1,125,4) „TTepocı δ᾽ οἱ μὲν Πενθιάδαι οἱ δὲ Δηρουσιαῖοι οἱ δὲ Καρμάνιοι“.
68 Δία: πόλις Θεσσαλίας, Αἰακοῦ κτίσμα. B Θράκης κατὰ τὸν Ἄθω. γ Εὐβοίας. δ νῆσος καὶ πόλις Πελοποννήσου περὶ τὸ Σκύλλαιον. ε Λυσι- τανίας περὶ τὸν ὠκεανόν. ς Ἰταλίας πρὸς ταῖς Ἄλπεσιν. ζ Σκυθίας πταρὰ τῷ Φάσιδι. ἡ Καρίας. θ Βιθυνίας πρρὸς τῷ Πόντῳ. εἰσὶ καὶ ὃ νῆσοι Δῖαι λεγόμεναι. a ἡ Νάξος. β ἡ πρὸς Μήλῳ. y ἡ πρὸς Ἀμοργῷ. 8 κατὰ Κνωσσὸν Κρήτης. τὸ ἐθνικὸν Διεύς, καὶ τὸ θηλυκὸν Διάς, ὅθεν καὶ Διάδες ᾿Αθῆναι.
69 Διαβῆται: νῆσοι περὶ Σύμην. τὸ ἐθνικὸν Διαβηταῖος.
70 Διαβήτη᾽ νῆσος δυσμικωτέρα Σαρδοῦς καὶ Κύρνου. «τὸ; ἐθνικὸν τὸ αὐτό.
71 Διαδόχου: πόλις Περσικὴ οὐ πόρρω Κτησιφῶντος. τὸ ἐθνικὸν Διαδοχηνός «τῷ τύπῳ" τῆς χώρας.
67 Hat. 1,125,4 ἄλλοι δὲ Πέρσαι εἰσὶ οἵδε: Πανθιαλαῖοι, Δηρουσιαῖοι, Γερμάνιοι 68 urbs Thessaliae Δίον appellatur apud D. S. 20,110,3 de urbe in Thracia sita s.v. Δῖον (8 88) disseri- tur Sch. Theoc. 2,46b πολλαὶ δέ εἰσι νῆσοι Alaı καλούμεναι ... καὶ ἡ τῆς Πελοπτοννήσου Dia inter oppida Scytharum enumeratur apud Plin. nat. 4,86 de urbe Cariae Georg, Syncell. Chron. 603 (p. 386,19) τῆς μικρᾶς Ἀσίας σεισμῷ ıy πόλεις κατεπττώθησαν, Ἔφεσος, Mayvnoia, Σάρδις, ... Ἀπολλωνία Δία, Ὑρκανία; EM 389,55 Εὕδωνος: ποταμὸς τῆς ποτὲ μὲν Δίας τε καὶ ᾿Ερύμνης καὶ Λαρίσης, νῦν δὲ Τράλλεων καλουμένης τῆς Ἀσίας de urbe Bi- thyniae Menipp. Peripl. 5710 Diller (= GGM 1,569,19) ἀπὸ Ὑπίου ποταμοῦ eis Δίαν πόλιν Naxum Diam esse vocatam testantur e.g. Call. fr. 601 Pfeiffer; Sch. ad A 325; Sch. Theoc. 2,464; D. 5. 5,51,2 Sch. Theoc. 2,46b πολλαὶ δέ εἰσι νῆσοι Δῖαι καλούμεναι ... καὶ ἡ περὶ Μῆλον καὶ ἡ περὶ Ἀμοργὸν Str. 10,5,1 (C 484,25) ἔστι δὲ μακρὰ ἡ Θήρα διακοσίων οὖσα τὴν περίμετρον σταδίων, κειμένη δὲ κατὰ Δίαν (codd., Δῖαν Radt) νῆσον τὴν πρὸς Ἡρακλείῳ τῷ Κνωσσίων: διέχει δὲ τῆς Κρήτης εἰς ἑπτακοσίους σταδίους; Stad. 348 (GGM 1,514,4); Ptol. Geog, 3,17,11 Δία (3,15,8 Δῖα Meineke) 69 Plin. nat. 5,133 praeter eas circa Rhodum Chyclopis, Teganon, Cordylusa, Diabatae (ν.1. Diabetae) IIII 70 Ptol. Geog, 3,3,8 Νῆσοι δέ εἰσι περὶ τὴν Zap- δώ"... Διαβατὴ νῆσος
67 1 Δηρουσιαῖοι Berkel: Δηρουσαῖοι ΚΟΡΝ, Δηρούσιοι Westermann 2 Δηρουσιαῖοι Gru- mach: δηρούσιοι ΚΟΡΝ 68 1 Δία ΚΟΡΝ: Δῖα Meineke 2 Πελοποννήσου R: -ονήσου QPN σκύλαιον PN 3 πρὸς ταῖς Ἄλπεσιν Westermann: παρὰ τ. ἄ. R, περὶ τ. ἄ. QPN παρὰ τῷ φάσιδι ΚΝ: περὶ τ. Φ. ΟΡΝ 5 MnAw Holste: μιλήτω ΚΟΡΝ Ἀμοργῷ Holste: σα- μοσσῶ R, σαρμοσσῶ QPN 69 διαβηταῖος R: -βαταῖος QPN 70 1 τὸ add. Grumach 71 2 Διαδοχηνός «τῷ τύπῳ" τῆς χώρας Billerbeck (mon. Holste): διαδοχηνός τῆς χώρας Κ, τῆς χώρας διαδοχηνός ΟΡΝ
D 39
67. Derusiaier, persisches Volk. Herodot <erwähnt sie> im ersten Buch (1,125,4): „Perser aber sind einerseits die Penthiaden, andererseits die Deru- siaier sowie die Karmanier“.’?
68. Dia,’? Stadt in Thessalien,’* Gründung des Aiakos. Ein zweites <Dia befindet sich> in Thrakien, am Athos, ein drittes auf Euboia.’? Ein viertes <Dia> ist eine Insel und eine Stadt auf der Peloponnes, nahe beim <Vorge- birge> Skyllaion <gelegen>; ein fünftes <liegt> in Lusitanien am Ozean <und> ein sechstes in Italien, an den Alpen. Ein siebtes <Dia ist eine Stadt> in Skythien, am Phasis <gelegen>, ein achtes in Karien <und> ein neuntes in Bithynien am Schwarzen Meer. Es gibt ferner vier Inseln namens Dia: die erste <jetzt mit Namen> Naxos, die zweite in der Nähe von Melos, die dritte bei Amorgos <und> die vierte dem kretischen Knossos vorgelagert.’* Das Ethnikon <lautet in allen Fällen> Dieer, und das Femininum Diadin, woraus man <für die Stadt auf Euboia> auch <den Namen> Diadisches Athen <ab- leitet>.77
69. Diabetai, Filande rings um <die Insel> Syme. Das Ethnikon <lau- τεῦ» Diabetaier.
70. Diabete, Insel weiter im Westen als Sardinien und Korsika. Das Eth- nikon ist dasselbe (d.h. Diabetaier).’®
71. Diadochu, petsische Stadt, nicht weitab von Ktesiphon <gelegen>. Das Ethnikon <lautet> nach Landesbrauch Diadochener.
72 Das Herodotzitat weicht deutlich vom Originaltext ab; den Volksnamen Kapyavıoı wird man nicht antasten, ist doch das Ethnikon gut belegt, auch bei Stephanos (220,5; 360,4); zur Identifikation mit den bei Herodot genannten Γερμάνιοι 5. R. Schmidt, ZDMG 117 (1967) 124 Anm. 44. Hingegen zeigt der Überlieferungsbefund im Lemma (Anpouooioı) sowie im Zitat (Δηρούσιοι) Verderbnis und lässt auch in der Epitome auf die ursprüngliche Form Δηρουσιοῖοι für das sonst nicht bekannte Volk schliessen. Ebenfalls unbekannt sind die bei Herodot genannten Πανθιαλαῖοι; für die kritische Beurteilung der Variante Πενθιάδαι in den Ethnika fehlen also Anhaltspunkte.
73 Zgusta, Kleinasiatische Ortsnamen $ 259.
74 Inventory 5. 687.
75 Identisch mit der δ 88 erwähnten Stadt Δῖον.
76 Für eine Auflistung von zehn Örtlichkeiten namens Dia s. RE V 1,298-299.
7” Dieselbe Notiz erwähnt Stephanos a 80 (Ἀθῆναι) und 8 88 (Δῖον).
78 Holste ad loc. „Gentile dieit idem, cum praecedente scilicet Διαβηταῖος, a Διαβῆται. Ita Salmasius“; zu dieser Formel vgl. St. Byz. 122,14; 128,15; 130,3 usw. Daraus hat Meineke den Schluss gezogen, dass die beiden Einträge in ursprünglich eine» Artikel vereinigt waren „haec sectio cum praecedenti coniungenda videtur, addita ante Διαβήτη particula kai“. Im Gegensatz zum ähnlichen Befund α 92-94 (s. zu α 92, Anm. 120) figurieren die Lemmata in keinem anderen Lexikon. Wir können also den ursprünglichen Stand nicht mehr sicher re- konstruieren. Hingegen ist die Aufteilung in zwei gesonderte, alphabetisch korrekte Einträge (Διαβῆται und Διαβήτη) für die Epitome einhellig überliefert.
230
15
20
40 Δ
ς
72 Διακρία: φυλὴ τῆς Ἀττικῆς, ἣν ᾧκει Πάλλας ὁ Πανδίονος υἱός. οἱ δημόται Διακριεῖς.
73 Διανεῖς: ἔθνος Γαλατικόν, Ἐρατοσθένης ἐν δ᾽ Γαλατικῶν (FGrHist 745 F 3).
74 Διάς: πόλις Λυκίας, ἣν Διάδης ἔκτισε. τὸ ἐθνικὸν Διαδεύς.
75 Δίγηροι: ἔθνος Θράκιον, Πολύβιος ıy (13,10,9).
76 Δίδυμα: οὐδετέρως, τόπος καὶ μαντεῖον Μιλήτου ἀφιερωμένον Διὶ καὶ Ἀπόλλωνι. εἰσὶ καὶ Κρήτης «ποταμοί. εἰσὶ καὶ τῆς Θετταλίας. εἰσὶ καὶ δύο νησίδια πρὸς τῇ Σύρῳ. τὸ ἐθνικὸν Διδυμεύς καὶ Διδυμαῖος κτητικόν. εἰσὶ καὶ ὄρη Λαοδικείας ἐγγύς.
77 Διδύμη: μία τῶν Αἰόλου νήσων, ἀπὸ τοῦ σχήματος ὀνομα- σθεῖσα. ἔστι καὶ πόλις Λίβυσσα. ὁ πολίτης Διδυμαῖος. ἔστι καὶ κώμη Κιλικίας Διδυμή, ὀξυτόνως. Ἀρτεμίδωρος (fr. 61 Stichle) δὲ δύο νησίδια Δίδυμά φησι.
72 Sch. Ar. V. 1223 τὴν δὲ χώραν τὴν Διακρίαν, Hsch. 8 1077 Διακρεῖς: «οὐΞ μόνον Εὐβοέων τινές, ἀλλὰ καὶ Ἀθηναίων: καὶ τόπος τῆς Ἀττικῆς καὶ ἡ χώρα Διακρία, Phot. 8 348; tribus nomen Διακρίς apud Poll. 8,109 75 Plin. nat. 4,40 amnem Strymonem accolunt dextro latere ... Jaevo Digerri (v.\. Diger) 76 de oraculi ritu cf. Str. 14,1,5 (C 634,22) EM 272,44 Διδυμαῖος ὁ ATTOAAwv καὶ Διδυμεύς: ἀπὸ τῶν ἐν Μιλήτῳ Διδύμων. Καλλίμαχος (fr. 229,1 Pfeiffer)‘ „Poi- BE τε καὶ Ζεῦ Διδύμων γενάρχα“ de fluvio Cretensi Dion. Calliph. 126-127 (GGM 1,242) ποταμοὺς δ᾽ ἔχει Andalov, εἶτα λεγομένους | Διδύμους, ἔπειτα Μαινόμενον montes Δίδυ- μα in Thessalia sitos Hesiodum laudavisse dicit Str. 14,1,40 (C 647,18) Δοκοῦσι δ᾽ εἶναι Μάγνητες Δελφῶν ἀπόγονοι τῶν ἐποικησάντων TA Aldupa ὄρη Ev Θετταλίᾳ, περὶ ὧν φη- σιν Ἡσίοδος (fr. 164.2--4 Most = fr. 59,2--4 Merkelbach/West)‘ „r οἵη Διδύμους ἱεροὺς ναίου- σα κολωνοὺς | Δωτίῳ ἐν πεδίῳ πολυβότρυος ἄντ᾽ Ἀμύροιο | νίψατο Βοιβιάδος λίμνης πόδα παρθένος ἀδμής“ 77 Str. 6,2,11 (C 276,23) τὴν μὲν δὴ Λιπάραν καὶ τὴν Θέρμεσσαν εἰρήκαμεν. ἡ δὲ Στρογγύλη καλεῖται μὲν ἀπὸ τοῦ σχήματος, ἔστι δὲ καὶ αὐτὴ διάπυρος .... τετάρτη δ᾽ ἐστὶ Διδύμη: καὶ αὕτη δ᾽ ἀπὸ τοῦ σχήματος ὠνόμασται, ΕΜ 272,42 Διδύμη: νῆσος μία τῶν Αἰολίδων. εἴρηται ἀπὸ τοῦ σχήματος, διττή πῶς φαινομένη
72 1 Διακρία Μείπεκε: Διάκρεια ROPN 2 Διακριεῖς Xylander: διακρεῖς R(per comp.)QPN 76 2 κρήτης RP“: κρῆναι ReQPN ποταμοί add. Μείπεκε (e Dion. Calliph.) 3 νησίδια RPN: νησία Q διδυμαῖος N: διδυμεῖος ΟΡ, διδύμειος R 77 1 ὀνομασθεῖσα RPPe(alt. m. supra scr)N: ὁ νόμος Q, ὁ λόγος Pa 3 Διδυμή (νεῖ Διδυμαί) Salmasius: διδυμαῖον RQPN νησίδια R: νησία QPN
D 41
72. Diakria, Stammesbezirk in Attika, den Pallas bewohnte, der Sohn des Pandion. Die Angehörigen dieses Bezirks <heissen> Diakrieer.”?
73. Dianeer, galatisches Volk; Eratosthenes <erwähnt sie> im vierten Buch der Galatika (FGrHist 745 F 3).
74. Dias, Stadt in Lykien,?° die Diades gegründet hat. Das Ethnikon <lautet> Diadeer.
75. Digerer, thrakisches Volk; Polybios <erwähnt sie> im dreizehnten Buch (13,10,9).
76. Didyma, im Neutrum verwendet, Ort und Orakelstätte <im Ge- biet> von Milet, die dem Zeus und Apollon geweiht ist.®! Es gibt zudem auf Kreta <Zwillings->Flüsse;? <solche> gibt es auch in Thessalien. Ferner gibt es zwei kleine Eilande <namens Didyma> bei <der Insel> Syros. Das Eth- nikon <lautet> Didymeer und das Ktetikon didymaisch. Es gibt auch ein Ge- birge <Didyma> in der Nähe von Laodikeia.®3
77. Didyme, eine der Äolischen Inseln, nach ihrer Gestalt (‚Zwilling‘) benannt. Es gibt auch eine libysche Stadt <dieses Namens>.* Der Bürger <heisst> Didymaier. Ferner gibt es ein Dorf in Kilikien <namens> Didyme, <aber> mit Akzent auf der Schlusssilbe.®° Artemidor (fr. 61 Stichle) sagt, es gebe zwei Inselchen <namens> Didyma.®®
79. Die schwankende Bezeichnung von Diakria sowohl für die Phyle als auch den Bezirk (χώρα,
τόπος, 5. Similia) ist wohl dafür verantwortlich, dass der Bewohner nicht wie üblich als φυλέτης (vgl. St. Byz. 98,12; 144,10) bezeichnet wird, sondern irrigerweise als δημότης. Die Form Διάκριοι wird auf die bekannte demokratische Partei eingeschränkt, welche dann Pei- sistratos führte, vgl. Arist. Ath. 13,4; Plu. Sol. 13,2.
80 'TIB 8,2,517.
81 Zgusta, Kleinasiatische Ortsnamen $ 264-2; für eine Kurzorientierung (mit weiterführender Literatur) 5. DNP 3 (1997) 544-549.
82 Dazu s. Inscr. Cret. III 135 und 164.
3 Wie bereits Berkel anmerkt, ist in diesem Artikel vieles unklar und unsicher. Die Etymologie des als griechisch gedeuteten Namens (Zwillings-) dürfte nicht bloss für die erwähnten kre- tischen und die nicht weiter bekannten thessalischen Flüsse verantwortlich sein. Unsicher ist auch, ob die beiden bei der Insel Syros lokalisierten Eilande Didyma identisch sind mit jenen in 8 77, für welche auf Artemidor verwiesen wird. Nebulös bleibt ferner das gleichnamige Gebirge in der Nachbarschaft von Laodikeia; ist es identisch mit den (phrygischen) Δίνδυμα ὄρη (δ 84), welche Stephanos in die Troas versetzt, oder liegt Verwechslung mit Δίδυμα ὄρη vor, welche Ptol. Geog, 6,7,11 in Arabia Felix lokalisiert?
84 Darüber ist weiter nichts bekannt; hingegen nennt Ptol. Geog, 4,5,76 (4,5,34) unter den In- seln, welche Libyen/ Ägypten vorgelagert sind, Δίδυμαι, νῆσοι δύο.
#5 Identifikation mit der bei Strabon (14,3,3 [Ὁ 665,16]) genannten Iykischen Ortschaft Δύμη (Casaubonus, δυμήνη codd.), wie sie Salmasius, Holste und Berkel erwogen, ist völlig unsi- cher; hingegen verzeichnet Stad. 161-162 (GGM 1,479,14) ‚Zwillingsinseln‘ vor der Küste Kilikiens, ἀπὸ τῆς ᾿Ιανουαρίας ἄκρας ἐπὶ τὰς Διδύμους νήσους στάδιοι A. Ἀπὸ τῶν Διδύμων νήσων εἰς πόλιν καλουμένην Μαλλὸν στάδιοι ρ.
86 Dazu 5. 8 76 (Anm. 83).
231
10
15
20
42 Δ
78 Δίδυμον τεῖχος" πόλις Καρίας. οἱ πολῖται Διδυμοτειχῖται.
79 Δίζηρος: ποταμὸς ᾿Ιλλυρίδος. Λυκόφρων (1026) „oi πρὸς βαθεῖ νάσσαντο Διζηροῦ πόρῳ“. ἴσως ἀπὸ τοῦ δίζησθαι τὴν Μήδειαν ὀνο- μασθείς. τὸ ἐθνικὸν Διζήριος καὶ Διζηρίτης, ὡς Ἄλωρος Ἀλωρίτης.
80 Δίκαια: πόλις Θράκης, ἀπὸ Δικαίου τοῦ Ποσειδῶνος υἱοῦ. <Fr*> τὸ ἐθνικὸν Δικαιοτολίτης᾽ εἰ δὲ τῷ τύπῳ θέλοις, Δικαῖος καὶ Δικαιεύς. ἔστι καὶ ἑτέρα ἐν τῷ Τυρρηνικῷ κόλπῳ ᾿Ιῴώνων ἄποικος. ἡ αὐτὴ δ᾽ ἐκλήθη Δικαιάρχεια καὶ Ποτίολοι.
81 Δικαιάρχεια' πόλις ᾿Ιταλίας. ταύτην δέ φασι κεκλῆσθαι Π|οτι- όλους ἐν ἣ τὸ συμπόσιον ὁ Ἡρωδιανὸς (1,277,39-278,1) ἔγραψε. πότια δὲ τὰ φρέατα καλοῦσι Ρωμαῖοι, ὀλῆρε δὲ τὸ ὄζειν: δυσώδη γὰρ τὰ φρέατα εἶχε. τὸ ἐθνικὸν Δικαιαρχεύς ἔδει. ἔστι δὲ καὶ Δικαιαρχείτης ὡς Ζελείτης.
79 Lyc. 1026 oi πρὸς βαθεῖ νάσσαντο Διζηροῦ (ΑΟΡΠΕ, Διζήρου (32) πόρῳ Sch. Lyc. (Tzetzes) 1021 τὴν vundaywyov ναῦν ἤγουν τὴν Ἀργὼ θηρώμενος καὶ ἀναζητῶν, οἵτινες Κόλχοι κατῴκησαν πλησίον Διζηροῦ ποταμοῦ παραρρέοντος τὰς Πόλας εἰ 1026 Δίζηρος ποταμὸς ᾿Ιλλυρίδος, ἴσως ἀτὸ τοῦ δίζησθαι τὴν Μήδειαν ὀνομασθείς ... Διζηρὸς ποταμὸς πλησίον Πολῶν 80 Δίκαια Thracum apud Hdt. 7,109,1; Str. 7 fr. 18a et 18}; Ps.-Scyl. 67 (68), sed Δικαιόπολις apud Harp. δ 65 Δικαιόπολις: Λυσίας ἐν τῷ Κατὰ Θρασυβούλου (fr. 157 Carey), εἰ γνήσιος. πόλις ἐν τῇ Θράκῃ πλησίον Ἀβδήρων. τυχὸν δὲ καὶ ἑτέρα τίς ἐστι Δι- καιόπολις; Phot. 8 593 Δικαιόπολις" πόλις Ev Θράκῃ, Suid. 8 1067 81 Str. 5,4,6 (C 245,19) ἑξῆς δ᾽ εἰσὶν αἱ περὶ Δικαιάρχειαν ἀκταὶ καὶ αὐτὴ ἡ πόλις. ἦν δὲ πρότερον μὲν ἐπίνειον Κυμαίων ἐπ’ ὀφρύος ἱδρυμένον, κατὰ δὲ τὴν Ἀννίβα στρατείαν συνῴκισαν Ρωμαῖοι καὶ μετωνόμασαν Ποτιόλους ἀπὸ τῶν φρεάτων (οἱ δ᾽ ἀπὸ τῆς δυσωδίας τῶν ὑδάτων, ἐπεὶ ἅπαν τὸ χωρίον μέχρι Βαϊῶν καὶ τῆς Κυμαίας θείου πλῆρές ἐστι καὶ πυρὸς καὶ θερμῶν ὑδάτων ...) Varro ling. 6,84 «0101 ab eadem lingna, quod πτοτόν, potio, unde poculum, potatio, repo- tia. Indidem putens, qnod sic Graecnm antiqunm, non ut nunc φρέαρ dietum nomen pluralis numeri apud D. S. 4,22,1 μεταξὺ Μισηνοῦ καὶ Δικαιαρχείων, sed 5,13,2 singularis (eis Δικαιάρχειαν) gen- tile Δικαιαρχείτης memorat St. Byz. 54,1; 422,2; 509,10; Δικαιαρχῖται apud Plb. 3,91,4 cf. eti- am Zonar. p. 519 Amkaıäpyxeio® ὄνομα πόλεως. δικαιαρχία δὲ ἡ δικαίως ἄρχουσα, similiter Suid. 8 1061
78 πολῖται R: πολί- QPN διδυμοτειχῖται R: -χίται QPN 79 1 ποταμὸς Holste: πόλις RQPN πρὸς βαθεῖ νάσσαντο Διζηροῦ πόρῳ Xylander (e Lyc.): προβάθει νάσσοντο διζηροῦ πόρου ΚΟ, προβάτειαν νάσον διζηροῦ πόρου PN 2 δίζησθαι R: δίζεσθαι QPN 80 1 lac. indic. Billerbeck (mon. Grumach) 2 τὸ ἐθνικὸν -- Δικαιεύς huc transp. Meineke: post ἄποικος (3) habent RQPN eiR: Ev QPN BeroısR: θέλοις δέλοις Q, om. PN δικαῖος καὶ δικαιεύς QPN: δικαῖος καὶ δικαί δικαίευς R, Δικαῖος καὶ Δικαία καὶ Δικαιεύς Meineke 347} αὐτὴ -- Ποτίολοι secl. Grumach 81 3 ὀλῆρε Μείπεκε: ὀλέρε ΡΝ, ὄλαι RQ γὰρ Ald.: δὲ RQPN 4 φρέατα ἴζετ. R δικεαρχεύς Ὁ
D 43
78. Didymonteichos, Stadt in Karien. Die Bürger <heissen> Didymo- teichiten.®’
79. Dizeros, Fluss in Illyrien. Lykophron (1026) <erwähnt ihn>: „Wel- che sich bei der tiefen Furt des Dizeros niederliessen“. Mag sein, dass <der Fluss Aiönpos> davon seinen Namen hat, dass man dort nach Medea suchte (δίζησθαι).88 Das Ethnikon <lautet> Dizerier und Dizerit, <gebildet> wie <zu> Alotos Alotit.®
80. Dikaia, Stadt in Thrakien,?’ nach Dikaios <benannt>, einem Sohn des Poseidon. <***>. Das Ethnikon <lautet> Dikaiopolit. Wenn man es aber nach dem <landesüblichen> Typus <bilden> wollte, <lautet es> Di- kaier und Dikaieer. Es gibt noch eine andere <Stadt dieses Namens>, am Tyrrhenischen Golf <gelegen>, eine Kolonie von loniern. Dieselbe Stadt hat man Dikaiarcheia und Potioloi (Puteoli) genannt.?!
81. Dikaiarcheia, Stadt in Italien.?? Diese aber heisse, sagt man, Potioloi (Puteoli), wo Herodian Das Symposion (1,277,39-278,1) verfasst hat. Denn botia nennen die Römer die Zisternen, o/ere bedeutet ‚stinken‘; übeltiechend waren nämlich die Zisternen, welche <die Stadt> hatte. Das Ethnikon müsste Dikaiarcheer <lauten>. Es gibt aber auch <die Form> Dikaiarcheit, <gebildet> wie Zeleit.
87 Möglicherweise zu identifizieren mit dem mysischen Ort Δίδυμα τείχη (Plb. 5,77,8).
88 Woher Stephanos die Namensetymologie übernahm, ist nicht mehr zu eruieren; wie Sch. Lyc. 1021 und 1026 zeigen, benutzte Tzetzes neben Stephanos aber offenbar noch eine andere Quelle (s. Similia). Der Akzent bleibt in der Überlieferung unsicher; zur Anfangs- betonung vgl. Hdn. 1,197,7.
Das nach illyrischem Sprachgebrauch (vgl. St. Byz. 423,14; 589,17) und in Analogie zum ma- kedonischen Aloros gebildete Ethnikon kann nicht als Beweis dafür dienen, dass Stephanos bzw. der Epitomator Dizeros fälschlicherweise als πόλις (RQPN) bestimmte und nicht als Fluss; Ethnika zu Flüssen gibt es auch sonst, vgl. etwa a 390 (Apßıs), α 567 (Ἀχελῷος), 0 72 (Ovußpis), ı 14 (Ιάρδανος). Hin und wieder bezeichnet das Ethnikon von Gewässern Nym- phen (a 274) oder Anwohner (a 368, y 28).
Inventory Nr. 643.
Dem Artikel, wie er überliefert ist, mangelt es an Kohärenz; Meinekes Umstellung verleiht ihm zumindest eine logische Struktur. Freilich setzt das Ethnikon AıkatoTroAitns voraus, dass das entsprechende alternative Toponym Δικαιόπολις, wie es gut bezeugt ist, zuerst er- wähnt wurde; vgl. allerdings St. Byz. 471,17 (Νεῖλος). Der Hinweis auf eine zweite Stadt die- ses Namens (d.h. Dikaiopolis?) in Italien lässt vermuten, dass die Auskunft letztlich auf Har- pokration (8 65) zurückzuführen ist. Für die im Schlusssatz angeführte Identifikation mit Dikaiarcheia (8 81) fehlen Belege; Grumachs Diagnose einer Interpolation könnte also wohl berechtigt sein.
Inventory 5. 256.
8
Φ
9, 91
Θ
9
D
10
44 Δ
82 Δίκτη᾽ ὄρος Κρήτης. Καλλίμαχος &<v ὕμνοις» (fr. 707 Pfeiffer). τὸ ἐθνικὸν Δικταῖος καὶ Δικταία.
83 Δινδρύμη᾽ πόλις Μακεδονίας. τὸ ἐθνικὸν Δινδρυμαῖος.
84 Δίνδυμα: ὄρη τῆς Τρωάδος, ἀφ’ ὧν Δινδυμήνη ἡ ἱΡέα. ὁ τοπίτης Δινδυμαῖος. καὶ τὴν θεὸν Δινδυμήνην. «ἘΞῈΞ ὅτι καὶ Δινδυμηνός καὶ Δινδυμηνή καὶ Δινδύμιος καὶ Δινδυμία. ἐκ τόπου Δινδυμόθεν.
85 Διοβούλειον: πολίχνιον πλησίον τοῦ Πόντου. τὸ ἐθνικὸν Διο- βουλεύς, ὡς τὰ τῶν Φρυγίων πόλεων ἐθνικά.
86 Διόμεια: οὐδετέρως, δῆμος τῆς Alynidos φυλῆς. ὁ δημότης Διομειεύς. Ἡρακλῆς γὰρ ἐπιξενωθεὶς παρὰ Κολύττῳ ἠράσθη Διόμου τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ. οὗ ἀποθεω-ςθέντος ***>,
82 Call. Dian. 195-199 καὶ δὴ σχεδὸν ἥλατο πόντον | πρηόνος ἐξ ὑπάτοιο καὶ ἔνθορεν εἰς ἁλιήων | δίκτυα, τά σφ᾽ ἐσάωσαν: ὅθεν μετέπειτα Κύδωνες | νύμφην μὲν Δίκτυναν, ὄρος δ’ ὅθεν ἥλατο νύμφη | Δικταῖον καλέουσιν, de quibus disserit Str. 10,4,12 (C 479,2) οὐκ εὖ δὲ οὐδὲ τὸν Καλλίμαχον λέγειν φασὶν ὡς ἡ Βριτόμαρτις φεύγουσα τὴν Μίνω βίαν ἀπὸ τῆς Δίκτης ἅλοιτο εἰς ἁλιέων δίκτυα καὶ διὰ τοῦτο αὐτὴ μὲν Δίκτυννα ὑπὸ τῶν Κυδωνιατῶν προσαγορευθείη, Δίκτη δὲ τὸ ὄρος: οὐδὲ γὰρ ὅλως ἐκ γειτόνων ἐστὶ τοῖς τόποις τούτοις ἡ Κυδωνία, πρὸς δὲ τοῖς ἑσπερίοις κεῖται τῆς νήσου πέρασι" τῆς μέντοι Κυδωνίας ὄρος ἐστὶ Τίτυρος, ἐν ᾧ ἱερόν ἐστιν οὐ Δικταῖον, ἀλλὰ Δικτύνναιον; cf. etiam EM 276,12 Δίκτη ὄρος τῆς Κρήτης, καὶ ἄκρα κειμένη κατὰ τὸ Λιβυκὸν πέλαγος. καλεῖται δὲ καὶ οὐδετέρως. Ἄρα- τος (33) „AIKTw ἐν εὐώδει ὄρεος σχεδὸν ᾿Ιδαίοιο“.. ἀπὸ τοῦ τὸ Δίκτον. εἴρηται παρὰ τὸ τέκω τίκτω, τίκτα τὶς οὖσα, ἀπὸ τοῦ ἐκεῖ τεχθῆναι τὸν Δία. Ἀγαθοκλῆς (FGrHist 472 Ε 1b) δὲ θηλυκὸν ὄνομα εἶναι τὸ Δίκταιον ὄρος. οἵ δὲ νῆσον φασὶν εἶναι τὴν Δικτήν: καὶ ὄνομα ἀπὸ τῶν ἁλιευτικῶν δικτύων: ἐνταῦθα δὲ Διὸς ἄγαλμα ἀγένειον ἵστατο. λέγεται καὶ Δίκταιον, similiter Zonat. p. 520 84 Str. 12,5,3 (C 567,31) ἔστι δὲ καὶ ὄρος ὑπερκείμενον τῆς πόλεως (sc. Πεσσινοῦντος) τὸ Δίνδυμον, ἀφ᾽ οὗ ἡ Δινδυμήνη, καθάπερ ἀπὸ τῶν Κυβέλων ἡ Κυβέλη Sch. A.R. 1,985 Δίνδυμον δὲ ὄρος Κυζίκου ἱερὸν τῆς Ρέας, διὰ τὸ διδύμους μα- στοὺς ἐν αὐτῷ ἀνήκειν, ὥς φησι Φιλοστέφανος (FHG ΠῚ 29 F 2), οὕτω προσαγορευθέν’ σύμπασα δὲ ἡ Φρυγία ἱερὰ τῇ θεῷ. ἢ διὰ τὸ δύο ἔχειν ἄκρας οὕτω καλεῖται; EM 276,32 (ex Oro); Hsch. δ 1858; Zonar. p. 526 Eust. ad ı 361 (1346,12) 86 Sch. Ar. Ra. 6514 Ἡράκλεια τάν Διομείοις γίγνεται: δῆμος τῆς Αἰγηΐδος φυλῆς, ἀττὸὸ Διόμου, ἐρωμένου τοῦ Ἡρακλέους; cf. etiam Sch. Ar. Ach. 603}, Suid. δ1161 St. Byz. 393,24 Κυνόσαργες, γυμνάσιον ἐν τῇ Ἀττι- κῇ καὶ δῆμος, ἀπὸ Διόμου, ἀφ᾽ οὗ ὁ χῶρος Ἀθήνησι Διόμεια καλεῖται. Δίομος γὰρ Ἡρακλεῖ ὡς θεῷ θύων τὰ ξενώσων ἱερὰ Ἡρακλεῖ ἥρῳ ἔδειξε, καὶ αὐτῷ κύων λευκὸς ἁρπάσας τὰ μηρία εἰς τοῦτο τὸ χωρίον ἤνεγκεν gentile Διομειεύς apud Plu. Moralia 852a, sed Διομαιεύς in inscriptionibus Atticae, e.g. IG II/III? 2,2,1765,48; 3,1,4266,2
82 1 &<v ὕμνοις: Meineke (cl. St. Byz. 256,15 et 442,9): ἐ cum spat. 4-7 litt. ROPN τὸ ante ἐθ- vıkövom. RQP 83 ante lemma τέλος τοῦ ıß βιβλίου ἀρχὴ τοῦ ıy βιβλίου add. R, ἀρχὴ τοῦ βιβλίου P 84 1 ὄρη RQPFN: πόλις Pe 2 Δινδυμαῖος Holste (cf. Eust. ad ı 361): διν- δυμηναῖος ΚΟ, -uvalos PN Jlac. indic. Grumach (mon. Lobeck, Pathologiae prol. 196) 85 1 Διοβούλειον ... Διοβουλεύς Meineke (mon. Lobeck): Διοβούλιον ... διοβουλιεύς RQPN 862 κολύττω QPN: BoAUTTwR, Κολλύτῳ Meineke ἠράσθη RPFN: lac. indic. om. QPs« 3 ἀποθεωςθέντος" (sc. Ἡρακλέους) susp. Meincke (cf. St. Byz. 394,2), qui lac. indic.: ἀποθέω cum spat. P, ἄποθεω sine spat. RQON
D 45
82. Dikte, Berg auf Kreta. Kallimachos <erwähnt ihn> in den Aymnen (fr. 707 Pfeiffer). Das Ethnikon <lautet> Diktaier und Diktaierin.
83. Dindryme, Stadt in Makedonien. Das Ethnikon <lautet> Dindty- maier.
84. Dindyma, Gebirgszug in der Troas, nach welchem Rhea <den Bei- namen> Dindymene <hat>.3 Der Ortsansässige <heisst> Dindymaier, und <daher nennt man> auch die Göttin Dindymenerin. <***> dass man auch <endbetont> Dindymener und Dindymenerin <sagt>,?* ferner Dindymier und Dindymierin. <Das Topikon> für die Herkunft <lautet> ‚aus den Din- dyma-Bergen‘ (Δινδυμόθεν).
85. Diobuleion, Kleinstädtchen in der Nähe des Schwarzen Meeres. Das Ethnikon <lautet> Diobuleer, <gebildet>, wie <man> die Ethnika der phrygischen Städte <abzuleiten pflegt>.?5
86. Diomeia, als Neutrum verwendet, Demos der Phyle Aigeis. Der De- mot <heisst> Diomeieer. Denn Herakles verliebte sich, nachdem er als Gast bei Kolyttos Aufnahme und Bewirtung gefunden hatte, in dessen Sohn Dio- mos.? Als er (d.h. Herakles) vergöttlicht worden war, ***,
93 Gebirgszüge mit Heiligtümern der Kybele gibt es zwei: Einerseits derjenige, an dessen Fuss
Kyzikos liegt, andererseits derjenige im Grenzgebiet zwischen Phrygien und Galatien. Die anderweitig nicht bezeugte Lokalisierung in der Troas verrät Unsicherheit, doch scheint es sich hier um das zweitgenannte Gebirge zu handeln.
Oxytonese bei den Ethnika vorderasiatischer Toponyme ist gewöhnlich, vgl. Debrunner, Griechische Wortbildungslehre $ 321. Die Epiklese der Kybele ist als barytones Wort (Aıv- δυμήνη) gut bezeugt, als oxytones Δινδυμηνή hingegen bloss bei Str. 12,5,3 (C 567,32) als varia lectio. Dass die Grammatiker die Akzentuierung offenbar diskutierten, ergibt sich aus Eust. D. P. 1088 (p. 398,14) τὰ Πάταλα, ἀφ᾽ ὧν ἡ νῆσος Παταληνή ὀξυτόνως, ὡς οἱ ἀκριβεῖς λέγουσι. τινὲς δὲ καὶ βαρυτόνως Παταλήνην, ὡς Πριήνην, ἀναγιγνώσκουσιν. Ausführlicher dazu Lobeck, Pathologiae prol. 195.
55. Dazu s. St. Byz. y 99 mit Anm. 91; ferner Lobeck, Paralipomena 29.
56. Zum eponymen Heros s. RE V 1,831.
94
232
15
10
46 A
87 Διομήδεια: πόλις Δαυνίων, κτίσμα Διομήδους. καὶ νῆσος ἡ Διομήδεια, ἐν ἧ οἱ ἐρωδιοὶ χειροήθεις προσπετόμενοι καὶ εἰς τοὺς κόλπους δύοντες, ζοὕς φασιν ὅτι τοὺς ἑταίρους Διομήδους ἐκεῖ εἰς ὄρνιθας μετασχηματισθῆναι. ἔστι καὶ Διομήδεια πλησίον Apyupi<Tmwv>. τὸ ἐθνικὸν Διομηδεύς. ἄμεινον δὲ Διομήδειος.
88 Δῖον: πόλις Εὐβοίας περὶ τὸ Κήναιον. "Ounpos (Β 598).,,.Κήρινθόν τ᾽ ἔφαλον Δίου τ᾽ αἰπὺ πτολίεθρον“. ἔστι καὶ Μακεδονίας, ἔνθα τὸν ᾽᾿Ολυμπικὸν ἀγῶνα ἐτέλουν. τὸ ἐθνικὸν Διεύς. Παυσανίας (9,30,8) δὲ Δι- άστας φησί: Μακεδόνων γὰρ ὁ τύπος, Ορέσται Λυγκῆσται. γ ἔστι πρὸς τῷ Ἄθῳ, ὡς Θουκυδίδης (4,109,3). ὃ Θεσσαλίας. ε Πισιδίας. ς ᾿Ιταλίας. ζ κοίλης Συρίας, κτίσμα Ἀλεξάνδρου, {καὶ Πέλλα) ἧς τὸ ὕδωρ νοσηρόν. καὶ τὸ ἐθνικὸν Διηνός, ὡς δηλοῖ τὸ ἐπίγραμμα (p. XI Preger = Page, FGE 176)
87 de insula Diomedea et ardeis mansuetis Ps.-Antig. 172 Musso (= Call. fr. 407 XLIII Pfeiffer) Περὶ δὲ τῶν ζῴων Λύκον μὲν ἐν τῇ Διομηδείᾳ τῇ νήσῳ φησὶν ἱστορεῖν τοὺς ἐρωδιοὺς ὑπὸ μὲν τῶν Ἑλλήνων, ὅταν παραβάλλῃ τις εἰς τοὺς τόπους, οὐ μόνον ψανομένους ὑπομένειν, ἀλλὰ καὶ προσπετομένους εἰς τοὺς κόλπους ἐνδύνειν καὶ σαίνειν φιλοφρόνως. λέγεσθαι δέ τι τοιοῦτον ὑπὸ τῶν ἐγχωρίων, ὡς τῶν τοῦ Διομήδους ἑταίρων εἰς τὴν τῶν ὀρνέων τούτων φύσιν μετασχηματισθέντων, cf. etiam Ps.-Arist. Mir. 83647 (= 79 Giannini); Ael. NA 1,1; Lyc. 592-609 cum Sch. ad 592; Eust. D. P. 483 (p. 308,7) de insula et loco Diomedea prope Argyrippa sitis Str. 6,3,9 (C 283,32) 88 Eust. ad B538 (1431,18) Δίου δὲ πτολίεθρον al- πὺ τὸ Δῖον λέγει περιφραστικῶς ἐφ᾽ ὑψηλοῦ, ὡς εἰκός, ἱδρυμένον. κεῖται δέ, φασί, τὸ Δῖον τοῦτο περὶ τὸ Κήναιον τῆς Εὐβοίας ἀκρωτήριον. πολίτης αὐτοῦ Διηνός. ἦν δὲ καὶ Μακε- δονικόν, φασί, Δῖον, ἔνθα καὶ ᾿Ολυμπικὸς ἀγὼν ἐτελεῖτο: καὶ ἄλλαι δὲ πόλεις τὴν τοῦ Δίου κλῆσιν εἶχον, ὡς ὁ τὰ ᾿Εθνικὰ γράψας δηλοῖ, ἐν αἷς καὶ ἡ κατὰ κοίλην Συρίαν, Ἀλεξάνδρου κτίσμα, ἧς τὸ ὕδωρ νοσερόν᾽ ἐφ᾽ ᾧ καὶ ἐπίγραμμα: ,νᾶμα τὸ Διηνόν, γλυκερὸν ποτόν, ἢν δέ γε πίῃς, | παύσῃ μὲν δίψης, εὐθὺ δὲ καὶ βιότοιο“. ὁ δὲ Γεωγράφος (Str. 10,1,5 [C 446,11]) λέγει καί, ὅτι τὸ Δῖον ἐν τῷ ῥηθέντι ᾿᾽Ωρεῷ καὶ ᾿Αθῆναι Διάδες αὐτόθι, κτίσμα ᾿Αθηναίων de urbe Macedonica Th. 4,78,6; Str. 7 fr. 10a et b; Paus. 9,30,8 οἱ Διάσται (edd., vv. 11. διάται, δίασται, δίαται); de Olympiaco certamine cf. D. 5. 17,16,3-4 urbem in paeninsula Acte sitam enumerant — praeter Thucydidem (4,109,3), qui eius cives Aious appellat (2,96,2) — Ps.-Scyl. 66 (67) et Str. 7 fr. 15b de Dio oppido in Coele Syria sito, ab Alexandro condito cf. J. AJ 13,393; Ptol. Geog. 5,15,23 (5,14,18); Hierocl. 722,4
87 1 νῆσος RPP°(supra scr. alt. m.)N: TöTros ΟΡῆς 2 προσπετόμενοι RPN: προσπετόαρ cum spat. 3 litt. οἱ Q 3 oUs φασιν ὅτι vix sanum: ὥς φασιν ὅτι Berkel, οὗ φασιν förı} τοὺς ἑταίρους Διομήδους {Erei} eis ὄρνιθας μετασχηματισθῆναι dub. prop. Kambylis ἑτέρους R ἐκεῖ RQPN: κακεῖ Schneider (1849) 550 4 ἔστι καὶ «τόπος; Berkel Apyupi<mmwv> Meineke: &pyupi cum spat. ca. 3 litt. RQPN, Ἀργυρίππης Berkel (sed cf. adn. ad St. Byz. a 405) 88 1 Δῖον Xylander: AiovRQPN περὶ QPN: παρὰ R Κήναιον Xylander: Kivvaıov RQPN 3 ὀλυμπικὸν RQ: ὀλυμπιακὸν PN Διάστας Meineke (cl. Paus. codd.): δίαστάς R, διαστὰς QPN 4 Ὀρέσται Λυγκῆσται Meincke (cl. St. Byz. 522,5): ὀρέσται λυγκισταί R, ὀρεσταὶ Auykıotai QPN ἔστι Meineke: ἔσης ΚΟΡΝ, Θράκης Xylander, Ἀκτῆς dub. Gru- mach 6 καὶ Πέλλα del. Billerbeck (mon. Meineke; cf. Eust. ad B 538) voonpöv RQPN: vo- σερόν Westermann (ex Eust.)
D 47
87. Diomedeia, Stadt <im Lande> der Daunier, Gründung des Diome- des. Es gibt auch eine Insel Diomedeia, auf welcher die Reiher zahm herbei- fliegen und sich auf den Schoss <der Menschen> niederlassen; man sagt, die Gefährten des Diomedes seien dort in Vögel verwandelt worden. Es gibt fer- ner einen Ort <namens> Diomedeia in der Nähe <der Stadt> Argyrippa.?” Das Ethnikon <lautet> Diomedeer. Besser istaber <die Form> Diomedeier.
88. Dion, Stadt auf <der Insel> Euboia,?® beim <Vorgebirge> Kenaion. Homer (ll. 2,538) <erwähnt sie>: „Kerinthos auch an der Meeresküste und Dion, die Stadt am Steilhang“. Es gibt auch <eine Stadt namens Dion> in Makedonien,” wo man den Olympischen Wettkampf durchzuführen pflegte. Das Ethnikon <lautet> Dieer. Pausanias (9,30,8) nennt sie jedoch Diaster; denn dies ist die makedonische Bildungsweise, <wie> Orester, Lynkester.!% Ein drittes <Dion> gibt es beim Berg Athos,!"! wie Thukydides (4,109,3) <angibt>; ein viertes in Thessalien,'!” ein fünftes in Pisidien, ein sechstes in Italien. Ein siebtes <Dion ist eine Stadt> in Koile Syria,!® eine Gründung Alexanders <des Grossen>, deren Wasser unbekömmlich ist.!%% Und das Ethnikon <lautet> Diener, wie das <folgende> Epigramm zeigt (S. XI Pre- ger = Page, FGE 176):
9
SI
Der Artikel hat durch die Verkürzung an Klarheit eingebüsst. Erstens handelt es sich bei der erst genannten Stadt und der zuletzt erwähnten offensichtlich um dieselbe Örtlichkeit. Zwei- tens ist in der gerafften Erzählung über die Metamorphose von Diomedes’ Gefährten in Vögel die Syntax arg durcheinander geraten. Dass sich hinter dem unerträglichen Anakoluth obs φασιν ὅτι τοὺς ἑταίρους ... μετασχηματισθῆναι Textausfall verbirgt, ist nicht auszu- schliessen.
Inventory Nr. 368.
59. Inventory Nr. 534.
100 Dazu s. Fraser, Ethnic terminology 66 Anm. 13.
101. Inventory Nr. 569.
102 Inventory S. 687.
103 Cohen, Hell. settlements 2,245-247.
104 Die Erwähnung der Stadt Pella als Gründung Alexanders des Grossen ist hier, wie Meineke richtig sah, fehl am Platz. Aus der Tatsache, dass Eustathios (s. Similia) sie in seinem nahezu wörtlichen Referat nicht erwähnt, lässt sich auf spätere Interpolation schliessen; s. Cohen, Hell. settlements 2,265-268.
9
©
233
16
10
48 Δ
νᾶμα τὸ Διηνὸν γλυκερὸν ποτόν, ἢν δέ γε πίῃς, παύσῃ μὲν δίψης, εὐθὺ δὲ καὶ βιότου. τὸ κτητικὸν Διακός. καὶ τὸ θηλυκὸν Διάς, ὡς δηλοῦσιν αἵ γε περὶ ταύτην ἦσαν Διάδες Ἀθῆναι καλούμεναι. οἱ πολῖται ᾿Ἀθηναῖται.
89 Διονυσία: πόλις ᾿Ιταλίας. ἔστι καὶ Διονυσιάς. τὸ ἐθνικὸν Διονυ- σιεύς, ὡς Δημητριάς Δημητριεύς.
90 Διονύσου πόλις: ἐν τῷ Πόντῳ, ἡ πρότερον Κρουνοί ἀπὸ τῆς τῶν ὑδάτων καταρροῆς. „Alovuolakou δὲ προσπεσόντος ὕστερον | ἐκ τῆς θαλάττης τοῖς τόποις ἀγάλματος“ (Ps.-Scymn. fr. 2a Marcotte) οὕτως ἐκλήθη. εἰσὶ καὶ Κρουνοί χωρίον πρὸς δύσιν τῆς ἐχούσης τοὺς βασιλέας πόλεως. B Φρυγίας, κτίσμα Ἀττάλου καὶ Εὐμενοῦς ξόανον εὑρόντων Διονύσου περὶ τοὺς τόπους. γ τῆς ᾿ἸΙνδικῆς. ὃ Λιβύης. ε Θράκης. τὸ ἐθνι- κὸν Διονυσοπολίτης.
91 Διόπη᾽ πόλις Ἀρκαδίας, ὡς Φερεκύδης (FGrHist 3 F 160). τὸ ἐθνι- κὸν Διοπεύς ἢ Διοπίτης ὡς Σινωπίτης.
92 Διὸς ἱερόν: πολίχνιον ᾿Ιωνίας μεταξὺ Λεβέδου καὶ Κολοφῶνος. τὸ ἐθνικὸν Διοσιερίτης, ὡς Φλέγων ἐν a Ὀλυμπιάδων (FGrHist 257 F 3).
90 Ps.-Scymn. fr. 2b Marcotte (= Anon. Peripl. M. Eux. 78 [15r21 Diller]) αὕτη ἡ Διονυσόπολις πρῶτον ὠνομάζετο Kpouvoi διὰ τὰς τῶν ἐγγὺς ὑδάτων ἐκρύσεις" ἔπειτα δὲ μετωνομάσθη Ματιόπολις: ὕστερον δέ, Διονυσιακοῦ ἀγάλματος προσπεσόντος ἐκ τῆς θαλάσσης τοῖς τόποις, Διονυσόπολιν λέγουσι κληθῆναι πάλιν. ἐν μεθορίοις δὲ τῆς Κροβύζων καὶ Σκυθῶν χώρας κειμένη μιγάδας Ἕλληνας οἰκητὰς ἔχει, Plin. nat. 4,44 nunc habet Dionysopolim, Crunon an- tea dictam _Dionysopolitae incolae Phrygiae urbis apud Plin. nat. 5,106 Indiae urbs Dionysopolis (i.e. Nysa) apud Ptol. Geog. 7,1,43 de Libyca urbe Διονύσου πόλις cf. Str. 7,3,6 (C 299,18); Eust. ad « 3 (1 363,18) 92 cf. Th. 8,19,2 gentilia Διοσιρίτης (IG P 1,37,27) et Διοσερίτης (IG B 1,289,1,42)
9 dınvov RQPN Eust.: Διηνῶν dub. Meineke ἢν δέ γε πίῃς Eust.: ἠνιδὲ ins ΚΟ, ἢν ἰδὲ πίῃς PN, ἢν δὲ πίῃς νιν dub. Meineke 10 παύσῃ RQPN Eust.: παύσει V εὐθὺς R 11 περὶ ταύτην ἦσαν ΚΟΡΝ: περὶ τὴν Εὔβοιαν dub. Meineke 12 δυάδες αὶ πολῖται ἀθηναῖται ΚΕ: -ίται -ITaı QPN 891 Διονυσία Meineke: Διονύσια ΚΟΡΝ 90 1 κρουνοί ΡΝ: Koupvoi RQ 4 εἰσὶ δὲ καὶ N κρουνοὶ PN: κρυνοὶ RQ τοὺς βασιλέας RQ: τὸν βασιλέα PN 91 2 διωπίτης 92 1 κολοφῶνος RPP*(suppl. alt. m.)N: spat. 4 litt. φῶνος QPıe 2 ’OAun- πιάδων Holste: ὀλυμπιάδος RQP*, -άδι PPe(alt. m.)N
10
D 49
Der Quell von Dion bietet süssen Trank; trinkt man erst davon, löscht er zwar den Durst, sogleich aber auch das Leben aus. Das Ktetikon <lautet> diakisch. Und das Femininum Diadin (Διάς), wie der Name Athenai Diades, der sich auf eben diese <Stadt Euboias> bezog, be- weist.!05 Ihre Bürger <heissen> Athenaiten.
89. Dionysia, Stadt in Italien. Es gibt auch Dionysias.!” Das Ethnikon <lautet> Dionysieer, <gebildet> wie <zu> Demetrias Demetricer.
90. Dionysupolis (Dionysopolis), am Schwarzen Meer <gelegen>,!7 die früher Krunoi (Quellbäche) <hiess>, nach dem Herabfliessen der Quell- wasser. „Als aber später eine Statue des Dionysos aus dem Meer an <die Küste> der dortigen Gegend gespült worden war“ (Ps.-Scymn. fr. 2a Mar- cotte), hat man sie so benannt. Es gibt auch eine Örtlichkeit Krunoi im Wes- ten der Kaiserstadt.!% Ein zweites <Dionysopolis liegt> in Phrygien,!” eine Gründung von Attalos (11.) und von Eumenes (II.), welche in der dortigen Gegend eine hölzerne Statue des Dionysos gefunden hatten. Ein drittes <be- findet sich> in Indien, !! ein viertes in Libyen, ein fünftes in Thrakien. Das Ethnikon <lautet> Dionysopolit.
91. Diope, Stadt in Arkadien, wie Pherekydes (FGrHist 3 F 160) <an- gibt>. Das Ethnikon <lautet> Diopeer oder Diopit, <gebildet> wie Sinopit.
92. Dioshieron, Kleinstädtchen in Ionien,!!! zwischen Lebedos und Ko- lophon <gelegen>. Das Ethnikon <lautet> Dioshierit, wie Phlegon im ers- ten Buch der Olympiaden (FGrHist 257 F 3) <angibt>.!!?
105 Vgl. St. Byz. a 80 (34,19).
106 Eine italische Örtlichkeit namens Dionysia ist unbekannt. Plinius erwähnt den Namen für eine Insel, welche Aitolien vorgelagert ist (nat. 4,53), sowie für eine im lykischen Meer (nat. 5,131). Worauf das Toponym Dionysias geht, ist völlig ungewiss. Bei Ps.-Scyl. 100 (83) wäre der Ort identisch mit der bereits erwähnten Iykischen Insel. Zudem bezeichnet Dionysias alternativ die Insel Naxos (Plin. nat. 4,67; D. S. 5,52). Dionysias heisst auch eine befestigte Zollstation (ptolemäisch-römisch) westlich des Moirissces (Ptol. Geog. 4,5,36 [4,5,15]); Cal- derini/Daris, Dizionario 2,2,107-110. Bekannt ist ferner eine Siedlung im südlichen Syrien; dazu Cohen, Hell. settlements 2,247.
107 Inventory Nr. 684.
108 Gemeint ist wohl Konstantinopel (so Holste); ein späterer Einschub, wie Meineke vermerkt „dicendi genus interpolatoris barbariem redolet“.
109 Cohen, Hell. settlements 1,293-295.
110 Cohen, Hell. settlements 2,55.
11 Inventory Nr. 842; zu unterscheiden vom Iydischen Dioshieron am Tmolos (Ptol. Geog. 5,2,17 [5,2,14]; Hierocl. 659,12).
112 Die Varianten des Buchtitels, ᾿Ολυμπιάδος (RQP*) und ᾿Ολυμπιάδι (PP°N), haben ihren Ursprung offensichtlich in einer Abkürzung der Vorlage. Holstes Verbesserung Ολυμ- πιάδων stellt die Form her, in welcher Stephanos bei Präpositionsgebrauch (ἐν) das Werk ge- wöhnlich zitiert, z.B. 145,15; 177,17; 204,2.
234
15
20
10
50 Δ
93 Διοσκουριάς: μία τῶν ἐν Λιβύῃ Λευκῶν νήσων. ὁ νησιώτης Διοσ- κουρίτης. ἔστι καὶ ἑτέρα περὶ τὸν Πόντον, ἥτις Σεραστόπολις καλεῖται καὶ πρότερον δὲ Αἷα ἐκικλήσκετο, ὡς Νικάνωρ (FHG ΠῚ 633 12). ὁ πολίτης Διοσκουριεύς. ἔστι καὶ ἐν τῇ Ἐρυθρᾷ θαλάσσῃ νῆσος Διοσκουρίδου.
94 Διοσκούρων κώμη: Λιβύης, ἐν ἣ τὸν Πάριν ἐπιδιώξαντες ἥρτα- σαν τὴν Ἑλένην οἱ Διόσκουροι καὶ ἐνῴκησαν. ὁ κωμήτης Διοσκου- ροκωμήτης ὡς Μεγαλοκωμήτης, ἐκ δύο ἕν παράγωγον.
95 Διὸς πόλις: ἡ μεγάλη πόλις τῆς Αἰγυπτίας Θηβαΐδος, ἡ λε- γομένη ἑκατόμπυλος, κτίσμα ᾿Οσίριδος καὶ Ἴσιδος. τπττρὶν δὲ ὑπττὸ Περσῶν ἀφανισθῆναι, φησὶ Ἑκαταῖος (FGrHist 264 Ε 19b), ὅτι μυρίας τρισχιλίας κώμας εἶχε καὶ τριάκοντα, ἀνθρώπων δὲ μυριάδας ἑπτακοσίας, ἀρουρῶν δὲ τόπον μεμετρημένον γψ, ρ δὲ πύλας διακεκοσμημένας, τετρακόσια στάδια τὸ μῆκος. εἰσὶ δὲ καὶ ἄλλαι μικραὶ ἐν Αἰγύπτῳ δ, ὧν ἐν τῇ μιᾷ τιθασεύουσι τοὺς κροκοδείλους, ἐν ἄντροις καὶ φρέασι σέβοντες, μηδὲ τοῦ ποταμοῦ γευόμενοι, und εἰ σφόδρα θέλοιντο. ς Λυδίας. Z Πα- λαιστίνης. ὁ πολίτης Διοπολίτης.
93 de Leucis insulis cf. Ps.-Scyl. 109 (92) ἔχονται δὲ τούτων Δρέπανον, νῆσοι Ποντιαὶ τρεῖς, καὶ τούτων Λευκαὶ καλούμεναι de Dioscuriade urbe in Colchorum terra sita cf. Str. 11,2,14-16 (C 496,34) nominis mutationem memorant Ptol. Geog, 5,10,2 (5,9,2) Διοσκουριὰς ἡ καὶ Σεβαστόπολις, Arr. Peripl. M. Eux. 10,4 insula (cum oppido) Dioscoridae apud Ptol. Geog. 6,7,45; 8,22,17 94 Ptol. Geog. 4,5,28-29 (4,5,13) Μαρμαρικῆς μὲν οὖν εἶσι κῶμαι μεσόγειοι" ... Alooköpwv 95 Sch. ΡΊ ad | 383c (= Porph. 1,137,22 Schrader; vide Erbse II 480 ad loc.) ἐν ταύτῃ δὲ ἦν πρότερον τὰ βασίλεια τῆς Αἰγύπτου, eis ἃ πολλοὺς ἔφερον φόρους Λίβυες, Αἰγύπτιοι, Αἰθίοπες, νῦν δὲ Διόσπολις ὀνομάζεται. εἶχε δὲ κώμας μὲν τρισμυρίας τρισχιλίας τριάκοντα" τὸ δὲ ἄστυ εἶχεν ἀρούρας τρισχιλίας ἑπτακοσίας καὶ τύλας ἑκατόν, ἀνδρῶν δὲ μυριάδας ἑπτακοσίας. ταύτην ἐτείχισεν ὁ βασιλεὺς σσιρις. ἐξ ἑκάστης δὲ πύλης ἐστράτευον ὁπλῖται μὲν μύριοι, ἱττττῆες δὲ χίλιοι, ἁρματηλάται δὲ διακόσιοι. ταύτην Ἕλληνες Θήβην ὠνόμαζον ἀπὸ τῆς Νείλου ἢ Ἀσωποῦ ἢ Πρωτέως θυγατρός. ἐπορθήθη δὲ ὑπὸ Περσῶν, Eust. ad | 382-384 (II 737,17); cf. etiam Str. 17,1,46 (C 815,28) Ptol. Geog. 4,5,73 (4,5,32) Θηβῶν νομὸς καὶ μητρόπολις Διὸς πόλις Μεγάλη Diospolis Parva inter Abydum et Tentyra sita describitur apud Str. 17,1,44 (C 814,26) Μετὰ δὲ τὴν Ἄβυ- δον Διὸς πόλις (Kramer, διόσπολις codd.) ἡ μικρά, εἶτα Tevrupa πόλις. ἐνταῦθα δὲ δια- φερόντως παρὰ τοὺς ἄλλους Αἰγυπτίους ὁ κροκόδειλος ἠτίμωται καὶ ἔχθιστος τῶν ἁπάντων θηρίων νενόμισται. οἱ μὲν γὰρ ἄλλοι καίπερ εἰδότες τὴν κακίαν τοῦ ζῴου καὶ ὡς ὀλέθριον τῷ ἀνθρωπίνῳ γένει σέβονται ὅμως καὶ ἀπέχονται, οὗτοι δὲ πάντα τρόπον ἀνιχνεύουσι καὶ ἐκφθείρουσιν αὐτούς Diospolitanae urbis in Palaestina sitae mentionem fa- ciunt Hierocl. 718,4; Theodoret. Hist. 1,5,5 Λύδδα δέ ἐστιν ἡ νῦν καλουμένη Διόσπολις
93 1 Διοσκουριάς ΡΝ: Διοσκουρίας RQ λευκῶν ΟΡΝ: -οὔ 2 περὶ τὸν Ο: περὶ R, παρὰ τόὸνΡΝ σεβανόπολις 5 ἐκικλήσκετο ΡΡ-(-κικλή- alt. m.)N: ἐκεκλή- RQ 4 διοσκουρίδου ΚΟ: διοσκορ- PN 941 «κώμη; Λιβύης Kambylis, Λιβύης «κώμη! susp. Billerbeck (cl. St. Byz. 336,12) 2 οἱ διόσκουροι om. PN καὶ ἐνῴκησαν Holste: ἣν @knoav ΡΝ, ὦὥκησαν R, ὥκισαν Q, ἣν ᾧκισαν Salmasius 951 Διὸς πόλις ΚΟΡΝ: Διόσπολις Meineke 2 ἑκατόμπυ- λος ΚΟ: ἑκατόμπολις ΡΝ 2.Ἑ καταῖος A.H.L. Heeren: κάτων ΚΟΡΝ Porph,, alii alia (vide Ja- coby ad loc) 5 yy' p ΒΟΡΝ: τρισχιλίων καὶ ἑπτακοσίων, ἑκατὸν Ald. πύλας διακε- κοσμημένας Berkel: πύλαι διακεκοσμημέναι ROPN 7 .τιθασεύουσι RQ: -σσεύουσι PN μηδὲ Xylander: μὴ δὲ RQPN ὃ θέλοιντο Salmasius: λέγοιντο ΚΟΡΝ 9 διοπολίτης ΚΟΡΝ (cf. St. Byz. 692,20; Ptol. Geog, 4,5,67): Διοσπολίτης Berkel
D 51
93. Dioskurias, eine von den Weissen Inseln vor <der Küste> Libyens. Der Inselbewohner <heisst> Dioskurit. Es gibt noch ein weiteres <Diosku- 1145», am Schwatzen Meer <gelegen>,!13 welches Sebastopolis heisst und früher Aia genannt worden war, wie Nikanor (FHG ΠῚ 633 F 12) <angibt>. Der Bürger <heisst> Dioskurieer. Zudem gibt es im Roten Meer eine Insel des Dioskurides.
94. Dioskuron-Kome (Dioskurendorf), in Libyen <gelegen>,!!* in wel- chem die Dioskuren, die Paris nachgesetzt hatten, Helena <wieder> in ihre Gewalt brachten und <danach> Wohnsitz nahmen.!!5 Der Dorfbewohner <heisst> Dioskurokomet, <gebildet> wie Megalokomet, aus zwei <Stamm- wörtern> als ein <Kompositum> abgeleitet.
95. Diospolis, Hauptstadt (Diospolis Magna) der ägyptischen 'Thebais; genannt die Hunderttorige, eine Gründung des Osiris und der Isis. Vor ihrer Zerstörung durch die Perser habe sie aber, sagt Hekataios (FGrHist 264 F 19b), dreizehntausend und dreissig Dörfer besessen, ferner <eine Bevölke- rung von> siebenhunderttausend Menschen, weiter ein vermessenes Acker- land von dreitausendsiebenhundert Morgen sowie hundert gleichmässig angelegte Tore, <wobei die ganze Stadtmauer> vierhundert Stadien lang war. Es gibt zudem vier kleine Städte <dieses Namens, d.h. Diospolis Parva> in Ägypten. In einer von diesen zähmen <die Ägypter> die <heiligen> Kroko- dile, wobei sie <die Tiere> in Grotten und Brunnen verehren und nicht ein- mal aus dem Fluss (d.h. Nil) trinken, selbst wenn sie heftig Lust danach ver- spüren.!!° Ein sechstes <Diospolis ist eine Stadt> in Lydien, ein siebtes in Palästina. Der Bürger <heisst> Diopolit.
113 Inventory Nr. 709.
114 Zwar interpungieren die Hss nach Διοσκούρων, fassen also κώμῃ als das Interpretament
auf. Das Ethnikon sowie die Erklärung von dessen Bildung am Schluss des Artikels sind je-
doch ein deutlicher Hinweis, dass κώμη Bestandteil des Toponyms ist; vgl. 9 57 (Θρᾳκῶν
κώμη), ı 89 (Ἵππου κώμη) sowie Μεγάλη κώμη (348,6-7), ferner 504,13.
Für diese Sagenversion ist Stephanos zwar der einzige Zeuge, doch geht aus der Erzählung bei
Paus. 3,16,1-3 hervor, dass bereits eine ältere Version die Dioskuren nach Kyrene gelangen
lässt.
116 Calderini/Daris, Dizionario 2,2,116-119. Von den vier von Stephanos erwähnten ägypti- schen Städten namens Diospolis Parva lässt sich dank Strabon (17,1,44) mit einiger Sicher- heit bloss diejenige identifizieren (Διόσπολις ἄνω), welche auf dem linken Nilufer zwischen Ptolemais Hermiu und Tentyra liegt; eine weitere mag mit Διόσπολις κάτω (Str. 17,1,19 [C 802,15]; Hierocl. 725,1) identisch sein. Die Aufzucht und Verehrung von Krokodilen wird bei antiken Autoren mehrfach erwähnt; s. J.M.C. Toynbee, Tierwelt der Antike (Mainz 1983) 211-213. Während sich Stephanos im Artikel KpokodeiAwv πόλις (385,16) auf Herodot (2,148; vgl. auch 2,69) beruft, scheint er hier Strabon (17,1,44; vgl. auch 1,38) zu folgen.
115
235
16
20
52 A
96 Διοχίτης: κώμη Αἰγύπτου, ἐν ἧ τέθαπται σσιρις. ἐθνικὸν TO αὐτὸ Διοχίτης.
97 Δίπαια: πόλις Ἀρκαδίας. τὸ ἐθνικὸν Διπαιεύς. ἀλλὰ καὶ ἡ πόλις οὕτως.
98 Δίρφυς: ὄρος Εὐβοίας, ὡς Εὐφορίων (fr. 99 Lightfoot = fr. 73 Powell). τὸ ἐθνικὸν Δίρφυος. καὶ Διρφύα ἡ Ἥρα τιμᾶται.
99 Δισοραί: ἔθνος Θράκιον, Ἑκαταῖος Εὐρώπῃ (FGrHist 1 Ε 178).
100 Δίφροι: πόλις Φοινίκων. τὸ ἐθνικὸν ὁμώνυμον.
101 Διωνία: πόλις, ἣν συγκαταλέγει ταῖς Κυπρίαις πόλεσι Θεό- πομπος τε Φιλιππικῶν (FGrHist 115 F 115). τὸ ἐθνικὸν Διωνιᾶται ὡς Κυδωνιᾶται.
102 Δόβηρος: πόλις Παιονίας. οἱ πολῖται Δόβηρες.
103 Δοίαντος πεδίον: Φρυγίας. Ἄκμονα γὰρ καὶ Δοίαντά φασιν ἀδελ- φούς, ἀφ’ ὧν τὸ Δοιάντιον καὶ Ἀκμόνιον ἄλσος.
104 Δοκίμειον: πόλις Φρυγίας, ws Εὐδαίμων (RE VI 1,885 Nr. 8). τὸ ἐθνικὸν Δοκιμεύς κατὰ τέχνην, κατὰ δὲ τὴν συνήθειαν Δοκιμηνός, ἀφ᾽ οὗ τὰ μάρμαρα οὕτω φασί.
96 Plu. Moralia 3594 οὐχ ἥκιστα δ᾽ ἡ τῶν ᾿Οσιρείων δόξα, πολλαχοῦ κεῖσθαι λεγομένου τοῦ σώματος: τήν τε γὰρ Διοχίτην (suppl. Holwerda [e St. Byz.], lacunam indic. codd.) ὀνομάζε- σθαι πολίχνην λέγουσιν, ὡς μόνην τὸν ἀληθινὸν ἔχουσαν 97 Isoc. 6,99 Ev Διπαίᾳ, sed plur. numeri Διταιεῖς apud Hdt. 9,35,2; Paus. e.g. 3,11,7; 8,8,6 et 45,2; St. Byz. 484,7 ᾿Οδυσσεῖς" πόλις ᾿Ιβηρίας ... ὡς Arapveis (a 514 Ἄταρνο) καὶ Διτταιεῖς 98 Sch. Lyc. 374c Τρύχατα δὲ ὄρος Εὐβοίας καὶ Νέδων ὁμοίως: καὶ Διρφωσσὸς καὶ Διάκρια ὄρη Εὐβοίας. τὸν δὲ Διρ- φωσσὸν ὁ Εὐφορίων (fr. 99 Lightfoot = fr. 73 Powell) Δίρφυν καλεῖ, Δίρφυν ἀνὰ τρηχεῖαν ὑπ᾽ Εὐβοίῃ KekövioTo“, ad quae Tzetzes (575) e Stephano addidit Δίρφυς ὄρος Εὐβοίας ὡς Εὐφορίων 102 Hdt. 7,113,1 Παίονας Δόβηράς τε, Th. 2,98,2 ἀφίκοντο ἐς Δόβηρον τὴν Παιονικήν, Str. 7 fr. 16a; Ptol. Geog. 3,13,28 (3,12,25) 103 St. Byz. a 162 (60,18) Ἀκμόνιον ἄλσος ... εἰρήσεται Ev τῷ περὶ Δοίαντος πεδίου A.R. 2,373 Δοίαντος πεδίον, cum Sch. ad 2,373-76a ἔνθα δὲ Δοίαντος Tred<iov>: Δοίας καὶ Ἄκμων ἀδελφοί: τίνος δὲ πτατρός, οὐ φέ- ρεται, ὥς φησι Φερεκύδης (FGrHist 3 F 15b). πλησίον δέ, φησί, τοῦ Δοίαντος πεδίου εἰσὶ τρεῖς πόλεις, ἔνθα κατῴκουν αἱ Ἀμαζόνες, Λυκαστία, Θεμίσκυρα καὶ Χαδησία 104 St. Byz. 592,3 Σύνναδα: πόλις Φρυγίας, ... καὶ Δοκίμεια κώμη ἐπέκεινα αὐτῆς ... οἱ δ᾽ ἐπιχώριοι Δοκιμῖτιν καὶ Δοκιμαίαν“, e Str. 12,8,14 (C 577,12) ἐπέκεινα δ᾽ ἐστὶ Δοκίμεια κώμη καὶ τὸ λατόμιον τοῦ Συνναδικοῦ λίθου (οὕτω μὲν Ρωμαῖοι καλοῦσιν, οἱ δ᾽ ἐπιχώριοι Δοκιμίτην καὶ Δοκιμαῖον Eust. D. Ρ 815 (p. 360,41) καὶ τρίτη ἡ λεγομένη ᾿Επίκτητος, ἐν ἧ τὸ Κοτυ- άειον καὶ τὸ Δορύλαιον, ὡς ὁ Γεωγράφος (Str. 12,8,12 [C 576,20]) ἱστορεῖ, τὸ καὶ Δορυλάει- ον, κατὰ δὲ τὴν ὀρθογραφικὴν τέχνην καὶ Δορύλλειον, διὰ διφθόγγου, ὥσπερ καὶ Δοκίμει- ον, πόλις καὶ αὐτὸ Φρυγίας; Phlp. Diff. 8 12 p. 17 Daly Δοκίμιον: ἡ τῆς Φρυγίας πόλις προπαροξύνεται καὶ διὰ τοῦ ı γράφεται; Choerob. An. Ox. 2,197,10
96 1 Διοχίτης novum tmema PN: διοχιτίτ supra scr.) et διοχίτηῃ in marg. R, διοχίτης Q, uter- que cod. hanc sectionem cum 8 95 coniungit post τέθατται spat. ca. 12 litt. indic. RQ 2 διο- τειχίτης R 101 1 καταλέγει N 2 διωνιᾶται et κυδωνιᾶται RQP: -ἀται bis QPN 102 παιονίας R: πταιωνίας QPN πολῖται Ald.: -[ἰται RQPN 103 1 Δοίαντος πεδίον" interp. Jacoby (cl. supra a 162 [61,2]): Δοίαντος: πεδίον Q, sine interpunctione R, δοίαντες" πεδίον PN 2 δοιάντειον ἢ ἀκμόνιον ΟΡ: -μόνειον (ex -uwveiov) RPC, -uwvıov N ἄλσος Jacoby: ἄλση RQOPN
D 53
96. Diochites, Dorf in Ägypten, wo Osiris begraben liegt. Als Ethnikon <dient> dieselbe Form Διοχίτης (Diochit).'17
97. Dipaia, Stadt in Arkadien.!!® Das Ethnikon <lautet> Dipaieer (Διπαιεύς). Aber auch die Stadt <heisst> so (d.h. Artraueis).
98. Dirphys, Berg auf Euboia, wie Euphorion (fr. 99 Lightfoot = fr. 73 Powell) <angibt>. Das Ethnikon <lautet> Dirphyer. Und man verehrt <dort> Hera <mit Beinamen> Dirphya.
99. Disorer, thrakisches Volk; Hekataios <nennt sie> in der Europe (FGrHist 1 F 178).1}
100. Diphroi, Stadt der Phönizier. Das Ethnikon <im Plural> ist gleich- lautend.
101. Dionia, Stadt, die Theopomp im fünfzehnten Buch der Philippika (FGrHist 115 F 115) zusammen mit den kyprischen Städten aufzählt. Das Ethnikon <lautet> Dioniaten, <gebildet> wie Kydoniaten.
102. Doberos, Stadt in Paionien. Die Bürger <heissen> Doberen.
103. Doias-Ebene, in Phrygien. Akmon und Doias, heisst es, waren näm- lich Brüder, von welchen die Bezeichnung Doiantische <Ebene> und Akmo- nischer Hain <kommt>.
104. Dokimeion, Stadt in Phrygien,!?0 wie Eudaimon (aus Pelusion, RE V1 1,885 Nr. 8) <angibt>. Das Ethnikon <lautet> Dokimeer, nach den Re- geln der Grammatiker <gebildet>, nach Landesbrauch jedoch Dokimener;!?! daher geben sie auch dem <dortigen> Marmor diesen Namen.
117 Die Überlieferung des Artikels ist in mehrfacher Hinsicht gestört oder zumindest unsicher. Da der Ort unbekannt ist (denn Plu. Moralia 359a ist aus Stephanos ergänzt), fehlen Anhalts- punkte für Klärung des Toponyms sowie eine mögliche Ergänzung der Lücke in RQ. Als Be- stattungsort für Osiris erwähnt Stephanos auch Busiris (B 154) sowie Taphositis (609,7).
118 Inventory Nr. 268.
119 Das Volk ist unbekannt; es fehlt daher eine Grundlage sowohl für Meinekes Vermutungen Δισόραι oder Aroopoioı als auch für eine mögliche Verbindung mit Hdt. 5,17,2 Alowpov ὄρος, wie sie Jacoby erwog (Kommentar, $. 349).
120 Cohen, Hell. settlements 1,295-299.
121 Zur Bildung phrygischer Toponyme und der entsprechenden Ethnika 5. oben ὃ 85 mit Anm. 95.
10
16
21
54 Δ
105 Δόλβας πόλις τῆς Ἀδιαβηνῆς, Appıavös ıy Παρθικῶν (FGrHist 156 F 43). τὸ ἐθνικὸν Δολβαῖος καὶ Δολβηνός.
106 Δολίονες: οἱ τὴν Κύζικον οἰκοῦντες, οὺὃς Δολιέας eittev Ἑκαταῖος (FGrHist 1 F 219). λέγονται καὶ Δολιόνιοι, καὶ θηλυκῶς Δολιονία.
107 Δολίχη. νῆσος πρὸς τῇ Λυκίᾳ, ὡς Καλλίμαχος (Dian. 187). ᾿Αλέξανδρος ἐν τῷ Λυκίας περίττλῳ (FGrHist 273 F 65) Δολιχίστην αὐτήν φησιν. ἔστι καὶ Δολίχη πόλις τῆς Κομμαγηνῆς. ἐθνικὸν Δολιχαῖος Ζεύς: οἱ 8’ ἐπιχώριοι Δολιχηνοί λέγονται. τῆς δὲ Λυκιακῆς Δολίχης Δολιχεύς. ὁ γὰρ τύπος συνήθης τοῖς Λυκίοις. τῆς δὲ Δολιχίστης Δολι- χιστεύς.
108 Δόλογκοι: ἔθνος Θράκης, ἀτὸ Δολόγκου τοῦ ἀδελφοῦ Βιθυνοῦ. τὸ ἐθνικὸν Δολόγκιος καὶ Δολογκιάς καὶ Δολογκιάδης.
109 Δόλοπες: ἔθνος Θεσσαλῶν ἔγγιστα, ἀπὸ Δόλοπος. ἡ χώρα Δο- λοπία καὶ Δολοττηίς.
110 Δομετιούπολις" ᾿Ισαυρίας πόλις. ὁ πολίτης Δομετιοπολίτης.
106 Str. 12,4,4 (C 564,13) ἔτι Δολιόνων τῶν περὶ Κύζικον; St. Byz. 391,6 Ὅμηρος δὲ τοὺς κατοικοῦντας Κύζικον Δολίονάς φησιν A.R. 1,1029 Δολιονίῳ ... δήμῳ et 1070 Δολιονίῃσι γυναιξὶν regio Δολιονία appellatur in Sch. Α. Κ. 1,1114-15b, sed Δολιονίς apud Str. 12,8,11 (© 576,11) πρὸς δὲ τῇ Δολιονίδι; 14,5,29 (C 681,19); Plin. nat. 5,142 Dobionis 107 Call. Dian. 187 νήσων μὲν Δολίχη, πολίων δέ τοι εὔαδε Πέργη; Ptol. Geog. 5,3,9 (5,3,6) Νῆσοι δὲ παράκεινται τῇ Λυκίᾳ: Μεγίστη νῆσος, Δολιχίστη νῆσος, ... de accentu Ps.-Arc. 133,15 τὰ εἰς χῃ παραληγόμενα 1 βαρύνεται: Δολίχη (νῆσος, δολιχή δὲ ἡ μακρά), ..., Eust. ad Β 625 (474,1) ἔστι δέ, φασί (immo φησὶν ὁ τὰ ᾿Εθνικὰ ἐκθεὶς), καὶ νῆσος Δολιχὴ πρὸς τῇ Λυκίᾳ, ἣν καὶ Δολιχίστην ἔλεγον. τάχα δέ, ὡς καὶ παρὰ τὸ μακρόν ἡ Μάκρις τε καὶ ἡ Μάκρη, οὕτω καὶ παρὰ τὸ δολιχόν ἡ AoAiyn urbs Commagenes apud Ptol. Geog. 5,15,10 (5,14,8) Κομ- μαγηνῆς ... Δολίχη; Hierocl. 713,3 108 Sch. Lyc. 532b-533a Δόλογκοι ἔθνος Θρᾳκικόν, ἀπὸ Δολόγκου τοῦ Κρόνου καὶ Θράκης ὠνομασμένον St. Byz. β 98 Βιθυνία: πρὸς τῷ Πόντῳ χώρα, ἀπὸ Βιθυνοῦ τοῦ Διὸς καὶ Θράκης τῆς Τιτανίδος, ἣ ἐκ μὲν Διὸς ἔσχε Βιθυνόν, ἐκ δὲ Κρόνου Δόλογκον, vide adn. 85; St. ΒγΖ.θ56 109 Eust. ad |.484 (1 768,23) ᾿Εσχατιὰ δὲ πταρὰ μὲν τῷ ποιητῇ τὸ ἁπλῶς ἔσχατον κατὰ τόπον μέρος, ... Δόλοπες δὲ ἔθνος Θετταλικὸν ἐν ἐσχατιᾷ τῆς Φθίας. καὶ οὗτοι μὲν Δόλοπες ἀπό τινος ἐθνάρχου Δόλοπτος Δολοπία ε.ρ». Th. 2,102,2; Str. 9,5,17 (C 437,17), Δολοτπηίς apud A.R. 1,68 Κτιμένην Δολοπηίδα, quam Stepha- nus s.v. Krıuevn (389,1) laudat 110 Const. Porph. Them. XIII 18 Δομετιούπολις, Ptol. Geog. 5,8,5 (5,7,5) Δομιτιότπολις
105 1 ἀδιαβηνῆς Q: ἀδαβηνῆς R, ἀριαδηνῆς PN 106 1 «περὶ: τὴν Berkel (e Str., at cf. St. Byz. 391,6) δολιαίας αὶ 2 θηλυκὸν 1071 Δολίχη Meineke: Δολιχή ROPN 53 φησιν ΚΕ: φασιν ΟΡΝ ἔστι δὲ καὶ Ν᾽ Δολίχη Pinedo (e Ptol. Geog,): δολιχινὴ R, δολιχηνὴ QPN 4 δολιχηνοί λέγονται ΚΟΡΝ: Δολιχηνοί λέγουσι dub. Meineke, Δολιχηνός λέγουσιν Gru- mach Δολίχης Meineke: δολιχῆς ROPN 110 δομετιουπολίτης κὶ
D 55
105. Dolba, Stadt in der <Landschaft> Adiabene; Arrian <erwähnt sie> im dreizehnten Buch der Parthika (FGrHist 156 F 43). Das Ethnikon <lau- tet> Dolbaier und Dolbener.
106. Dolionen, die Bewohner von Kyzikos, welche Hekataios (FGrHist 1 F 219) Dolieer genannt hat. Sie heissen auch Dolionier, und im Femininum <sagt man> Dolionierin.
107. Doliche, Insel vor <der Küste> Lykiens,!”? wie Kallimachos (Dian. 187) <angibt>. Alexander (Polyhistor) nennt sie im Periplus Lykiens (FGrHist 273 F 65) Dolichiste. Es gibt auch Doliche, eine Stadt in der Kom- magene.!? Als Ethnikon <dient die Form> Dolichaios <im Beinamen> für Zeus.!?* Die Einheimischen hingegen nennen sich Dolichener. Zur Iykischen <Insel> Doliche <bildet man das Ethnikon> Dolicheer. Denn dieser Bil- dungstypus ist für die Lykier gewöhnlich.!??° Zu Dolichiste aber <bildet man> Dolichisteer.
108. Dolonker, Volk in Thrakien, nach Dolonkos <benannt>, dem Bru- der des Bithynos. Das Ethnikon <lautet> Dolonkier und <im Femininum> Dolonkiadin sowie Dolonkiade.
109. Doloper, Volk am nächsten bei den Thessaliern, nach Dolops <be- nannt>. Ihr Land <heisst> Dolopien und Dolopeis.
110. Dometiupolis (Stadt des Domitius), Stadt in Isaurien. Der Bürger <heisst> Dometiopolit.!?°
122 ΤΊΒ 8,2,581-584.
123 Cohen, Hell. settlements 2,155-156.
124 Bereits Berkel machte darauf aufmerksam, dass die gewöhnliche Epiklese des Zeus Aokıynvös bzw. Dolichenns lautet (dazu 5. RE V 1,1276-1281; RE XIX 300,30), auch wenn Διὶ Δολιχαίῳ aus Dionysopolis in Mösien belegt ist (IGBulg I? 24[2]). Es stellt sich daher die Frage, ob Stephanos nicht eher den Beinamen AoAıynvös gegeben hat und diesen mit dem Hinweis auf eine epichorische Form erklärte, also im Sinn von: „Das Ethnikon lautet Δολιχαῖος. Die Einheimischen aber nennen Zeus mit Beinamen AoAıynvös“. Zum Kult 5. M.P. Speidel, The religion of luppiter Dolichenus in the Roman army. EPRO 63 (Leiden 1978).
125 Dazu 5. St. Byz. α 21 (11,17).
126 Dazu s. Fraser, Ethnic terminology 176.
236
56 Δ
111 Δονουσία: νῆσος μικρὰ Ρόδου, εἰς ἣν Διόνυσος ἐκ Νάξου τὴν Ἀριάδνην μετεκόμισε, τοῦ πατρὸς Μίνω διώκοντος αὐτήν. ἔοικεν οὖν Διονυσία εἶναι, καὶ κατὰ πααραφθορὰν Δονουσία. τὸ ἐθνικὸν Δονούσιος.
112 Δορίειον: Φρυγίας πόλις. τὸ ἐθνικὸν Δοριεύς ὡς Γορδιεύς.
113 Δορίσκος: πόλις Θράκης καὶ πεδίον. τὸ ἐθνικὸν Δορίσκιος ὡς Βορμίσκιος.
114 Δοροκόττορος᾽ πόλις Γαλατῶν τῶν προσβόρρων. ὁ οἰκῶν Δο- ροκοττόριος.
115 Δορυλάειον: πόλις Φρυγίας, ὃ καὶ Δορύλαιον Δημοσθένης
10 (FGrHist 699 F 13) φησί. τὸ ἐθνικὸν Δορυλαεύς.
111 Eust. D. Ρ 530 (p. 320,34) Σπορὰς δὲ καὶ ἡ πρὸς τῇ ρόδῳ Δονουσία, ἥτις πτταραφθορὰν, ἔπαθεν: οἱονεὶ γὰρ Διονυσία τίς ἐστιν, ἐπεὶ Διόνυσος τὴν Ἀριάδνην εἰς αὐτὴν ἐκ τῆς Νάξου ἤγαγεν, Μίνωος τοῦ πατρὸς διώκοντος αὐτήν; cf. etiam Sch. D. P. 132 (p. 437418) Δονοῦσα et 530 (p. 451a16) Δόνουσα τῆς Ναξίας ἐγγύς Donusa apud Verg. Acn. 3,125; Plin. nat. 4,69; Tac. ann. 4,30,1; Dionysia apud Melam 2,111 113 Hdt. 7,59,1 ὁ δὲ Aopioxos ἐστὶ τῆς Θρηίκης αἰγιαλός τε καὶ πεδίον μέγα, διὰ δὲ αὐτοῦ ῥέει ποταμὸς μέγας Ἕβρος: Ev τῷ τεῖχός TE ἐδέδμητο βασιλήιον τοῦτο τὸ δὴ Δορίσκος κέκληται St. Byz. β 125 Βορμίσκος" .... τὸ ἐθ- νικὸν Βορμίσκιος ὡς Τριποδίσκιος Δορίσκιος, ἐν τοῖς οἰκείοις τόποις εὑρήσεις 115 St. Byz. y 99 Γορδίειον᾽ .... τὸ ἐθνικὸν Γορδιεύς, ὡς Κοτιάειον Κοτιαεύς, Δορυλάειον Δορυλαεύς Eust. D. P. 815 (p. 360,41) vide ad δ 104, cf. Const. Porph. Them. IV 28 Suid. 8 1396 Δορυ- Aaeıov' τόπος. καὶ Δορύλαιον, τόπος, Zonar. p. 564 AopuAaeiov, Δορύλειον, Kal Δορύλαιον. τόπος
1111 Δονουσία RQPN Eust.: „ex Δόνουσα (Δονοῦσσο) corruptum“ Meineke inapp. Νάξου Xylander: vaoou RQOPN 3 παραφθορὰν RPN: περὶ φθορὰν Q 112 Δοριεύς Holste: δο- ριειεύς RQPN, Δοριειεύς, «ἢ Aopıebs> Grumach 113 2 Βορμίσκιος Holste (e St. Byz.): δορμίσκιος ROPN 114 1 Δοροκόττορος ΟΡ: -κόττερος N, -KÖTwpos R προσβόρρων Q: -Böopwv RPN δοροκοττόριος N: δοροττόριος R, δοριωττόριος ΟΡ 115 1 δορύλαιον PN: δορυλὰς R, δορυλαὶ Q, Δορυλάιον metri causa poetam Bithynum dixisse susp. Meineke
D 57
111. Donusia, kleine (Kykladen-)Insel der Rhodier, wohin Dionysos Ariadne von Naxos aus hingebracht hat, als ihr Vater Minos sie verfolgte. Offensichtlich sollte <der Name> also Dionysia lauten, und <daraus ist> durch lautliche Entstellung <die Form> Donusia <entstanden>. Das Ethni- kon <lautet> Donusier.
112. Dorieion, Stadt in Phrygien.!?” Das Ethnikon <lautet> Doricer, <gebildet> wie Gordicer.!?®
113. Doriskos, Stadt und Ebene in Thrakien.!?” Das Ethnikon <lautet> Doriskier, <gebildet> wie Bormiskier.
114. Dorokottoros, Stadt der nördlichen Galater. Der Einwohner <heisst> Dorokottotier.
115. Dorylaeion, Stadt in Phrygien,!?0 welche Demosthenes (FGrHist 699 F 13) auch Dorylaion nennt. Das Ethnikon <lautet> Dorylaeer.
127 Zgusta, Kleinasiatische Ortsnamen $ 271-2.
128 Die Analogie mit dem einstimmig überlieferten Γορδιεύς zeigt, dass Stephanos hier den phrygischen Ableitungstypus anwendet, wie er ihn in y 99 und 8 22 bespricht; Holstes Kon- jektur drängt sich also auf, soll die Auskunft in der Epitome stimmig sein. Hingegen zeigt die Überlieferung Δοριειεύς, dass ursprünglich auch der gewöhnliche Kanon zur Sprache gekommen sein muss; entsprechend erwog Meincke die Ergänzung τὸ ἐθνικὸν Δοριειεύς «ὡς Σιγειεύς, ἢ Aopıeus> ὡς Γορδιεύς.
129 Inventory 5. 871.
130 Zgusta, Kleinasiatische Ortsnamen ὃ 272; Cohen, Hell. settlements 1,299.
237
58 A
116 Δουλίχιον: μία τῶν ᾿Εχινάδων νήσων, ἡ καὶ Δολίχα καλουμένη; καὶ ᾿Οξεῖαι, ἃς θοὰς ὁ ποιητὴς (ο 299) εἶπεν. ἀπὸ Δουλιχίου τοῦ Τριτ- τολέμου. ὁ πολίτης Δουλιχιεύς καὶ Δουλιχιώτης ἀπὸ τοῦ Δουλιχίη κατὰ τροπὴν «καὶ: Δουλιχιήτης καὶ Δουλιχίς. ἐλέγοντο καὶ οἱ ἐν τῷ Δουλιχίῳ ᾿Επειοί, ὡς ᾿Επαφρόδιτος (fr. 22 Braswell/Billerbeck = fr. 24 Lünzner) παρατιθεὶς τὸν Ἀρίσταρχον ἐκδεχόμενον οὕτως.
116 Od. 15,299 ἔνθεν 8’ αὖ νήσοισιν ἐπιπροέηκε θοῇσιν et Sch. ΗΝ ad loc. μεταλητπτικὸν ἐκ τοῦ κατὰ κίνησιν ὀξέος ἐπὶ τὸ κατὰ σχῆμα, similiter Eust. ad ο 297 (II 100,2) ἐνταῦθα δὲ μέμνηται καὶ θοῶν νήσων, εἰττῶν:,,ἔνθεν δ᾽ αὖ νήσοισιν ἐπιτροέηκε θοῇσιν“. αἱ δὲ τοιαῦται τῶν ᾿ΕἘχινάδων εἰσὶ, καθὰ καὶ τὸ Δουλίχιον τὸ πρὸ ὀλίγου ῥηθὲν, ὡς ὁ Γεωγράφος φησὶν, ὃς καὶ πλησιάζειν αὐτὰς λέγει τῷ Κορινθιακῷ κόλττῳ. περὶ δὲ θοῶν νήσων ἀκριβῶς ἐν τοῖς εἰς τὴν Βοιωτίαν γέγραπται. θοαὶ δέ, φασί, νῆσοι, μεταληπτικῶς αἱ λεγόμεναι ὀξεῖαι. δῆ- λον δὲ ὅτι τὸ θοὸν καὶ ἐπὶ τοῦ ὀξέως τίθεται, ὅθεν καὶ θορῶσαι τὸ ἀποξῦναι, ὡς τὸ, ἐγὼ δ᾽ ἐθόωσα παραστάς Str. 10,2,19 (C 458,6) Καὶ ταύτης δὲ καὶ τῆς Κεφαλληνίας πρὸς ἕω τὰς ᾽᾿Εχινάδας ἱδρῦσθαι νήσους συμβέβηκεν. ὧν τό τε Δουλίχιόν ἐστι -- καλοῦσι δὲ νῦν Δολίχοαν -- καὶ αἱ ᾽Οξεῖαι καλούμεναι, ἃς θοὰς (Θοὰς Radt) ὁ ποιητὴς (ο 299) εἶπε. καὶ ἡ μὲν Δολίχα κεῖται κατὰ Οἰνιάδας καὶ τὴν ἐκβολὴν τοῦ Ἀχελῴου ..., αἱ Acımral δ’ ᾿Εχινάδες -- πλείους <d’> εἰσί, πᾶσαι λυπραὶ καὶ τραχεῖαι -- πρὸ τῆς ἐκβολῆς τοῦ Ἀχελῴου Il. 2,625-626 οἱ 8’ ἐκ Δουλιχίοιο ᾿Εχινάων θ᾽ ἱεράων | νήσων, Sch. A ad Β 6254, Eust. ad Β 625 (1473,27) ὁ δὲ τὰ ᾿Εθνικὰ ἐκθεὶς λέγει μὲν καὶ αὐτός, ὅτι τὸ Δουλίχιον καὶ Δολίχα καλεῖται" προστίθησι δέ, ὅτι καὶ ὀξεῖα λέγεται, ἣν πληθύνας θοάς, φησίν, ὁ ποιητὴς εἶπε. καὶ ἰδοὺ καινὸν τοῦτο καὶ παρὰ τὴν τῶν πολλῶν δόξαν, εἴπερ αἱ "Ounpikai θοαὶ νῆσοι οὐ πολλαί εἰσιν, ἀλλὰ μία κατὰ τοῦτον ἡ ῥηθεῖσα Δολίχα. καλεῖται δὲ Δουλίχιον ἀπὸ Δολιχίου, φασίν, υἱοῦ Τριπτολέμου. ἔστι δέ, φασί, καὶ νῆσος Δολιχὴ πρὸς τῇ Λυκίᾳ, ἣν καὶ Δο- λιχίστην ἔλεγον. τάχα δέ, ὡς καὶ παρὰ τὸ μακρόν ἡ Μάκρις τε καὶ ἡ Μάκρη, οὕτω καὶ παρὰ τὸ δολιχόν ἡ Δολίχη gentile Δουλιχιεύς passim apud St. Byz., e.g. α 34, at 164, α 361; Δουλιχιῶται apud Sch. ATad N 824ς Sch. Tad N 691-2 Ἀρίσταρχος δὲ καὶ τοὺς ἐκ Δου- λιχίου ᾿Επειοὺς καλεῖ
116 1 Δολίχα Meineke: δόλιχα ΚΟΡΝ 2 ἃς Pinedo: ἣν ROPN θοὰς Braswell (Θοὰς mon. Pinedo, sed cf. ad Epaphr. fr. 22,2): θόας ROPN 3 δουλιχιεύς R: δολ- ΟΡΝ Δουλιχίη Χγ- lander: δολ- ΚΟΡΝ 4 «καὶ; Berkel δουλιχίς RQPA: δουλιχεῖς ΡΡΩ͂Ν
D 59
116. Dulichion, eine der Echinadeninseln <und zwar das Eiland>, das auch Dolicha heisst. <Zu dieser Inselgruppe gehören> ferner die Oxeiai, welche der Dichter spitz genannt hat (Od. 15,299). <Dulichion ist> nach Dulichios <benannt>, dem Sohn des Triptolemos. Der Bürger <heisst> Du- lichieer und Dulichiot, <abgeleitet> von der Namensform Dulichie, mit Lautwandel, sowie Dulichiet; und <die Bürgerin heisst> Dulichidin. Man be- zeichnete ausserdem die Leute, welche auf Dulichion wohnen, als Epeier, wie Epaphroditos (fr. 22 Braswell/Billerbeck = fr. 24 Lünzner) <festhält>, wo- bei er Aristarch anführt, der dieser Auffassung folgt.'?!
131 Zu diesem Artikel ausführlich Braswell/Billerbeck, Epaphroditus 178-181.
10
15
20
60 A
117 Δούλων πόλις: πόλις Λιβύης, Ἑκαταῖος ἐν Περιηγήσει (FGrHist 1 F 345) <***> καὶ ἐὰν δοῦλος εἰς τὴν πόλιν ταύτην λίθον προσενέγκῃ, ἐλεύθερος γίνεται, κἂν ξένος ἢ“ (Anonymus). ἔστι καὶ ἑτέρα ἱεροδούλων, ἐν ἧ εἷς μόνος ἐλεύθερός ἐστι. φασὶ καὶ κατὰ Κρήτην Δουλόπολιν εἶναι χιλίανδρον. σημειωτέον δ᾽ ὅτι Κρατῖνος ἐν Σεριφίοις (fr. 223 Kassel/ Aus- tin [PCG IV 236]) πόλιν δούλων φησίν, Ἀπολλωνίου (GG II 3,63,36-41) φήσαντος un δεῖν ταύτας τὰς παραθέσεις ἐναλλάσσειν δίχα ποιητικῆς ἀνάγκης, ὥς φησι Κρατῖνος (loc. cit.)
εἶτα Σάβας ἀφικνῇ καὶ Σιδονίους καὶ ᾿Ερεμβούς,
ἔς τε πόλιν δούλων ἀνδρῶν νεοπλουτοτπονήρων. ἔστι καὶ χωρίον ἐν Αἰγύπτῳ Δουλόπολις, ὥς φησιν ᾿Ολυμπιανός (FGrHist 676 F 3). τὸ ἐθνικὸν Δουλοπολίτης.
118 Δούμαθα: πόλις Ἀραβίας. ὁ πολίτης Δουμαθηνός, ὡς Γλαῦκος ἐν P Ἀραβικῆς ἀρχαιολογίας (FGrHist 674 Ε 2).
119 Δοῦρα: πόλις Μεσοποταμίας, ὡς Πολύβιος ε (5,52,2). τὸ ἐθνικὸν Δουρηνός.
120 Δουρίοπος: πόλις Μακεδονίας. Στράβων ζ (7.7.8 [C 326,19). οὕτως καὶ ἡ χώρα.
117 Phot. 8 729 (= Suid. 8 1423) Δούλων πόλις: ἐν Λιβύῃ. Ἔφορος πέμπτῃ (FGrHist 70 Ε 50). καὶ ἑτέρα ἱεροδούλων, ἐν ἧ εἷς ἐλεύθερός ἐστιν. ἔστι δὲ καὶ ἐν Κρήτῃ Δουλόπολις, ὡς Σωσικράτης «ἐν τῇ πρώτῃ τῶν Κρητικῶν" (FGrHist 461 F 2). ἔστι δέ τις καὶ περὶ Θράκην Πονηρόπολις, ἧ Φίλιττττόν φασι συνοικίσαι τοὺς ἐπὶ πονηρίᾳ διαβαλλομένους αὐτόθι συν- αγαγόντα συκοφάντας, ψευδομάρτυρας καὶ τοὺς συνηγόρους καὶ τοὺς ἄλλους πονηροὺς ὡς δισχιλίους, ὧς Θεόπομπος ἐν ıy τῶν Φιλιππικῶν (FGrHist 115 F 110) φησι Mnase. fr. 46c Cappelletto (= Prov. coll. Coisl. 214 = ΡΟ 1 411.9) ἔστι καὶ δούλων πόλις: ἐπὶ τῶν πονηρῶς πολιτευομένων. Μνασέας γὰρ γράφει εἶναι δούλων πόλιν ἐν Λιβύῃ 118 Ptol. Geog, 5,19,7 (5,18) Δουμαίθα (v.l. Δούμεθο); Plin. nat. 6,157 Domata 119 ΡΙΡ. 5,48,16 τὴν δὲ Μεσοποταμίαν (sc. κατέσχε) ἕως Δούρων, εἰ 5,52,2; feminini generis apıd Amm. 25,6,9 civita- tem nomine Duram 120 Str. 7,7,8 (C 326,19) ἡ Δευρίοτπτος et 7,7,9 (C 327,17) ai τῶν Δευριόπων πόλεις; cf. St. Byz. 390,11
117 2 ante καὶ ἐὰν — ξένος ἦ lac. indic. Jacoby, qui ipsa νεῦρα non Hecataei, sed Ephori esse susp. 2 ξεῖνος (Tsupra scr.) RP 7 δεῖν QPP«N: 8eiRPı 9 Σάβας Holste (cl. D. P. 959): σάκας RQPN Σιδονίους Xylander: 018wv- ROPN 10 δούλων om. PN
10
D 61
117. Dulonpolis (Sklavenstadt), Stadt in Libyen; Hekataios <erwähnt sie> in der Periegese (FGrHist 1 F 345) <***> „Und hat ein Sklave einen Stein in diese Stadt hineingetragen, wird er zu einem Freien gemacht, selbst wenn es sich um einen Fremden handelt“ (Anonymus). Es gibt auch noch ein Hierodu- lonpolis (Stadt der Tempelsklaven), wo nur ein einziger Freier lebt. Zudem, sagt man, gebe es auf Kreta <eine Stadt namens> Dulopolis, <bewohnt> von tausend Männern. Man muss aber anmerken, dass Kratinos in den Seriphiern (fr. 223 Kassel/ Austin [PCG IV 236]) <den Ort nicht Δούλων πόλιν, d.h. Sklavenstadt, sondern> eine Stadt von Sklaven (πτόλιν δούλων) nennt; Apol- lonios (Dyskolos, GG 11 3,63,36—41) sagt, man dürfe diese <aus zwei getrenn- ten Wörtern bestehenden> festen Fügungen nicht ohne dichterischen (d.h. metrischen) Zwang verändern, wie Kratinos es <in seinen Versen> (a.a.O.) tut:
Dann gelangst du zu den Sabern, Sidoniern und Erembern,
schliesslich in die Stadt von Sklaven, von Männern, neureichen Gaunern.!3? Es gibt auch eine Örtlichkeit <namens> Dulopolis in Ägypten, wie Olympia- nos (FGrHist 676 F 3) berichtet.'?® Das Ethnikon <lautet> Dulopolit.
118. Dumatha, Stadt in Arabien. Der Bürger <heisst> Dumathener, wie Glaukos im zweiten Buch der Arabischen Altertumskunde (FGrHist 674 F 2) <angibt>.
119. Dura, Stadt in Mesopotamien, wie Polybios im fünften Buch (5,52,2) <angibt>.13* Das Ethnikon <lautet> Durener.
120. Duriopos, Stadt in Makedonien. Strabon <erwähnt sie> im siebten Buch (7,7,8 [0 326,19]). So <heisst> auch das Umland.'35
132 Welche Quelle Stephanos hier ausgeschrieben hat, ist nicht mehr auszumachen. Herkunft aus dem 5. Historienbuch des Ephotos, wie von Jacoby vermutet, und aus dem Periplus des Mnaseas ist wahrscheinlich (s. Similia). Hinter dem Toponym Δούλων πόλις verbirgt sich eine zweistrangige Tradition, nämlich einerseits eine (negative) komisch-utopische, die sich vom Grundsatz ableitet, dass nur Freie eine Polis haben (vgl. Arist. Pol. 1283a18-19); ande- rerseits bezeugen Historiker und Geographen die Existenz von Städten namens Δουλό- πόλις. Kratinos folgte ohne Zweifel der ersteren. Wenn dann der Grammatiker Apollonios Dyskolos bemüht wird, die Umstellung πόλιν δούλων aus metrischem Zwang zu erklären, regt sich der Verdacht, ein Epitomator habe hier den ursprünglichen Text arg gerafft und das komische Zitat — entgegen der Absicht des Lexikographen - der (positiven) historisch- geographischen Tradition zugeordnet. Für ausführliche Diskussion s. Cappelletto, Fram- menti di Mnasea 307-312. Name und Identität dieses Gewährsmannes sind umstritten; Stephanos zitiert ihn nochmals 598,4 ᾿Ολυμπιανὸς Ev Apaßırois. Doch ist dort die Überlieferung schwankend (Οὐλυμπι- avös R, Οὐράνιος Q, Οὐλπιανός PN). Im Anschluss an Salmasius identifizierte Holste ihn mit Olympianos, Bischof von Byzanz (187-198); nicht ohne Vorbehalt schreibt Jacoby die Fragmente einem der in der Suda (ο 911 und 912) aufgenommenen Sophisten und Rhetoren namens Ulpianos zu; 5. ferner RE IX A 1,569 Nr. 3. 134 Cohen, Hell. settlements 2,162, wo diese Ortschaft auf dem Ostufer des Tigris von Dura Eu- ropos in Parapotamia unterschieden wird. 135 Gegen die Namensform Δευρίοτπος bei Strabon, wird AoupioTros hier durch die alphabetische Reihenfolge gestützt. Stephanos’ Erwähnung derselben Stadt im Artikel Κύδραι (390,11) gibt nichts aus, da die Überlieferung dort schwer gestört ist; ähnliches gilt für Liv. 39,53,14 Derriopns.
238
25
10
62 A
121 Δουσαρή᾽ σκόπελος καὶ κορυφὴ ὑψηλοτάτη Ἀραβίας. εἴρηται δὲ ἀπὸ τοῦ Δουσάρου. θεὸς δὲ οὗτος παρὰ Ἄραψιν καὶ Δαχαρηνοῖς τιμώ- μενος. οἱ οἰκοῦντες Δουσαρηνοί ὡς Aayapnvoi.
122 Δραβῆσκος: Θράκης χωρίον, Θουκυδίδης α (1,100,3). τὸ ἐθνικὸν Δραβήσκιος.
123 Δράγγαι: ἔθνος Περσικῆς. Στράβων ιε (15,2,5 [C 721,33] etc.). τὸ θηλυκὸν Apayynis, ἡ χώρα Δραγγηνή, ὡς ἔθος. Σωφηνή γὰρ καὶ ᾿ἈΑραξηνή.
124 Apayuwös πόλις Κρήτης, ὡς Ξενίων ἐν τοῖς Κρητικοῖς (FGrHist 460 F 4). τὸ ἐθνικὸν Δράγμιος ἢ Δραγμίτης, ὅπερ ἄμεινον.
125 Δράκονον: ὄρος νήσου τῆς ᾿Ικαρίας λεγομένης καὶ πόλις. Στράβων 18 (14,1,19 [C 639,11]). τὸ ἐθνικὸν Δρακόνιος ὡς Μυκόνιος, καὶ Δρακονεύς.
126 Δράκοντος νῆσος: Λιβύης, ὡς Πολυίστωρ ἐν y Λιβυκῶν (FGrHist 273 F 38). ὁ νησιώτης Δρακοντονήσιος ἢ Δρακοντονησίτης.
121 Ptol. Geog. 6,7,23 (Arabia Felix) Μιναῖοι μέγα ἔθνος, ὑφ’ οὺς Δωσαρηνοί (A, Δωρηνοί Ω) Hsch. 8 2277 Δουσάρην: τὸν Διόνυσον. Ναβαταῖοι, ὥς φησι ᾿Ισίδωρος (FGrHist 781 F 5) cf. St. Byz. δ 20 122 Th. 1,100,3 ἐν Δραβήσκῳ (codd., -ησκῷ Hude), sed 4,102,2 ἐν Δραβησκῷ (v.l. Δραβήσκῳ); Str. 7 fr. 16b Δραβῆσκος, D. 5. 12,68,2 περὶ Δράβησκον Ps.- Arc. 58,20 τὰ eis σκος ı ἢ U παραληγόμενα παροξύνεται: σατυρίσκος ... TO μέντοι Δα- μασκός καὶ Ἀρδησκός ὀξύνεται, ἰῶτα οὐκ ἔχοντα 123 regionis nomen Apayyıavr) apud Str. 11.10.1 (C 516,3); Ptol. Geog, 6,19,1 εἰ 8,25,1; Marcian. Peripl. 1,31 (GGM 1,533,22), sed Apayynvn apud Plb. 11,34,13 de canone cf. St. Byz. 251,5; 398,2; 477,5 125 Str. 14,1,19 (€ 639,3) Παράκειται δὲ τῇ Σάμῳ νῆσος ’IKkapia, ἀφ᾽ ἧς τὸ ᾿Ικάριον πέλαγος. ... ἔστι δὲ καὶ ᾿ἈΑρτέμιδος ἱερόν, καλούμενον Ταυροπόλιον, ἐν τῇ νήσῳ καὶ πολισμάτιον Οἰνόη καὶ ἄλλο Δράκανον ὁμώνυμον τῇ ἄκρᾳ ἐφ᾽ ἣ ἵδρυται, πρόσορμον ἔχον; cf. etiam Euph. fr. 2 Lightfoot (= fr. 141 Powell) et Nonn. D. 9,16 Δρακάνοιο, D. S. 3,66,3 Hsch. 8 2304 Apakävıov' ὄρος ᾿Ικαρίας 126 Ptol. Geog. 4,3,44 (4,3,12) Δρακόντιος νῆσος
122 Δραβῆσκος RQPN: Δραβησκός dub. Meineke a om. PN δὲ ante ἐθνικὸν add. PN 123 1 Δράγκαι R 2 Δραγγηνή Meineke: δραγγανή RQPN, Δραγγιανή Berkel ἔθος RpeQPPeN: ἔθνος RePe Σωφηνή et Ἀραξηνή L. Dindorf: σωφηνοί QPN, σο- R et ἀραξηνοί ROB, ἀραξανοί Ν 124 2 δράγμιος ΟΡ: δράγμοςΝ 125 1 Δράκονον RQPN Ald.: Apaka- νον Holste (e Str.) 2 δρακόνιος Q’PN Ald.: δρακώνιος RQP° ὡς μυκόνιος Ν Ald.: ὡς μυκώνιος QP,om.R 3 δρακονεύς Ald.: δρακανεύς ROPN 126 1 Δράκοντος νῆσος ΚΟ: Δράκοντος, νῆσος PN
D 63
121. Dusare, Fels und höchster Gipfel Arabiens. Er ist nach Dusares benannt. Dieser wird bei den Arabern und Dacharenern als <Staats->Gott verehrt.13° Die Anwohner <heissen> Dusarener, <gebildet> wie Dachare- ner.
122. Drabeskos, Örtlichkeit in Thrakien;!?” Thukydides <erwähnt sie> im ersten Buch (1,100,3). Das Ethnikon <lautet> Drabeskier.
123. Dranger, Volk in Persien;!?® Strabon <erwähnt sie> im fünfzehnten Buch (15,2,5 [C 721,33] usw.). Das Femininum <lautet> Drangeidin, <und> die Landschaft <heisst> Drangene, wie es Landesbrauch ist. Denn <man sagt auch> Sophene und Araxene.!
124. Dragmos, Stadt auf <der Insel> Kreta,! wie Xenion in den KÄrefika (FGrHist 460 F 4) <berichtet>. Das Ethnikon <lautet> Dragmier oder Dragmit, was besser ist.
125. Drakonon, Berg und Stadt auf der Insel, die Ikaria heisst. Strabon <erwähnt beides> im vierzehnten Buch (14,1,19 [C 639,11]). Das Ethnikon <lautet> Drakonier, <gebildet> wie Mykonier, und Drakoneer.!*!
126. Drakontos-Nesos (Dracheninsel), <Eiland vor der Küste> Libyens, wie (Alexander) Polyhistor im dritten Buch der Ziby&a (FGrHist 273 F 38) <sagt>. Der Inselbewohner <heisst> Drakontonesier oder Drakontonesit.
136 Darüber ausführlich U. Hackl/H. Jenni/Chr. Schneider, Quellen zur Geschichte der Naba- täer. NTOA 51 (Freiburg/ Göttingen 2003) 77-84; 86-92 und 232.
137 Inventory 8. 856.
138 Herodot nennt dasselbe Volk Σαράγγαι (3,93,2. 117,1), und Arrian variiert zwischen
Δράγγαι (An. 3,21,1), Zapayyou (An. 6,17,3. 27,3 und 7,6,3) und Zapayyoloı (An. 3,25,8);
s. RE V 2,1665-1667.
L. Dindorfs Korrektur Σωφηνή und Ἀραξηνή als Analogie zu Apayynvn ist gewiss ge-
rechtfertigt, erklärt sich doch die unerwartete Verwendung der überlieferten Ethnika im
maskulinen Plural (Σωφηνοί und Apasnvoi) im Licht der Korruption ὡς ἔθνος (Ra und Pa)
leicht als falsche Angleichung durch den Epitomator. Aus dieser Sicht ist wohl auch Meine- kes Verbesserung Apayynvn zu folgen, weil nur dadurch das analoge epichorische Suffix
-nvös wiederhergestellt wird.
140 Inventory Nr. 955.
141 Der Artikel weist, wie er überliefert ist, einige Ungereimtheiten auf. Einerseits lautet das To- ponym sowohl beim Quellenautor Strabon als auch sonst Apakavov. Dass auch Stephanos dieser Namensform folgte, liesse sich möglicherweise aus dem alternativen Ethnikon Apa- κανεύς (RQPN) schliessen, welches dann in der Aldina dem Lemma Apökovov entsprechend angeglichen wurde (Apakoveüs). Andererseits legt es die Analogie des ersten Ethnikons Apaxkövıos mit Mukövıos (von Mükovos) nahe, dass zumindest der Epitomator von der Na- mensform Apdkovov ausging, ein Schluss, welcher durch die Überlieferung Apakwvıos (RQP°) ὡς Μυκώνιος (ΟΡ, om.R) Gewicht erhält. Die Version der Aldina verrät die Hand eines Korrektors, der das Ganze ins Lot brachte. Was Stephanos tatsächlich geschrieben hat, ist nicht mehr mit Sicherheit auszumachen; Grumach erwog “λέγεται καὶ Δράκανον, ὡς: Στράβων.
139
239
15
10
64 Δ
127 Δρεπάνη᾽ ἡ Φαιακία. τὸ ἐθνικὸν Δρετανεύς ὡς Σχεριεύς. ἔστι καὶ πόλις Λυκίας Δρετάνα. ὁ πολίτης ὁμοίως. καὶ Δρέτανα οὐδετέρως, πόλις Σικελίας. ἔστι καὶ Δρέπανον πόλις Λιβύης. εἰσὶ καὶ νησία δύο παρὰ Λέβινθον. ἔστι καὶ Δρεπάνη Βιθυνίας πρὸς τῷ Ἀστακηνῷ κόλπῳ. ἔστι καὶ ὄρος Αἰθιοπίας. τὴν δὲ Βιθυνίας «Δημοσθένης» (FGrHist 699 F 14 = fr. 14 Powell) φησὶν ὠνομάσθαι, ὅτι, Δρεπάνην κλείουσιν ἀπὸ Κρονίδαο σιδήρου“. τὸ ἐθνικὸν Δρεπανεύς, καὶ θηλυκὸν Apetavnis.
128 Δρεσία: πόλις Φρυγίας. Διονύσιος ἐν Βασσαρικῶν y (fr. 3 Livrea = fr. 3 Heitsch) „BoVdsıav Δρεσίην τε καὶ οἵ μηλώδεα yalav“. τὸ ἐθνικὸν Δρεσιεύς.
129 Δρῖλαι: συνοικία τῆς Ποντικῆς, Τραπεζοῦντος οὐ πόρρω, ὡς Ξε- νοφῶν ἐν Ἀναβάσεως ε (5,2,1).
130 Δριλών: πόλις μεγάλη, ἐσχάτη τῶν Κελτικῶν. τὸ ἐθνικὸν Δριλώ- νιος, ὧς Θεόπομπος μγ (FGrHist 115 202).
131 Δρόγγιλον: χωρίον Θράκης, Θεόπομπος Φιλιππικῶν 9 (FGrHist 115 F 83). τὸ ἐθνικὸν Δρογγίλιος.
127 A. R. 4,990-992 Δρεπάνη τόθεν ἐκλήισται | οὔνομα Φαιήκων ἱερὴ τροφός: ὡς δὲ καὶ αὐτοὶ | αἵματος Οὐρανίοιο γένος Φαίηκες ἔασι, cum Sch. ad loc. Sch. Lyc. (Tzetzes) 869 Ἅρπης: ἤτοι Δρέπανον καὶ ἡ Φαιακία «ἢ; Κέρκυρα καὶ ἡ Σικελία λέγεται, ἡ μὲν Κέρκυρα, ὅτι ἦν ἐκεῖ κεκρυμμένον τὸ δρέπανον, μεθ᾽ οὗ Ζεὺς τὸν Κρόνον ἐξέτεμεν ἢ τὸ δρέπανον, ὅπερ ἡ Δημήτηρ ἔλαβε παρ’ Ἡφαίστου τέμνειν τοὺς στάχυας, Δρέπανον δὲ ἡ Σικελία, ὅτι ἐκεῖ ἦν τὸ δρέπανον, μεθ’ οὗ τὸν Οὐρανὸν ὁ Κρόνος ἐξέτεμε, EM 287,32, Eust. ade 34 (I 196,40) cf. St. Byz. 595,13 εἰ 654,13. υτ5 in Sicilia sita vel (τὸ) Δρέπανον (Ptol. Geog. 3,4,4 [3,4,2]; Plin. nat. 3,88 et vide supra) vel (τὰ) Apetrava (D. H. 1,52,1; Plb. 1,46,2; D. S. 23 ἔτ. 18,3) appellatur Δρέπανον Libycum apud Ptol. Geog. 4,4,3 (4,4,2); Stad. 66 (GGM 1,452,12) urbs in Bithynia sita vel Δρεπάνη (St. Byz. 536,6; Socr. Hist. eccl. 1,17-18) vel Δρέπανον (EM 287,38; Amm. 26,8,1) appellatur 128 Nonn. D. 13,511-514 Καὶ Φρύγες ἐστρατόωντο παρ᾽ ἐγρεμόθων στίχα Λυδῶν, | οἵ τε λάχον Βούδειαν, ἀειδομένην τε πολίχνην | δενδρόκομον Τεμένειαν, ἐύσκιον ἄλσος ἀρούρης, | οἵ Δρεσίην ἐνέμοντο καὶ Ὄβριμον, ... 129 X. An. 5,2,1 ἐπὶ τὸ στρατόπεδον, ἐκ τούτου λαβὼν Ξενοφῶν ἡγεμόνας τῶν Τραπεζουντίων ἐξάγει εἰς Δρίλας τὸ ἥμισυ τοῦ στρατεύματος, .... (2) οἱ δὲ Τραπεζούντιοι ὁπόθεν μὲν τὰ ἐπιτήδεια ῥάδιον ἦν λαβεῖν οὐκ ἦγον: φίλοι γὰρ αὐτοῖς ἤσαν. εἰς δὲ τοὺς Δρίλας προθύμως ἦγον, ὑφ᾽ ὧν κα- κῶς ἔπασχον; Arr. Peripl. M. Eux. 11,1 Τραπεζουντίοις μέν, καθάπερ καὶ Ξενοφῶν λέγει, Κόλχοι ὅμοροι. καὶ οὺς λέγει τοὺς μαχιμωτάτους καὶ ἐχθροτάτους εἶναι τοῖς Τραπε- ζουντίοις, ἐκεῖνος μὲν Δρίλλας ὀνομάζει 131 D. 8.44 ὃς ὑπολαμβάνει τὸν Φίλιτττον τῶν μὲν Ev Θράκῃ κακῶν (τί γὰρ ἂν ἄλλο τις εἴποι Δρογγίλον ...), Harp. 8 79 ApoyyiAov' Θρᾳκικὸν χωρίον: Δημοσθένης Φιλιτπτπικοῖς (8,44)
127 1 Σχεριεύς Holste: χειριεύς ΚΟΡΝ 2 Δρεπάνα Meineke: δρέπανα RQOPN δρέπανα RPN: δρά- Q 4 παρὰ ΗΝ: περὶ Q(per comp.)PN 5 τὴν δὲ Βιθυνίας «Δημοσθένης: φησὶν ὠνομάσθαι Meineke: τῆς δὲ βιθυνίας φασὶν ὠνομᾶσθαι Ald., τῆς δὲ βιθυνίας φησὶν ὦνο- μάσθη ΚΟΡΝ 7 θηλυκὸν RN: θηλυκῶς ΟΡ 128 1 Βασσαρικῶν Xylander: μασσαρικῶν ΚΟΡ, veoo- N 2 Βούδειαν Meineke (e St. Byz. B 136): βουδίαν ΚΟΡΝ 129 1 Δρῖλαι Mei- neke: ApuAai RQPN, Δρίλαι Holste 130 1 ApıAwv Meineke: Δριλώνιος QPN, Δρυ- R 131 1 Θράκης Holste: θετταλίας RQOPN
D 65
127. Drepane, <so hiess> Phaiakien. Das Ethnikon <lautet> Drepancer, <gebildet> wie Scherieer. Es gibt auch eine Stadt in Lykien <namens> Dre- pana.!*? Der Bürger <heisst> gleichermassen <Drepaneer>. Auch <gibt es ein> Drepana, im Neutrum verwendet, eine Stadt auf Sizilien, ferner eine Stadt Drepanon in Libyen. Und es gibt zwei Eilande <dieses Namens> bei <der Sporadeninsel> Lebinthos; ferner gibt es Drepane in Bithynien, am As- takenischen Golf <gelegen>. Es gibt auch ein Gebirge <namens Drepanon> in Äthiopien. Die <Stadt> in Bithynien, sagt Demosthenes (FGrHist 699 F 14 = fr. 14 Powell), habe man <deshalb so> benannt, weil „man sie nach der Sichel des Kroniden Drepane nennt“. Das Ethnikon <lautet> Drepancer, und das Femininum Drepaneidin.
128. Dresia, Stadt in Phrygien.!# Dionysios <erwähnt sie> im dritten Buch der Bassarika (fr. 3 Livrea = fr. 3 Heitsch): „Budeia und Dresie sowie jene, welche die quittengelbe Erde ...“. Das Ethnikon <lautet> Dresicer.
129. Driler, <deren> Siedlung in <der Landschaft> Pontos, nicht weitab von Trapezus, <liegt>, wie Xenophon im fünften Buch der Anabasis (5,2,1) <berichtet>.
130. Drilon, grosse Stadt, <und zwar> die entlegenste (d.h. westlichste) von den keltischen <Städten>. Das Ethnikon <lautet> Drilonier, wie Theo- pomp im dreiundvierzigsten Buch <der Philippika> (FGrHist 115 F 202) <angibt>.1*
131. Drongilon, Ort in Thrakien; Theopomp <erwähnt ihn> im neunten Buch der Philippika (FGrHist 115 F 83). Das Ethnikon <lautet> Drongilier.
142 Zgusta, Kleinasiatische Ortsnamen $ 279; TIB 8,2,523.
143 Zousta, Kleinasiatische Ortsnamen $ 280.
144 Die Stadt ist unbekannt; Meinekes Zweifel, dass ApıAwvıoı das richtige Toponym sei, schliesst sich Jacoby an, „der stadtname scheint grammatische fiktion oder mißverständnis des singularen ethnikons“ (Komm. zu F 201-202, 5. 384). Mit der postulierten Namensform ApıAwv und dem entsprechenden Ethnikon vgl. Aykwv (a 36), Καλυδὼν (350,10), Μαραθών (432,3) usw. Bei Gleichlaut mit dem Ethnikon würde man einen entsprechenden Hinweis erwarten, vgl. 8 48 (Δελφοί), δ 50 (Δενθάλιοι), δ 100 (Aidpoı).
240
15
20
25
66 Δ
132 Δρύαινα: πόλις Κιλικίας, κτίσμα Δρνυαίνου, ἡ μετονομασθεῖσα Χρυσόπολις. τὸ ἐθνικὸν Δρνυαινίτης.
133 Δρυίδαι: ἔθνος Γαλατικὸν φιλόσοφον, ὡς Λαέρτιος Διογένης ἐν Φιλοσόφῳ ἱστορίᾳ (1.1).
134 Δρύμη: πόλις Λιβύης, Στράβων ιζ (17,3,16 [C 834,18]). ὁ πολίτης Δρυμαῖος ὡς Βαρκαῖος Κυρηναῖος.
135 Δρυμία: πόλις Φωκίδος. Παυσανίας ı (10,33,12),,ΔΔήμητρος δὲ Θεσμοφόρου Δρυμίοις ἱερόν ἐστιν ἀρχαῖον“. τὸ ἐθνικὸν Δρυμιεύς ἐκ τοῦ θηλυκοῦ καὶ τοῦ οὐδετέρου.
136 Δρυμοῦσσα: νῆσος ᾿Ιωνίας, Θουκυδίδης ἡ (8,31,3). τὸ ἐθνικὸν Δρυμουσσοαῖος.
137 Δρυόπη᾽ πόλις περὶ τὴν Ἑρμιόνα. γράφεται καὶ Δρυόπα. ὁ πολίτης Δρυοπαῖος, ὧς «Ἡρόδωρος (FGrHist 31 F 36), ὃν παρατίθησιν ᾿Επαφρόδιτος (fr. 64 Braswell/Billerbeck = fr. 27 Lünzner). οἱ δὲ περὶ τὴν Οἴτην Δρύοπες ἀπὸ Δρυόπης τῆς Εὐρυπύλου θυγατρός. ἔστι καὶ Δρυ- οπία τῶν Δρυόπων περὶ Τραχῖνα. λέγεται καὶ Δρυοτπίς καὶ Δρυοττηίς καὶ Δρυοπία.
132 St. Byz. 697,16 Χρυσόπολις: ἐν Βιθυνίᾳ ... (698,3) ἔστι καὶ ἄλλη Κιλικίας Χρυσόπολις, ὡς ὁ Πολυίστωρ (FGrHist 273 F 140) 133 D.L. 1,1 Τὸ τῆς φιλοσοφίας ἔργον ἔνιοί φασιν ἀπὸ βαρβάρων ἄρξαι. ..., παρά τε Κελτοῖς καὶ Γαλάταις τοὺς καλουμένους Δρυΐδας καὶ Σεμνοθέους, et 1,6 καί φασι τοὺς μὲν Γυμνοσοφιστὰς καὶ Δρυΐδας αἰνιγματωδῶς ἀποφθεγ- γομένους φιλοσοφῆσαι: σέβειν «τε; θεοὺς καὶ μηδὲν κακὸν δρᾶν καὶ ἀνδρείαν ἀσκεῖν Str. 4,4,4 (C 197,23) Δρυΐδαι δὲ πρὸς τῇ φυσιολογίᾳ καὶ τὴν ἠθικὴν φιλοσοφίαν ἀσκοῦσι, δι- καιότατοι δὲ νομίζονται καὶ διὰ τοῦτο πιστεύονται τάς τε ἰδιωτικὰς κρίσεις καὶ τὰς κοινάς Suid. ὃ 1542; Zonar. p. 569 135 Paus. 10,3,2 Δρυμαίαν et 33,12 Δήμητρος δὲ Θεσ- μοφόρου Δρυμαίοις ἱερόν ἐστιν ἀρχαῖον urbis nomen Apupös apud Hdt. 8,33 et Drumiae apud Liv. 28,7,13 136 Th. 8,31,3 αἱ δὲ ἄλλαι νῆες κατῆραν ἐς τὰς ἐπικειμένας ταῖς Κλαζο- μεναῖς νήσους, Μαραθοῦσσαν καὶ Πήλην καὶ Δρυμοῦσσαν 137 Str. 8,6,13 (C 373,19) Δρυόπων δ᾽ οἰκητήριόν φασι καὶ «τὴν Ἑρμιόνην καὶ; τὴν Ἀσίνην εἰ Str. 9,5,10 (C 434,9) Ἡράκλειάν τε καὶ τὴν Δρυοπίδα τετράπολιν γεγονυῖάν ποτε (καθάπερ καὶ τὴν Δωρίδο), μητρόπολιν δὲ τῶν ἐν «τῇ; Πελοποννήσῳ Δρυόπων νομιζομένην Eust. ad Β 560 (1 442,4) Sch. A. R. 1,1212-19a φεύγων (sc. Hercules) οὖν τὸν φόνον καὶ σὺν τῇ γαμετῇ στελλόμενος ἀνεῖλεν ἐν Εὐήνῳ ποταμῷ Νέσσον Κένταυρον, ὡς καὶ Ἀρχίλοχος (fr. 280 Tar- diti) ἱστορεῖ. ἔπειτα προϊὼν ἔφερεν καὶ Ὕλλον τὸν υἱὸν καὶ ἐλθὼν εἰς τὴν Δρυοπίαν -- λῃστρικὸν δὲ τὸ ἔθνος ὁμοροῦν τοῖς Μηλιεῦσιν, ὧς Φερεκύδης ἐν τῇ y (FGrHist 3 F 19) φησίν; Sch. Aristid. Panath. 111,2 (IH 79,28 Dindorf) χῶραι ... τῇ Ἀττικῇ Δρνοπία καὶ Πε- λασγία
1331 ὡς ΚΟ: ὁ P,om. Ν᾽ λαέρτιος διογένης ΚΟ: διογένης λαέρτιος ΡΝ 1341 ιζ Berkel: τς ΚΟΡΝ 2 δριμαῖος αὶ 1351 önuntpiosR 2 δρυμίοις ΟΡΝ: -ins R, δρυμαίοις Paus. codd. δρυμιεύς Ald.: δρι- ΚΟΌΡΝ 53 τοῦ ante οὐδετέρου om. ΟΡΝ 1361 Δρύμουσα 2 δρυμου- σαῖος αὶ 1371 παρὰ 3 παρὰ ἃ 4 δρυοπία RPN: δρυοπεία ὦ 5 post Δρυόπων spat. 3--4 Ππ|. indie. P παρὰ ἢ δρυοπίς ΡΝ: ἰδρυοπὶς RQ
D 67
132. Dryaina, Stadt in Kilikien, Gründung von Dryainos, welche in Chry- sopolis umbenannt wurde. Das Ethnikon <lautet> Dryainit.
133. Druiden, galatischer Philosophenstand, wie Laertios Diogenes in der Philosophiegeschichte (1,1) <festhält>.15
134. Dryme, Stadt in Libyen; Strabon <erwähnt sie> im siebzehnten Buch (17,3,16 [Ὁ 834,18]).'"%° Der Bürger <heisst> Drymaier, <gebildet> wie Barkaier <und> Kytenaier.
135. Drymia, Stadt in Phokis; Pausanias <sagt> im zehnten Buch (10,33,12): „Die Drymier besitzen ein altes Heiligtum der Demeter Thesmo- phoros (‚Gesetzgeberin‘)“. Das Ethnikon <lautet> Drymieer, sowohl von einer femininen <Namensform abgeleitet> als auch von einer im Neu- trum.1#7
136. Drymussa, Insel <vor der Küste> Ioniens;!* Thukydides <erwähnt sie> im achten Buch (8,31,3). Das Ethnikon <lautet> Drymussaier.
137. Dryope, Stadt nahe bei Hermion. Man schreibt auch Dryopa. Der Bürger <heisst> Dryopaier, wie Herodor (FGrHist 31 F 36) <angibt>, den Epaphroditos (fr. 64 Braswell/Billerbeck = fr. 27 Lünzner) anführt. Die Dry- oper rings um den Octa <sind> nach Dryope, der Tochter des Eurypylos, <benannt>. Es gibt <daher> auch Dryopien, <das Land> der Dryoper rings um Trachis.!* Man sagt <als Femininum> sowohl Dryopis als auch Dryopeis sowie Dryopia.!?"
145 Bekanntlich ist der Name des Philosophiehistorikers ausserhalb der Eihnika kaum belegt. Im Artikel ’Evetoi (e 80) wird er bloss Διογένης genannt, im Artikel Χολλεῖδαι (695,6) hin- gegen Διογένης ὁ Λαερτιεύς. Auch zitiert die Epitome dort jeweils das Werk mit dem Titel
Φιλοσόφου ἱστορία. Gestützt wird die Namensform Λαέρτιος Διογένης durch Thdr. Gaz.
Antirrhet. 14,12. Zu den Druiden 5. J.-L. Brunaux, Les Druides. Des philosophes chez les
barbares (Paris 2006), bes. 110-116.
Eine Stadt namens Dryme ist sonst nicht bekannt; Strabon, welchen Stephanos hier als
Gewährsmann zitiert, erwähnt die Küstenstadt Ἀδρύμης, und so figuriert sie in den Erhnika
unter a 67.
147 Bereits Berkel merkte zu Recht an, dass Stephanos oder wohl vielmehr der Epitomator die aus Pausanias (Δρυμαίοις) korrupt wiedergegebene Form Δρυμίοις fälschlicherweise als al- ternatives Toponym im Plural Neutrum (Δρύμαια) interpretierte anstatt als Ethnikon (Apu- μαῖοι). Aus diesem Irrtum resultiert die Erklärung ἐκ τοῦ θηλυκοῦ Kal τοῦ οὐδετέρου.
148 Inventory S. 1059.
149. Im Licht von Sch. A. R. 1,1212-19a (s. Similia) ist wohl davon abzusehen, ausgehend von Apvorreia (Q) eine ursprüngliche Variante Apuötreia zu vermuten, wie dies zuerst (Bras- well/Billerbeck, Epaphroditus 358) in Anlehnung an die Alternativformen Εὐρώπη / Εὐρωπία / Εὐρώπεια (St. Byz. e 171) und Βερενίκη / Bepevikeia (St. Byz. β 71) vorgeschla- gen wurde. Nichtsdestoweniger bleibt der Anstoss der folgenden Doppelung (λέγεται καὶ ... Apuortia) bestehen, da es sich ja in beiden Fällen um das adjektivische Toponym zu χώρα handelt.
150 Zu den Dryopern ausführlich ©. Strid, Die Dryoper. Bine Untersuchung der Überlieferung. Studia Graeca Upsaliensia 20 (Uppsala 1999).
146
10
15
68 A
138 Δρῦς: πόλις Θράκης, Ἑκαταῖος Εὐρώπῃ (FGrHist 1 F 160). ἔστι καὶ πόλις τῶν Οἰνώτρων. ὁ πολίτης Δρυεύς καὶ Apunis. ἔστι καὶ κώμη Κιλικίας παρὰ τῷ Πιναρῷ ποταμῷ.
139 Δυμᾶνες: φυλὴ Δωριέων. ἦσαν δὲ τρεῖς, Ὑλλεῖς καὶ Πάμφυ- λοι καὶ Δυμᾶνες {ἐξ Ἡρακλέους. καὶ προσετέθη ἡ Ὑρνηθία,, ὡς Ἔφορος a (FGrHist 70 F 15) „Aiyipios γὰρ ἦν τῶν περὶ τὴν Οἴτην Δωριέων βασιλεύς. ἔσχε δὲ δύο παῖδας Πάμφυλον καὶ Δυμᾶνα, καὶ τὸν τοῦ Ἡρακλέους Ὕλλον ἐποιήσατο τρίτον, χάριν ἀποδιδοὺς ἀνθ᾽ ὧν Ἡρακλῆς ἐκ- πεπτωκότα κατήγαγεν“. οἱ οἰ- κοῦντες Δυμᾶνες. καὶ Δυμανίς τὸ θηλυκὸν καὶ Δύμαινα.
καὶ Δυμανίς τὸ θηλυκόν „OTEANEO νῦν ἔτι τῆλε Δυμανίδος ἠπείροιο“ (adesp. SH 1173), καὶ Δύμαινα. Εὐφορίων Χιλιάσι (fr. 50 Lightfoot = fr. 47 Powell) „Sainwv [I- ss]]oaıto φιλοπλοκάμοισι Δυμαίναις“. τὰ ἐθνικὰ δὲ τῶν λοι- πῶν ἐν τοῖς περὶ αὐτῶν ἐροῦμεν τόποις.
138 Ps.-Scyl. 67 (68) κατὰ ταύτην (sc. Samothracem) ἐν τῇ ἠπείρῳ ἐμπόρια Δρῦς, Zwvn, ... Procop. Goth. 1,15,20 τούτου δὲ τοῦ κόλπου ἐντὸς πόλισμα πρῶτον ὁ Δρνοῦς οἰκεῖται, ὅπερ τανῦν Ὑδροῦς καλεῖται. τούτου ἐν δεξιᾷ μὲν Καλαβροί τε καὶ Ἀπούλιοι καὶ Σαμνῖταί εἰσι 139 de tribuum eponymis et eorum origine cf. Hdt. 5,68,2; Sch. Pi. P. 1,1214 et P. 5,92
138 2 πόλις τῶν Berkel: πττωκωστῶν RQPN Apunis Meineke: δρυσὶς RQOPN 3 κιλικίας RQ: λυκίας PN παρὰ ΚΕ: περὶ QPN Πιναρῷ Salmasius: spat. 2-4 litt. αρῶ R(äp-)QP, sine spat. ἀρῶν
139 13 θηλυκόν Meineke: θῆλυ 5 14 ἔτι 5: | 139 1 Aupäves H. Valesius (Emendationes I
ἀπὸ dub. Meineke in app. dupavı S, suppl. alt. m. in marg. folii truncati 15 ἠπείροιο Meineke: Treıpoıo (ἦ evan.) S 16 Δύμαινα Westermann: döupaivaS 18 oaıto 5, fol. in marg. truncatum: «μωμήξ σατο Schneider (1849) 550, «ἀντιάξ᾽σαιτο Düntzer
[1740] 32): Δυμᾶν N, ApunävRQP φυλὴ ΚΕ: φυλ Q, φύλων PN 2 παμφιλοι N 3 δρυμᾶνες R ἐξ — Ὑρνηθία del. M. Marx (Ephori Cumaei Fragmenta [1815]): ἐξ Ἡρακλέους del. Valesius 4 Ὑρνηθία Meine- ke: ὕρνι- RQOPN 6 Αἰγίμιος Holste: αἴγιμος ΚΟΡΝ ὃ δὲ Ald.: om. ΚΟΡΝ 9 δυμάνα Q 10 ὕλλον Q: ὕλον R, ὕλλαν PN ἐποιήσατο R: -σαντο ΟΡΝ 11 ἀπο- διδόντες N
10
15
20
D 69
138. Drys, Stadt in Thrakien; Hekataios <erwähnt sie> in der Europe (FGrHist 1 F 160). Es gibt auch eine <gleichnamige> Stadt der Oinotrer.'3! Der Bürger <heisst> Dryeer, und <im Femininum> Dryeidin. Zudem gibt es ein Dorf <namens Drys> in Kilikien, am Fluss Pinaros <gelegen>.13?
139. Dymanen, Phyle der Dorier. Es gab deren drei: Hylleer, Pamphy- ler und Dymanen, wie Ephoros im ersten Buch (FGrHist 70 F 15) <be- richtet>:15* „Aigimios war nämlich König der rings um den Oeta <wohnhaften> Dotrier. Ihm wurden zunächst zwei Söhne geboren, Pamphylos und Dyman, und <spä- ter> adoptierte er Hyllos, den Sohn des Herakles, als dritten zum Dank dafür, dass Herakles ihn nach seiner Vertreibung wieder zurückgeführt hatte“. Die Bewohner <heissen> εν 153. und Dymanidin das Femini- | Dymanen, und Dymanidin <lautet> num, <wie im Vers> „ziehe noch | das Femininum sowie Dymainerin. jetzt weit weg vom dymanidischen Land“ (adesp. SH 1173), sowie Dy- mainerin. Euphorion <sagt> in den Chiliaden (ft. 50 Lightfoot = fr. 47 Po- well) „eine Gottheit ... den Dymai- nerinnen, die ihre Locken pflegen“. Die Ethnika zu den übrigen <Stäm- men> werden wir in den einschlägi-
gen Artikeln besprechen.
15
μ᾿
Welche Stadt gemeint ist, bleibt unklar. Meineke verweist, wenn auch mit Vorbehalt, auf die
bei Prokop (Goth. 1,15,20) erwähnte kalabrische Stadt Ὑδροῦς (ehemals Δρυοῦς).
152 Diese Örtlichkeit ist weiter nicht bekannt; hingegen wird man aufgrund des Überlieferungs- befundes cher Salmasius (Κιλικίας πτταρὰ τῷ Πιναρῷ) folgen als Holste, der Λυδίας πταρὰ τῷ Μαιάνδρῳ konjizierte.
153 Hier setzt der Text in der Hs 5 (Paris. Coisl. 228) ein; 5. Billerbeck, St. Byz. Ethn. I 5*-6*. Entsprechend erscheint im Folgenden die vollere Version in der linken Spalte, die Epitome in der rechten. Der Textverlust an den beschädigten Rändern von S wird im krit. Apparat in der Regel verzeichnet.
154 Diese Auskunft wird durch das Zitat aus Ephoros belegt, welchem der allgemeine Hinweis
auf Abkunft von Herakles widerspricht. Die vierte Phyle, Hyrnethia, fehlt auch in den ein-
schlägigen Nebenquellen zu Ephoros; dass es sich um eine spätere gelehrte Randnotiz han- delt, scheint am wahrscheinlichsten.
241
10
70 Δ
140 Avun‘ πόλις Ἀχαΐας, Δύμη: πόλις Ἀχαΐας, ἐσχάτη ἐσχάτη πρὸς δύσιν, ὅθεν καὶ πρὸς δύσιν. ὁ πολίτης Δυμαῖος Καλλίμαχος ἐν ἐπιγράμμασιν | καὶ Δυμαία. λέγεται καὶ Δύμιος. ( 395 Pfeiffer) „eis Δύμην ἀπιόντα | Ἀντίμαχος (fr. 27 Matthews = fr. 27 τὴν Ἀχαιῶν“. καὶ Δύμη ἡ χώρα | Wyss) δὲ Kaukwvida ταύτην φησὶν πάλαι ἐκαλεῖτο, ἡ δὲ πόλις ἀπὸ Καύκωνος ποταμοῦ. Στράτος, ὕστερον δὲ καὶ ἡ πόλις καὶ ἡ χώρα Δύμη ἐκλήθησαν. λέγεται καὶ πληθυντικῶς, ὡς ᾿Απολλόδωρος (FGrHist 244 F 190) „TOUTWV ἀπέχουσα σταδίους pK ἐσχάτη κεῖται πρὸς δύσιν Δύμαι“. ὁ πολίτης Δυμαῖος. Ἔφορος Kö (FGrHist 70 F 84) „Tapayevopevns δὲ τῆς στρατιᾶς eis τὴν Δύμην, πρῶτον μὲν οἱ Δυμαῖοι κατα- πλαγέντες“. καὶ Παυσανίας ζ (7,17,6) „OiBwra ἀνδρὶ Δυμαίῳ σταδίου μὲν ἀνελομένῳ νίκην“. καὶ πάλιν (7,17,9) Δυμαίοις μέν ἐστιν ᾿Αθηνᾶς ναὸς καὶ ἄγαλμα“. καὶ ἐν τῷ ἡ (8,1,2),,τὰ δὲ πρὸς Ἀχαΐαν
140 Str. 8,3,9-11 (C 341,7) et 8,7,5 (C 387,28) ἐφεξῆς δ᾽ ἐστὶν ἡ Δύμη, πόλις ἀλίμενος πασῶν δυσμικωτάτη (ἀφ᾽ οὗ καὶ τοὔνομα): πρότερον δ᾽ ἐκαλεῖτο Στράτος καὶ ἔτι πρότερον Παλίεια ζοιπταρενωϊκησαν. οἷς πταλιωταιςτ᾽ διαιρεῖ δ᾽ αὐτὴν ἀπὸ τῆς ᾿Ηλείας κατὰ τὴν Βου- πρασίαν ὁ Λάρισος ποταμὸς ῥέων ἐξ ὄρους: τοῦτο δ᾽ οἱ μὲν ἐπιχώριοι Σκόλλιν καλοῦσιν, Ὅμηρος (Β 617, A 757) δὲ, πέτρην ᾿Ωλενίην““ τοῦ δ᾽ Ἀντιμάχου (fr. 27 Matthews = fr. 27 Wyss) Καυκωνίδα τὴν Δύμην εἰπόντος οἱ μὲν ἐδέξαντο ἀπὸ τῶν Καυκώνων ἐπιθέτως εἰ- ρῆσθαι τοῦτο μέχρι δεῦρο καθηκόντων -- καθάπερ ἐπάνω [Ὁ 342,6; 345,13] προείπομεν -- οἱ δ᾽ ἀπὸ Καύκωνος ποταμοῦ τινος, ὡς αἱ Θῆβαι Διρκαῖαί τε καὶ Ἀσωπίδες, Ἄργος δ᾽ Ἰνά- χειον, Τροία δὲ Σιμουντίς: δέδεκται δ᾽ οἰκήτορας καὶ ἡ Δύμη μικρὸν πρὸ ἡμῶν ἀνθρώπους μιγάδας, οὃς ἀπὸ τοῦ πειρατικοῦ πλήθους περιλιτεῖς ἔσχε Πομτήιος καταλύσας τὰ λῃστήρια καὶ ἱδρύσας τοὺς μὲν ἐν Σόλοις τῆς Κιλικίας, τοὺς δ᾽ ἄλλοθι καὶ δὴ καὶ ἐνταῦθα Ptol. Geog. 3,16,5 (3,14,29) τῆς ἰδίως καλουμένης Ἀχαΐας"... Abun Sch. Lyc. 590 Δύμη δὲ πόλις ἢ χώρα Ἀχαΐας
140 5 Ἀχαιῶν Meineke: ἀχα cum spat. 3 litt. 140 3 δυμαῖα R S 7 Στράτος Schubart (1841) 1143: στρα- τὸς 5 17 Montfaucon: ς S 18 Οἰβώτᾳ Westermann (e Paus.): βοιωτοὶ (e Bıw-) ὅΡς 22 ἢ Schubart (1841) 1143: 5 τὰ δὲ Wester-
mann: τάδε 5
10
15
20
140. Dyme, Stadt in Achaia, die äusserste nach Westen hin;!?5 daher <sagt> auch Kallimachos in den Epigrammen (ft. 395 Pfeiffer) „... ihn, der nach Dyme wegging, nach <der Stadt> der Achaier“. Und Dyme hiess einst das Umland, die Stadt aber Stratos; später hat man jedoch sowohl die Stadt als auch das Land Dyme genannt. Man sagt auch <Dy- mai> im Plural, wie Apollodor (FGrHist 244 F 190) <angibt>: „Da- von hundertzwanzig Stadien entfernt liegt Dymai als letzte in westlicher Richtung“. Der Bürger <heisst> Dy- maier. <So sagt> Ephoros im vier- undzwanzigsten Buch (FGrHist 70 F 84): „Als sich aber das Heer Dyme näherte, versetzte dies die Dymaier zuerst tatsächlich in Schrecken“. Und Pausanias <berichtet> im siebten Buch (7,17,6) „von Oibotas, einem Mann aus Dyme, der einen Sieg im Stadionlauf errungen hat“. Und wie- derum <heisst es dort> (7,17,9): „Die Dymaier besitzen einen Athe- natempel mit ihrem Kultbild“. Und im achten Buch (8,1,2) <sagt er>: „Hinsichtlich der <Landesteile> nach Achaia hin sind <die Arkadier>
155 Inventory Nr. 234.
71
Dyme, Stadt in Achaia, die äus- serste nach Westen hin. Der Bürger <heisst> Dymaier und <das Femini- num dazu> Dymaierin. Man sagt auch Dymier. Antimachos (fr. 27 Matthews = fr. 27 Wyss) aber nennt diese Kaukonis, nach dem Fluss Kaukon.
242
15
20
72
Δυμαίων εἰσὶν ὅμοροι“. καὶ ᾿Απολλόδωρος (FGrHist 244 F 191) ἢ ὁ τὰ τούτου ἐπιτεμνόμενος „TTV δὲ χώραν ἔχουσι Δυμαῖοι“΄. καὶ Φίλιστος Σικελικῶν a (FGrHist 556 F 2) ,ἐπὶ τῆς «ς;» ὀλυμπιάδος, ἣν Οἰβώτας «ὁ Δυμαῖος; ἐνίκα στάδιον“. καὶ Ἀπολλόδωρος ἐν Χρονικῶν a (FGrHist 244 F 3) »ο,πἸώλεμος ἐνέστη τοῖς τε Δυμαίοις «καὶ τοῖς ἘΞΕΣ, ὅθεν <FHH>“, καὶ Θεόπομπος u (FGrHist 115 F 194) »τπροστάται δὲ τῆς πόλεως ἦσαν τῶν μὲν Συρακοσίων Ἄθηνις καὶ Ἡρακλείδης, τῶν δὲ μισθοφόρων Ἀρχέλαος ὁ Δυμαῖος“. τὸ θηλυκὸν Δυμαία. Εὐφορίων (fr. 160 Lightfoot = fr. 121 Powell) „ATis ἔχεις κληῖδας ἐπιζεφύροιο Δυμαίης“, διὰ TO πρὸς δύσιν ἐπιζέφυρον. Ἀντίμαχος δὲ (fr. 27 Matthews = fr. 27 Wyss) Kaukwvidßa φησὶν αὐτὴν ἀπὸ Καύκωνος ποταμοῦ, ὡς «τὰς Θήβας: Διρκαίας, ἔνιοι δὲ καὶ Aowrridas. διαστέλλεται δὲ τῆς Ἠλείας κατὰ τὴν Βουπρασίαν Λαρίσῳ τῷ ποταμῷ. λέγεται καὶ Δύμιος, ὡς Βοίβη Βοίβιος.
28 τῆς <s> Gavel (Misc. obs. 5,459): τῆς
5, -ἕκξ᾽ τῆς Jacoby 29 Οἰβώτας Wester- mann (e Paus.): ὁ BoıwrasS ὁ Δυμαῖος add. Berkel (e Paus.) 32-33 τοῖς τε Au- μαίοις «καὶ τοῖς *+*>, ὅθεν <***> Kam- bylis (mon. Meineke, qui τοῖς τε Δυμαίοις ποθὲν «καὶ τοῖς Πατρεῦσι: susp.) 38 θηλυκὸν Meineke: θῆλυ S 39 Δυμαία Berkel: διδυμαία 5 43 δὲ del. Meineke 45 ...|kwvos S, suppl. Tennulius τὰς Θήβας add. Berkel (e Str. 8,75 [C 387,36) 47 Aowrridas Berkel: -δα S ]αστέλλεται S, suppl. Tennulius 49 ‚Japio» S, suppl. Montfaucon 50 .Joißıos S, suppl. Montfaucon
25
30
35
40
45
50
Grenznachbarn der Dymaier“. Und Apollodor (FGrHist 244 F 191) oder der Verfasser des Auszugs aus dessen Werk <sagt>: „Das Land aber haben die Dymaier inne“. Und Philistos <sagt> im ersten Buch der Sikelika (FGrHist 556 F 2): „Während der sechsten Olympiade, an welcher Oi- botas, der Dymaier, im Stadionlauf siegte“. Und Apollodor <berichtet> im ersten Buch der Chronik (FGrHist 244 F 3): „Krieg ist zwi- schen den Dymaiern <***> ausge- brochen, weswegen <***>“.156 Und Theopomp <sagt> im vierzigsten Buch (FGrHist 115 F 194): „Vorste- her der Stadt waren von den Syraku- siern Athenis und Herakleides, von den Söldnern aber Archelaos, der Dymaier“. Das Femininum <lautet> Dymaia (Dymaierin). Euphorion (fr. 160 Lightfoot = fr. 121 Powell) <sagt>: „Die du die Schlüssel zum epizephyrischen Dymaia besitzest“, wegen ihrer Lage nach Westen hin als die ‚epizephytische‘ <bezeichnet>. Antimachos (fr. 27 Matthews = fr. 27 Wyss) nennt sie kaukonisch, nach dem Fluss Kaukon, wie man Theben <nach der Quelle Dirke> dirkaisch <nennt>, manche <nach dem Fluss Asopos> auch asopisch. <Dyme> wird längs des buprasischen Gebietes durch den Fluss Larisos von Elis ge- trennt. <Das Ethnikon> heisst auch
73
156 Die überlieferte Partikel τε wird durch das Metrum (iamb. Trimeter) geschützt, sie lässt aber ein zweites Glied «καὶ Tois...> erwarten, nämlich die Nennung der Kriegsgegner. Meinekes Diagnose von Textausfall folgt auch Jacoby; gegen dessen Konjektur ποθὲν hält er aber an der Überlieferung fest, „mit ὅθεν wird die folge des krieges eingeleitet; vorauf gingen also datierung und gegner“ (Komm. 8. 721). Gegen die Interpretation von ὅθεν (als Relativum)
spricht freilich die Korrelation Te ... Kal.
74
Ἀντίμαχος ἐν ε Θηβαΐδος (fr. 28 Matthews = fr. 28 Wyss) „ev δέ νυ τοῖσι μάλα πρόφρων ἐπίκου- ρος ἀμορβέων | ὡμίλησ᾽, εἵως διεπέρσατε Δύμιον ἄστυ“.
141 Δύνδασον: πόλις Καρίας. Ἀλέξανδρος ἐν τῷ περὶ Καρίας PB (FGrHist 273 F 25) ,«αὖθις δ᾽’ ἐπὶ Δύνδασον καὶ Κάλυνδα ὁρμῆ- oa“. τὸ ἐθνικὸν Δυνδασεύς ὡς Πηγασεύς.
52 δέ νυ τοῖσι Meineke: δὲ σύτοισιϑο 54 ὡμίλησ᾽ εἵως Meineke: ὦ μιλήσιε.ὡς 5
Δύνδασον: πόλις Καρίας. τὸ ἐθ- νικὸν Δυνδασεύς.
55
Dymier, wie man <zu> Boibe Boi- bier <bildet>. <So sagt> Antima- chos im fünften Buch der Thebais ( 28 Matthews = fr. 28 Wyss): „Un- ter diesen aber verkehrte ich als über- aus wohlwollender Helfer im Dienst, bis ihr die Dymier-Stadt zerstör- tet.”
141. Dyndason, Stadt in Ka- rien.!5® Alexander (Polyhistor) <er- wähnt sie> im zweiten Buch Über Karien (FGrHist 273 F 25): „noch ein- mal in aller Eile gegen Dyndason und Kalynda aufzubrechen“. Das Ethni- kon <lautet> Dyndaseer, <gebil- det> wie Pegaseer.
157
75
Dyndason, Stadt in Karien. Das Ethnikon <lautet> Dyndaseer.
Direkte, wenn hier auch ungenannte, Quelle des ganzen Abschnitts ist Strabon (8,7,5; vgl.
auch 8,3,11), der neben der Ableitung des Beiworts ‚kaukonisch‘ vom benachbarten Fluss Kaukon auch die Möglichkeit erwähnt, dass es sich um eine Siedlung der (homerischen, vgl. Od. 3,366) Kaukonen handelt. Zur umstrittenen Identifikation von Antimachos’ kaukoni- schem Dyme und der Diskussion bei Strabon sowie zur poetischen, periphrastischen Na- mensbildung Δύμιον ἄστυ, woraus Stephanos ein alternatives Ethnikon bildet, 5. Matthews,
Antimachus of Colophon 131-134 und 135. 158 Zousta, Kleinasiatische Ortsnamen $ 281.
243
10
15
76
142 Δυρβαῖοι: ἔθνος καθῆκον εἰς Βάκτρους καὶ τὴν ᾿Ινδικήν. Κτησίας ἐν Περσικῶν τ (fr. 11 Len- fant = FGrHist 688 F 11) „apa δὲ πρὸς νότον πρόσκειται, Aupßaioı πρὸς τὴν Βακτρίαν καὶ ᾿Ινδικὴν κατατείνοντες. οὗτοι εὐδαίμονες ἄνδρες καὶ πλούσιοι καὶ κάρτα